الدىمەن بىرەر كۇن بۇرىن جاريالانعان الەمدىك رەيتينگ دەرەگىنە توقتالا كەتەيىك. «قارا التىننىڭ» قورى بويىنشا قازاقستان جەر-جاھاندا 11-ورىندا تۇر ەكەن. ءدال قازىرگى كەزدە قازاقستاننىڭ مۇناي قورى 30 ملرد باررەلگە باعالانادى. وسىلايشا قازاقستانداعى مۇناي قورى الەمدەگى بۇكىل قوردىڭ شامامەن 1,8 پايىزىن قۇرايدى. رەيتينگتىڭ كوش باسىندا ۆەنەسۋەلا تۇر. اتالعان ەلدىڭ مۇناي قورى – 302,8 ملرد باررەل. ۇزدىك ۇشتىككە ساۋد ارابياسى مەن كانادا ەلدەرى ەنگەن.
پاندەمياعا بايلانىستى وزگە مەملەكەتتەرمەن بىرگە, وپەك+ كەلىسىمى اياسىندا قازاقستان دا مۇناي ءوندىرىسىن ەداۋىر قىسقارتقانى بەلگىلى. كەلىسىم بويىنشا وپەك+ ەلدەرى مامىر ايىنان باستاپ ءوندىرىستى تاۋلىگىنە 9,7 ملن باررەلگە قىسقارتۋعا جانە بۇل كەلىسىمدى ءۇش اي بويى ۇزدىكسىز ورىنداپ وتىرۋعا ۋاعدالاسقان.
تامىز ايىنان كەيىن دە اليانس مۇناي ءوندىرىسىن قىسقارتۋدى توقتاتقان جوق. بىراق بۇرىنعىداي ەمەس, قىسقارتۋ كولەمىن ءبىرشاما ازايتتى. ياعني تاۋلىگىنە 7,7 ملن باررەلگە ءتۇستى. بۇل ءتارتىپ جىل سوڭىنا دەيىن مۇلتىكسىز اتقارىلۋى ءتيىس.
قاڭتار-قازان ايلارى ارالىعىندا ەلىمىزدە 61,2 ملن توننا مۇناي وندىرىلگەن. بۇل بىلتىرمەن سالىستىرعاندا 6 پايىزعا از كورسەتكىش. اقشاعا شاققاندا 6,5 ترلن تەڭگە تابىس اكەلگەن.
ەلدەگى ەڭ ءىرى مۇناي كەنىشتەرى ورنالاسقان اتىراۋ مەن ماڭعىستاۋ وبلىستارى جۇكتەمەنى ءبىراز ازايتتى. اتاپ ايتقاندا, قوس وبلىس ءوندىرىستى 64,3 جانە 22,8 پايىزعا تومەندەتكەن. قاڭتار مەن قىركۇيەك ارالىعىندا قازاقستان جالپى قۇنى 18,7 ملرد دوللار بولاتىن 55 ملن توننا «قارا التىن» ەكسپورتتاپ, ءوسىم شىنايى جاعدايدا 7,6 پايىزدى قۇراعان. قازاقستان مۇنايىن تۇتىنعاندار قاتارىندا – تمد ەلدەرى (439,4 مىڭ توننا) دە بار. اسىرەسە, وزبەكستاننىڭ ۇلەسى باسىم. نەگىزگى يمپورتتاۋشىلار – يتاليا, نيدەرلاندى جانە ءۇندىستان. اتالعان ەلدەرگە جالپى قۇنى 18,6 ملرد دوللاردى قۇرايتىن 54,6 ملن توننا مۇناي جونەلتىلگەن.
بۇگىندە ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيا جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىمەن جانە «ۇلتتىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار» اق-مەن بىرلەسە وتىرىپ شيكى مۇناي مەن گاز كوندەنساتىن ەسەپكە الاتىن اقپاراتتىق جۇيە قۇرماقشى. بيىل بۇل قاناتقاقتى رەجىمدە ىسكە قوسىلعان. مالىمەتتەر اقپاراتتىق جۇيەگە مۇناي-گاز سالاسى سۋبەكتىلەرى ورناتقان كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ قۇرالدارى مەن باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى كەلىپ تۇسپەك. بۇل ءوز كەزەگىندە مۇناي-گاز نارىعىندا IT-كومپانيالاردىڭ وزدەرىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىن ەنگىزۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى.
2021 جىلى مۇناي ءوندىرىسى قايتادان ارتۋى مۇمكىن. تەلەگرامداعى Tengenomica كانالىنىڭ جازۋىنشا, وپەك+ ەلدەرى كەلەر جىلدىڭ باسىنان باستاپ ءوندىرىستى ارتتىرۋعا كەلىسكەن. مۇشە ەلدەر 1 قاڭتاردان باستاپ ءوندىرىستى تاۋلىگىنە 0,5 ملن باررەلگە ارتتىرماق. ناتيجەسىندە, ءوندىرىستى قىسقارتۋ كولەمى تاۋلىگىنە 7,2 ملن باررەلگە دەيىن تومەندەۋى مۇمكىن. وسى ارقىلى Brent ماركالى مۇناي باعاسىنىڭ دا قۇنى كوتەرىلە باستايدى. 2021 جىلدان باستاپ قازاقستان ءۇشىن مىندەت تاۋلىگىنە 1,417 ملن باررەل بولماق.
«بۇل تەڭگەنىڭ دوللارعا شاققانداعى قۇنىنىڭ دا نىعايا تۇسۋىنە جول اشادى» دەپ جازادى Tengenomica.
وپەك+ مۇشەلەرى نارىقتاعى جاعدايدى قايتا باعالاۋ ماقساتىندا جىل سايىن وتىرىس وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر ەكەن.
ساراپشىلاردىڭ بولجامىنشا, كەلەر جىل مۇناي ءۇشىن قولايسىز بولۋى دا ىقتيمال. اقش پرەزيدەنتى بولىپ دجو بايدەننىڭ سايلانۋى وسى ويعا جەتەلەيدى.
«بىرىنشىدەن, اقش-تىڭ بولاشاق پرەزيدەنتى – «جاسىل» ەكونوميكا جاقتاۋشىسى. ول قالدىقتاردى ازايتىپ, ءداستۇرلى ەنەرگەتيكا ۇلەسىن ازايتۋدى قولدايدى. ەكىنشىدەن, بايدەننىڭ كەلۋىمەن يرانمەن ديالوگ قايتا باستالادى. ەگەر تاراپتار كەلىسسە, وندا يراننان سانكتسيالار الىنىپ تاستالادى. تيىسىنشە, ورتا مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا نارىققا تاۋلىگىنە 2 ملن باررەل كەلىپ تۇسەدى. بىراق مۇنىڭ ءبارى ءبىر كۇندە بولا سالمايدى. جىلدارعا سوزىلاتىن كەلىسسوز پروتسەسى جۇرەدى» دەيدى ەكونوميست ارمان بايعانوۆ. ەكونوميستىڭ ايتۋىنشا, 2021 جىلى مۇناي باعاسى باررەلىنە 40-55 دوللار ارالىعىندا وزگەرىپ تۇرادى.
«جاسىل» ەكونوميكا, بالاما ەنەرگيا كوزدەرى دەگەنىڭىز ءبىزدىڭ ەلدە ءالى دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇسىپ كەتە الماي ءجۇر. سوندىقتان «مۇنايعا باي ەلمىز» دەپ الاقان ىسقىلاي تۇرۋ كەرەك بولىپ تۇر ءالى دە. «قارا التىن» قۇنى ارتقان سايىن سوڭعى جىلدارى ابدەن ەڭسەسى ءتۇسىپ, شارۋاسى قوجىراپ كەتكەن ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ دا بەتىنە قان جۇگىرەدى. بيۋدجەتكە تابىس تۇسەدى. حالىقتىڭ قازىرگىدەن احۋالى تاۋىرلەنەدى.
الماتى
