تاۋدان ارتىق تەك تاۋ عانا
تۋريستىك فيرمالاردان, سول سياقتى جەكەلەگەن-گيدتەردەن تاۋعا ساياحات ۇيىمداستىرۋشىلاردى الماتى وبلىسىنان ەش قينالماي تابا الاسىز. ويتكەنى بار جوعى جارتى ساعاتتىڭ ىشىندە مەگاپوليستەن تاۋ ەتەگىنە توپ ەتە قالاسىز. سوندىقتان دا الماتىعا جاقىن شەتەلدەن تاجىريبەسى مول الپينيستەر مەن تاۋ ساياحاتشىلارى كوپتەپ كەلەدى. ال الماتىلىق تۇرعىن ءۇشىن تاۋدا سەرۋەندەۋ بۇل – ساياجايعا بارۋ سياقتى قالىپتى جاعدايعا اينالىپ كەتكەلى قاشان. ەلىمىزدە تاۋ ءتۋريزمى سپورتتىق جانە اۋەسقويلىق بولىپ بولىنەدى.
تاۋ ءتۋريزمى – الماتى ماڭىنداعىداي اۋقىمدى بولماسا دا, شىعىس قازاقستان مەن تۇركىستان وبلىستارىندا دا تانىمال. شىعىستا الەمنىڭ كەز كەلگەن بۇرىشىنان كەلگەن تۋريستەردى التاي مەن ءسىبىردىڭ ەڭ بيىك شىڭى – جۇمباققا تولى مۇزتاۋ بىردەن باۋراپ الادى. مۇندا قاراپايىم, كاتەگورياسىز جاياۋ سەرۋەندەۋدەن باستاپ, ارنايى الپينيزم جابدىقتارىن پايدالانۋ ارقىلى كۇردەلى ساناتقا جاتاتىن ساپار جاساۋعا بولادى. ريددەر قالاسى دا تۋريستەر اراسىندا اسا تانىمال. بۇل جاقتا نەگىزىنەن ءۇش اعايىندى جانە ۆوروشيلوۆ شىڭىنا شىعۋعا بولادى. تەك ايماقتىڭ قاشىقتىعى عانا تۋريستەر اعىنىنىڭ كوپ بولۋىنا ازداپ كەدەرگى كەلتىرۋى مۇمكىن, الايدا كەيىنگى بىرنەشە جىلدا شىعىس قازاقستان وبلىسىندا تاۋ ساپارلارىن ۇيىمداستىرۋعا باعىتتالعان بىرنەشە دەمالىس ورىندارى اشىلدى.
تۇركىستان وبلىسىندا سايرام-وگەم مەملەكەتتىك تابيعي پاركىنىڭ شاتقالدارىنا تۋريستىك ساپارلار ۇسىنىلادى. قىزمەت كورسەتۋمەن اينالىساتىن تۋرفيرمالار جانە باقسا دا ۇيىمدار نەگىزىنەن شىمكەنت قالاسىندا ورنالاسقان. ساپارعا شىعۋ ورىندارىن تاڭداۋعا Ontustik Tourism Center اقپاراتتىق بيۋروسىنىڭ ماماندارى دا كومەكتەسەدى. ايتپاقشى, تاۋ ءتۋريزمى ءسىز ءۇشىن ۋاقىت وتە كەلە الپينيزمگە ۇلاسۋى مۇمكىن.
جۇرە بەرسەڭ – كورە بەرەسىڭ
جاياۋ باعىتتار – ادەتتە الەمنىڭ ءتۇرلى ەلدەرىندە جابايى, ادام اياعى باسپاعان اۋماقتار ارقىلى وتەدى. ادامدار وركەنيەتتەن الىستاپ, تابيعاتپەن جاقىنداسىپ, ءبىرتۇتاستاي ءومىر ءسۇرىپ كورگىسى كەلەدى. ەلىمىزدە مۇنداي الىس, ادەمى, جابايى ورىندار ايتارلىقتاي كوپ. ال بۇل باعىتتا ماماندانعان كاسىبي گيدتەر نەمەسە تۋريستىك فيرمالار وكىنىشكە قاراي جەتكىلىكسىز. دەگەنمەن بۇل ءسىزدى قىزىقتىرعان تابيعات وبەكتىسىنىڭ نەمەسە لاندشافتىڭ ورنالاسۋىنا بايلانىستى.
ەلىمىزدىڭ بارلىق وبلىستارىندا مارتەبەلەرىنە سايكەس كوپ, نە از مولشەردە (قورىقتاردا از, ۇلتتىق پاركتەردە كوپ) تۋريستىك باعىتتار جۇرگىزىلەتىن ايرىقشا قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار بار (بۇدان ءارى – اقتا).
ەگەر قازاقستاندا 13 مەملەكەتتىك ۇلتتىق ساياباعى جانە 10 مەملەكەتتىك تابيعي قورىق بار ەكەنىن ەسكەرسەك, وندا جاياۋ ساپارىڭىزعا قايدا بارۋىڭىزعا بولاتىنى جونىندەگى تاڭداۋ وتە اۋقىمدى. ارينە, اقتا-لاردا ءتۋريزمنىڭ باسقا دا تۇرلەرى بار, الايدا بارىنەن بۇرىن جاياۋ تۋرلار تانىمال, سەبەبى ولار قورشاعان ورتاعا ەڭ از زيان تيگىزەدى جانە مەملەكەت قورعاۋىنداعى اۋماقتاردا جۇرۋگە ەڭ قولايلى بولىپ كەلەدى. ءدال سونداي تانىمال وبەكتىلەردىڭ بارلىعى ورنالاسقان ايقاي قۇم, قاتۋتاۋ تاۋلارى, اقتاۋ ( «التىن ەمەل» ۇلتتىق پاركى, الماتى وبلىسى), كولساي كولدەرى, قايىڭدى كولى («كولساي كولدەرى» ۇلتتىق پاركى, الماتى وبلىسى), شارىن شاتقالى جانە ونىڭ «شەتەن ورمانى» (شارىن ۇلتتىق پاركى, الماتى وبلىسى), باياناۋىل ۇلتتىق پاركىنىڭ ادەمى الاسا تاۋلارى, جارتاستارى مەن كولدەرى (پاۆلودار وبلىسى), «جۇمباقتاس», «وقجەتپەس», اينالاسىن قاراعايلى ورمان قورشاعان كولدەر – بۇل اقمولا وبلىسىنىڭ تابيعي بايلىعى – «بۋراباي» مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى, مۇزتاۋ, رەسپۋبليكانىڭ ءىرى ۇلتتىق پاركى – كاتونقاراعايدىڭ (شقو) كوپتەگەن سارقىرامالارى, سايرام-وگەم پاركىنىڭ اسەم شاتقالدارى (تۇركىستان وبلىسى).
مەملەكەتتىك تابيعي قورىقتاردان ءبىرىنشى كەزەكتە مىنالاردى اتاپ وتۋگە بولادى: مارقاكول كولى (مارقاكول قورىعى, شقو), باتىس التاي قورىعىنداعى «تاستاعى ەرتەگى» (شقو), اقسۋ-جاباعىلى قورىعىنىڭ شاتقالدارى دا دۇنيەجۇزىلىك مۇرا وبەكتىسى.
جوعارىدا اتالعان بارلىق مەملەكەتپەن قورعالاتىن اۋماقتاردا بىرنەشە (بەستەن ونعا دەيىن) تۋريستىك باعىتتار بار. ۇلتتىق پاركتەر مەن قورىقتاردىڭ دەرەكتەرىن تابۋ ەش قيىندىق تۋعىزبايدى, ويتكەنى ولاردىڭ ءاربىرىنىڭ ءوز ۆەبسايتتارى بار.
ايتپاقشى, پاركتەگى نەمەسە قورىقتاعى كەز كەلگەن باعىتقا ءسىز مىندەتتى تۇردە گيدپەن بىرگە باراسىز, ويتكەنى ءسىزدىڭ ساياحاتىڭىزدى ۇمىتىلماستاي ءارى قاۋىپسىز ەتەدى. ەگەر باسقا اۋماقتارعا جول تارتساڭىز, وزىڭىزبەن بىرگە سپۋتنيكتىك تەلەفونعا دەيىن بارلىق ءتۇرلى بايلانىس قۇرالدارىن العانىڭىز ءجون, ەلىمىزدىڭ شالعاي وڭىرلەرىندە, ءسىز, شىنىندا دا وركەنيەتتەن الىس, ينفراقۇرىلىم مەن ۇيالى بايلانىس جوق جەرلەردە بولىپ قالۋىڭىز مۇمكىن!
اتپەن سەرۋەندەۋ
جاياۋ باعىتتاردان اتپەن ءجۇرۋ ساپارلارىنا اۋىسۋ اقىلعا قونىمدى. سەبەبى ايرىقشا قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردا اتپەن ساياحاتتاۋ دا كەڭ تارالعان. بۇدان باسقا بۇل جەردە ءتۋريزمنىڭ جاڭا باعىتى – اگرو-نەمەسە اۋىلدىق تۋريزم تۋرالى ايتا كەتكەن ورىندى. اۋىل-ايماقتارداعى ءبىرىنشى قوناق ۇيلەر قازاقستاندا 15 جىل بۇرىن پايدا بولدى دەسەك تە, كەيىنگى جىلدارى بۇل باعىت قارقىندى دامۋ ۇستىندە. الماتى, تۇركىستان, جامبىل, شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا جاڭا قوناقۇيلەر سالىنىپ قانا قويماي, بۇل ۇيلەردىڭ قوناقجاي يەلەرى ۇسىناتىن قىزمەتتەر ءتۇرى دە كەڭەيە تۇسۋدە. ال اۋىلدىق جەردى اتسىز ەلەستەتۋگە بولا ما؟ ارينە, بولمايدى! اتپەن ساياحات – اگروتۋريزمنىڭ عاجاپ تۇرلەرىنىڭ ءبىرى.
بۇدان باسقا, اتپەن ءجۇرۋدىڭ باعىتتارىن ءتۇرلى تۋريستىك فيرمالار ۇسىنادى. جەتىسۋ جايلاۋلارىندا اتتى تۋرلار سۇرانىسقا يە. قالادان الىس ەمەس جەرلەرگە دە ساياحات قۇرۋعا بولادى. مىسالى, ۇشقوڭىرعا, سونداي-اق قاسكەلەڭ, اقساي شاتقالدارىنا. ەگەر ۋاقىت مۇمكىندىك بەرەتىن بولسا, وندا الماتىدان 200-300 شاقىرىم الىسقا بارۋعا دا بولادى, اتپەن ساياحاتتاۋ باعىتى باستالاتىن جەرگە دەيىن اۆتوكولىكپەن بارىپ, ءارى قاراي اتقا ءمىنىپ كەتۋگە بولادى. اسسى نەمەسە شالكودە جايلاۋلارىنىڭ كەرەمەت كورىنىستەرىنەن ءلاززات الۋعا بولادى.
ۆەلوساياحات
ۆەلوسيپەد ساياحاتتاۋعا ارنالعان كولىك ءتۇرى رەتىندە قازاقستاندا تانىمال بولا تۇسۋدە. ەلىمىزدىڭ كەز كەلگەن وڭىرىندە جەرگىلىكتى قوعامداستىقتار, ۆەلواۋەسقوي كلۋبتارى بار. الايدا ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى قالادا نەمەسە قالا ماڭىندا ۆەلوسيپەد «تەبۋمەن» شەكتەلەدى. قالاۋىڭىزشا سولاردىڭ قاتارىنا قوسىلا الاسىز. ومىرگە قاجەتتى بارلىق جابدىقتاردى وزىمەن الىپ جۇرەتىن سپورتتىق ۆەلوتۋريستەر بار. بىراق ءبىرىنشىسى دە, ەكىنشىسى دە اۆتوموبيلمەن ىلەسىپ ءجۇرىپ, گيدپەن اقىلى, تولىق قىزمەت ۇسىناتىن تۋر ۇيىمداستىرۋعا بەيىمدەلمەگەن. مۇندايعا قابىلەتتى كومپانيالار ەلىمىزدە, وكىنىشكە قاراي كوپ ەمەس, بىراق بار. سونىڭ ءبىرى الماتى قاداسىندا ورنالاسقان – «ۆەلوسيپەدپەن ساياحاتتاۋشىلار كلۋبى». دەسە دە ۇيىم تەك الماتى ەمەس, قازاقستان بويىنشا دا تۋرلار ۇيىمداستىرادى.
ۆەلوتۋريزم تاقىرىبى اۋقىمدى جانە شەكسىز. اتاپ ايتقاندا, ونىڭ باعىتتارىنىڭ ءبىرى – ماۋنتينبايكينگ. تەمىر تۇلپاردىڭ ەرىنە ءمىنىپ تاۋعا تارتىپ وتىرۋدىڭ ەڭ سەنىمدى جولى تۋرفيرمالاردى ىزدەۋ ەمەس, ءوزىڭىز تۇراتىن وڭىردەگى ۆەلوقىزىعۋشىلار قوعامداستىقتارىن تاۋىپ, سولارمەن دوستاسىپ ءارى قاراي بىرگە ساياحاتتاۋ! وسىلايشا «ەكسترەمالدى اتلەتيكا» قوعامدىق ۇيىمى (الماتى) تاۋ ۆەلوسيپەدى بويىنشا جارىستاردى تۇراقتى تۇردە ۇيىمداستىرىپ تۇرادى. شىندىعىندا, مۇنداي ستارتتار تابيعاتتاعى بەلسەندى دەمالىسقا ەمەس, وقيعالىق تۋريزمگە جاتادى.
