سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «EQ»
باس قالانىڭ مادەني ومىرىندەگى باستى وقيعانىڭ كۋاسى بولۋعا ۇلت ادەبيەتى مەن مادەنيەتىنىڭ كىل مىقتىلارى جاڭا تەاتر عيماراتىندا باس قوسىپ, رەجيسسەر الىمبەك ورازبەكوۆتىڭ قولتاڭباسىندا قويىلعان ايگىلى «اباي» تراگەدياسىن تاماشالادى. ولاي بولۋى زاڭدى دا. ويتكەنى تاريحى ەل تاۋەلسىزدىگىمەن ەگىز ءورىلىپ كەلە جاتقان ونەر ورداسىنىڭ ەلوردانىڭ مادەني رۋحاني ومىرىنەن الار ورنى ايرىقشا. وتىز جىل بويى ۇلت ونەرىنىڭ مارتەبەسىن بيىكتەتىپ كەلە جاتقان شىعارماشىلىق ۇجىمنىڭ تاريحى دا, تاعدىرى دا تاعىلىمدى. بۇل كيەلى وردادا نەبىر ۇلى تۇلعالاردىڭ ساۋساق تابى قالعان, ىزدەنىسكە تولى ىرگەلى ءىزى سايراپ جاتىر.
جاڭا عيمارات ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن سالىندى. قاراشا ايىندا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى تەاتر عيماراتىنا ارنايى كەلىپ, شىعارماشىلىق ۇجىممەن كەزدەسىپ, اق باتاسىن بەرگەن بولاتىن. بۇگىندە تەاتر باسشىلىعى دا جاس ماماندارمەن تولىعىپ, جاقىندا عانا تەاتر ديرەكتورى لاۋازىمىنا «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى ەرنار جۇماتاەۆ, تەاتردىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى جاۋاپتى قىزمەتىنە اكتەر, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى قۋاندىق قىستىقباەۆ تاعايىندالعان بولاتىن. «جاس كەلسە – ىسكە» دەيدى. دەمەك, جاڭا عيماراتتاعى جاڭا ماۋسىمنان كۇتەر جاڭالىق كوپ.
مەرەيتويلىق ماۋسىمنىڭ رەسمي ءبولىمىن مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆا اشىپ بەردى. قويىلىم الدىندا تەاتر ۇجىمىنا شىعارماشىلىق تابىس تىلەگەن مينيستر كورەرمەنىنەن ءسۇيىنشى دە سۇرادى. قۋانىشتى جايتتىڭ سەبەبى – وسى ساتتەن باستاپ تەاتر قالالىق اكىمدىكتىڭ قاراماعىنان شىعىپ, مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ قۇزىرىنا ءوتۋى. ياعني ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترى جاڭا عيماراتپەن بىرگە رەسمي تۇردە رەسپۋبليكالىق مارتەبەگە دە يە بولدى.
– قۇرمەتتى تەاتر ۇجىمى! سىزدەردى ەلوردا تورىنەن بوي كوتەرگەن ءسانى مەن سالتاناتى كەلىسكەن جاڭا عيماراتقا قونىستانۋلارىڭىزبەن جانە ححح تەاتر ماۋسىمىنىڭ اشىلۋىمەن قۇتتىقتايمىن. تاۋەلسىزدىكپەن قاتار ىرگەسى قالانىپ, قازاق كاسىبي تەاتر ونەرىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى, اڭىز اكتەر قاليبەك قۋانىشباەۆتاي دارا تۇلعانىڭ ەسىمىن يەلەنگەن تەاتر بۇگىندە حالىقتىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنىپ, ۇلت رۋحانياتىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان ونەر وردالارىنىڭ ءبىرى. تەاتردىڭ ءار ماۋسىمى حالقىمىزدىڭ زاڭعار جازۋشىسى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي» قويىلىمىمەن اشىلۋى ۇلتتىق مادەنيەت پەن ونەردى ۇلىقتاۋدىڭ ايشىقتى ۇلگىسى. اعىمداعى جىلى اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىعى اياسىندا جاڭا عيماراتتا كورسەتىلەتىن قويىلىمنىڭ «اباي» سپەكتاكلى بولۋى دا زاڭدىلىق, – دەگەن مينيستر بارشا تەاتر ۇجىمىن ايتۋلى قۋانىشپەن جانە قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى تىلەكتەس مەيراموۆتى «پاراسات» وردەنىنىڭ كاۆالەرى اتانۋىمەن, تەاتر اكتريساسى زيباگۇل كارينانى «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى» قۇرمەتتى اتاعىن يەلەنۋىمەن قۇتتىقتاپ, بىرقاتار ساحنا قىزمەتكەرلەرىنىڭ, اتاپ ايتساق, گريمم مامانى ءلايلا ىسقاقوۆا, ديريجەر ەرلان بەيسەمباەۆ جانە ساحنا سۋرەتشىسى شىنار ەلەمباەۆانىڭ كەۋدەسىنە «مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى» توسبەلگىسىن تاقتى.
بۇل «ابايدىڭ» وزگە اتتاس قويىلىمداردان ەرەكشەلىگى سول – سپەكتاكلدە ەكى اباي وينايدى. ءبىرى اكتەر – نۇركەن وتەۋىلوۆ بولسا, ەكىنشىسى – اعا اباي – قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى تىلەكتەس مەيراموۆ. سونداي-اق اتالمىش قويىلىمداعى تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىك ەرەكشەلىك, جاڭا عيماراتقا كوشۋىنە بايلانىستى, رەجيسسەر «ابايدى» جاڭا ساحنانىڭ مۇمكىندىگىنە ساي زاماناۋيلاندىرىپ, ۇتىمدى دا ۇتقىر شەشىمدەرگە باتىل بارعان. ءبىزدى قۋانتقانى – قويىلىم قۇرامى جاس اكتەرلەرمەن تولىعىپتى. اتاپ ايتساق, ايدار – ولجاس جاقىپبەك, اجار – ساعىنىش نۇرحايداروۆا, ءابىش – جانات وسپانوۆ, ماعىش – اقجان قۇرماشەۆا, كەرىم – جاسۇلات ەربولات سىندى اكتەرلەر ويىنى جاستىق جالىن, قايتالانباس قۋاتىمەن كورەرمەنىن بىردەن باۋراپ الدى. تەاتردىڭ ساقا اكتەرلەرى: ورازباي – بولات ىبراەۆ, جيرەنشە – جانقالدىبەك تولەنباەۆ, نارىمبەت – جانىبەك مۇساەۆ, تاكەجان – بورانباي مولداباەۆ, كوكباي – قاسىمحان بۇعىباي, ايگەرىم – اينۇر بەرمۇحامبەتوۆا, قارلىعاش – سايا توقمانعاليەۆا ىزدەنىستەرى دە ءوز شەبەرلىگىمەن ءتانتى ەتتى.
ءيا, بۇل اكتەرلەردى جەكەلەي تاپتىشتەپ, جەكە-جەكە بەكەر توقتالىپ وتىرعان جوقپىز. ءدال قازىرگى تاڭدا قازاق ساحناسىندا قاھارمان بەينەسىن كەسكىندەۋشى اكتەرلەردىڭ تاپشىلىعى, تيپتىك بەينە الشاقتىعى اينالاسىنان ءوربيتىن تۇيتكىلدەر ءجيى ايتىلىپ, جازىلادى. ماسەلە ەتىپ كوپ كوتەرىلىپ تە ءجۇر. ايتسە دە بۇل تۇيتكىلدىڭ ق.قۋانىشباەۆ تەاترى اكتەرلەرىنە قاتىسى ازداۋ. سەبەبى سايدىڭ تاسىنداي ارتىستەر ويىنىنا ءبىز ءدال وسى تەاتر قويىلىمدارى ارقىلى كۋامىز: تولعاناي مەن نايمان انانى كەمەلىنە كەلتىرە كەيىپتەگەن قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى گۇلجان اسپەتوۆا, اباي بولمىسىن بەينەلىلىك بيىگىنە كوتەرگەن نۇركەن وتەۋىلوۆ, ابىلايعا ايبىن سىيلاعان قۋاندىق قىستىقباەۆ, جالىن جۇتقان جاننا د’اركتىڭ ءور رۋحىن وتكىر بەينەلەگەن اينۇر بەرمۇحامبەتوۆا, گاملەت بولىپ كۇڭىرەنگەن سىرىم قاشقاباەۆ باستاعان تالانتتى ءھام سۋرەتكەر اكتەرلەردىڭ شەبەر ويىنى قاي ۋاقىتتا دا كورەرمەنىن كوركەم ويلاۋعا, زيالى پايىمداۋعا جەتەلەپ كەلەدى. قاھارمانى بار تەاتردىڭ قارىمى دا الىمدى. بۇل تۇرعىدان كەلگەندە, «قاللەكي» تەاترىنىڭ ءباسى بيىك, ۇپايى تۇگەل. ەندەشە, جاڭا تەاتر ماۋسىمىندا دا جارقىن بەينەلەر, ساپالى قويىلىمدار كوپ بولسىن دەيىك. ونەر تويى قۇتتى بولسىن!
