ەكونوميكا • 01 جەلتوقسان، 2020

قازاقستاندىق بانكتەر شەتەلدىك ويىنشىلاردىڭ كەلۋىنەن قورىقپاۋى كەرەك

36 رەت كورسەتىلدى

Moody's حالىقارالىق رەيتينگ اگەنتتىگى شەتەلدىك بانكتەردىڭ قازاقستاننىڭ قارجى نارىعىنا كەلەدى دەپ ۇمىتتەنە قويمايتىنىن ايتىپ وتىر. ولاردىڭ تۇسىنىگىندە  قازاقستاننىڭ قارجى سەگمەنتى رەسەي مەن قىتاي ويىنشىلارى ءۇشىن  عانا قىزىقتى، دەپ حابارلايدى Egemen.kz

"سوڭعى 10 جىلدا شەتەلدىك بانكتەر ءتىپتى قازاقستاندىق نارىقتان كەتىپ قالدى. 16 جەلتوقساننان باستاپ شەتەلدىك بانكتەردىڭ ەلدە فيليالدارىن اشۋعا رۇقسات ەتىلۋى شەتەلدىك قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ نارىققا قايتا كىرۋگە دەگەن ۇمتىلىسىنا ايتارلىقتاي اسەر ەتپەيدى. مۇنىڭ بىرنەشە سەبەبى بار. وسىلايشا، سوڭعى 10 جىلدا قازاقستاننىڭ ءىجو قۇرىلىمىنداعى نەسيەلەندىرۋ ۇلەسى تومەندەپ كەتتى.  نەسيەلەندىرۋدى قاجەتسىنەتىن سالالار كوبەيدى.  شەتەلدىك بانكتەردە مۇنداي قاراجات ءاردايىم بولا بەرمەيدى"، دەدى Moody’s رەيتينگ اگەنتتىگىنىڭ قازاقستاندىق بانك سەكتورى بويىنشا جەتەكشى تالداۋشىسى  سەمەن يساكوۆ ونلاين-كونفەرەنتسيادا.

قازاقستاننىڭ قارجى سەكتورى سوڭعى ونشاقتى جىلدا ءبىراز وزگەرىستەردى باستان كەشتى. بانكتەر ىرىكتەلىپ، جۇيە قۇرۋشى دەگەن ۇعىمدار پايدا بولدى.

2020 جىل دا بانك سەكتورىنا ءبىراز وزگەرىستەر الىپ كەلدى. بۇل بانك سەكتورىندا سەكتوردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن وزىنە العان نەمەسە بەلگىلى ءبىر باعىت بويىنشا باسەكەگە توتەپ بەرە الاتىن بانكتەردىڭ پايدا بولۋىنىڭ العىشارتىن قالىپتاستىردى. بىراق وسى سەگمەنتتىڭ وكىلدەرى ەلگە شەتەلدىك بانكتەر بىرىنەن كەيىن ءبىرى ءتىزىلىپ كەلەدى نەمەسە ىشكى نارىققا  ەنۋگە كەزەككە تۇرادى دەپ ۇمىتتەنىپ قالۋعا بولمايتىنىن ەسكەرتىپ وتىر. سول سەبەپتى قازاقستاندىق بانكتەرگە بىرەر جىلعا دەيىن شەتەلدىكتەر كەلەدى دەپ الاڭداماۋعا بولادى ەكەن.

ء"بىز الداعى بىرەر جىلدا نارىقتىڭ وسى سەگمەنتىندە تەك رەسەيلىك نەمەسە قىتايلىق بانكتەرمەن عانا باسەكەلەسە الامىز. قازىر ەۋرازيالىق وداق تۋرالى كەلىسىمىنىڭ اياسىندا قازاقستان بانكتەرى وداققا مۇشە ەلدەردە، سايكەسىنشە، رەسەي، بەلارۋس بانكتەرى قازاقستاندا فيليالدارىن اشا الادى.قازىر قازاقستاندا 14 شەتەلدىك بانك جۇمىس ىستەيدى، ونىڭ ىشىندە رەسەي، تۇركيا ەلدەرىنىڭ بانكتەرى بار. ەۋرازيالىق وداق ەلدەرى اراسىنان، تەك رەسەيدەن باسقا ەلدەردىڭ بانكتەرى كەلگەن جوق. ارينە، كوروناۆيرۋس بانكتەردىڭ بىرىگۋ جانە بىرىگۋ پروتسەستەرىن كۇشەيتەدى. ATف بank-ءتىڭ Jısan Bank-ءتى ساتىپ الۋ تۋرالى كەلىسىم وسىنى راستايدى"، دەيدى ساراپشى.

اگەنتتىك Jýsan Bank-ءتى ساتىپ الۋ تۋرالى مامىلەنى "اتفبانك" اكتسيالارىنىڭ 99،76%-ى قارجى نارىعى ءۇشىن وڭ دەپ سانايدى، ويتكەنى Jysan Bank-تا ۇلكەن كاپيتال قورى بار بولاتىن.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك، 2020 جىلدىڭ اقپانىندا رەتتەۋشى اتفبانككە بانكتى 10،3 ملرد تەڭگەگە قايتا كاپيتالداندىرۋعا كەڭەس بەردى. بۇل شارا ءالى جۇزەگە اسىرىلعان جوق. جاڭا اكتسيونەر، ءبىزدىڭ ويىمىزشا، ATFBank-ءتى قوسىمشا كاپيتالداندىرۋعا ۇلەس قوسا الادى »، - دەيدى Moody’s بانك توبىنىڭ تالداۋشىسى سۆەتلانا پاۆلوۆا.

دەپوزيتتەردىڭ دوللارلانۋى تۋرالى

Moody’s بانك توبىنىڭ تالداۋشىسى سۆەتلانا پاۆلوۆا قازاقستانداعى دوللارلىق دەپوزيتتەر دەڭگەيى شامامەن 40% -دى قۇرايتىنىن باسا ايتتى.

"بۇل وتە جوعارى كورسەتكىش. 2016 جىلى ول 50%-دان استى. تاجىكستان، ءازىربايجان، بەلارۋسسيا، ارمەنيا سياقتى ەلدەردە دوللارلىق دەپوزيتتەردىڭ ۇلەسى 50%-دان اسادى. قازاقستانداعى دەپوزيتتەردىڭ دوللارلانۋ دەڭگەيى شامامەن ۋكراينا، وزبەكستان جانە قىرعىزستان دەڭگەيىمەن بىردەي. رەسەيدە دوللارلانۋ دەڭگەيى سالىستىرمالى تۇردە تومەن. وندا دوللارلىق دەپوزيتتەردىڭ ۇلەسى شامامەن 20% قۇرايدى، دەگەنمەن 2016 جىلى بۇل كورسەتكىش 30% -دان استى"، دەپ اتاپ ءوتتى سۆەتلانا پاۆلوۆا.

سەمەن يساكوۆ بانك سەكتورىنداعى مارجانىڭ ايتارلىقتاي تومەندەۋىن كۇتۋگە بولمايتىنىن دا ەسكەرتىپ ءوتتى.

"بيىل تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەر مەن شوب نەسيەلەرى بويىنشا نەسيەلىك دەمالىس بەرىلدى، ولار وتە جوعارى مولشەرلەمەلەرمەن بەرىلدى. سوندىقتان بانكتەردىڭ مارجاسى بيىل تومەندەمەيدى. بىراق بەلگىلى ءبىر قارىز الۋشىلار نەسيەلەرىن كەستە بويىنشا تولەۋى كەرەك بولعاندىقتان، نەسيە پورتفەلىنىڭ ساپاسىنا قاتىستى جاعداي ناشارلاۋى مۇمكىن. تيىسىنشە، كەلەسى جىلى بانكتەر اراسىندا قارىز الۋشىعا باسەكە كۇشەيەدى"، دەيدى ول.

سەمەن يساكوۆ بانك سەكتورىنداعى مارجانىڭ ايتارلىقتاي تومەندەۋىن كۇتۋگە بولمايتىنىن ەسكەرتتى.

"بيىل تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەر مەن شوب نەسيەلەرى بويىنشا نەسيەلىك دەمالىس بەرىلدى، ولار وتە جوعارى مولشەرلەمەلەرمەن بەرىلدى. سوندىقتان بانكتەردىڭ مارجاسى بيىل تومەندەمەيدى. بىراق  قارىز الۋشىلار نەسيەلەرىن كەستە بويىنشا تولەۋى كەرەك بولعاندىقتان، نەسيە پورتفەلىنىڭ ساپاسىنا قاتىستى جاعداي ناشارلاۋى مۇمكىن. تيىسىنشە، كەلەسى جىلى بانكتەر اراسىندا قارىز الۋشىعا باسەكە كۇشەيەدى. بۇل بانكتەردىڭ پايىزدىق مارجاسىنا كەرى اسەر ەتۋى مۇمكىن. سونىمەن قاتار، مەملەكەت بانكتەرگە پاندەميا كەزىندە كومەكتەسەتىنىن كورىپ وتىرمىز. بۇل ولاردى ارزان، قول جەتىمدى قاراجاتپەن قامتاماسىز ەتەدى. بۇل بانكتەرگە نەسيە بويىنشا پايىزدىق شىعىستارىن وڭتايلاندىرۋعا كومەكتەسەدى"، دەيدى سەمەن يساكوۆ

ول قازاقستاندا بانكتەردىڭ پايىزدىق مارجاسى شامامەن 5% قۇرايتىندىعىن باسا ايتتى. رەسەيدە بۇل كورسەتكىش تومەن شامامەن 4%.

"بۇل كورسەتكىش بۇكىل الەمدەگىدەن الدەقايدا جوعارى. دامىعان ەلدەردە بانكتەردىڭ مارجاسى 1%-عا جاقىنداۋى مۇمكىن. بىراق، تۇسىندىرۋگە رۇقسات ەتىڭىز، دامىعان ەلدەرمەن سالىستىرعاندا قازاقستانداعى نەسيەلىك تاۋەكەل دەڭگەيى دە تاريحي تۇرعىدان وتە جوعارى"، دەدى سەمەن يساكوۆ.

ەسكە سالايىق، 2020 جىلدىڭ 16 جەلتوقسانىنان باستاپ شەتەلدىك بانكتەر قازاقستاندا ءوز فيليالدارىن اشا الادى. ءتيىستى جارلىققا 2020 جىلعى 21 قىركۇيەكتە قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى مادينا ابىلقاسىموۆا قول قويدى.

قاۋلىدا قازاقستاندا رەزيدەنت ەمەس بانكتىڭ فيليالىن اشۋعا رۇقسات بەرۋ ءتارتىبىن انىقتايتىن ەرەجەلەر كورسەتىلگەن. ەرەجەلەر رەزيدەنت ەمەس يسلام بانكتەرىنىڭ فيليالدارىنا دا قولدانىلادى.

قازاقستاندا فيليال اشۋ ءۇشىن رەزيدەنت ەمەس بانك ۋاكىلەتتى ورگانعا بەلگىلى ءبىر قۇجاتتار پاكەتىن ۇسىنۋى كەرەك. ەگەر بارلىق قاجەتتى قۇجاتتار ۇسىنىلماعان بولسا، ۋاكىلەتتى ورگان ءوتىنىشتى ودان ءارى قاراۋدان دالەلدى باس تارتۋدى 10 جۇمىس كۇنى ىشىندە جىبەرەدى. ەرەجەدە رەزيدەنت ەمەس  بانكتىڭ قازاقستاندا فيليال اشۋعا رۇقسات بەرۋدەن باس تارتۋ جاعدايلارى دا كورسەتىلگەن.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار