سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «EQ»
ەرەكشە ءبىلىمدى قاجەت ەتەتىن بالالار ءۇشىن 15 ۇيىم جۇمىس ىستەيدى
«ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا مەكتەپ قورىنان وقۋشىلارعا 9 700 كومپيۋتەرلىك تەحنيكا ءبولىندى. جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قوسىمشا 8 000 تەحنيكا ساتىپ الىندى. بۇعان قوسا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 4 087,1 ملن تەڭگە سوماسىنا 26 472 كومپيۋتەرلىك تەحنيكا ساتىپ الىنۋدا. قازىرگى ۋاقىتتا ونىڭ 6 772-ءسى جەتكىزىلدى, 19 700 تەحنيكا قازان ايىنىڭ سوڭىندا جەتكىزىلدى. ەڭ باستىسى, از قامتىلعان, كوپبالالى وتباسىلاردان شىققان بالالار, جەتىم جانە مۇگەدەك بالالار كومپيۋتەرمەن قامتاماسىز ەتىلدى. وسى رەتتە اتا-انالاردىڭ نازارىنا ايتا كەتەيىن, ەگەر دە كومپيۋتەرلىك تەحنيكاعا قاتىستى سۇراقتارىڭىز بولسا, مەكتەپ اكىمشىلىگىمەن حابارلاسىڭىزدار. قازىرگى ۋاقىتتا 1-4 سىنىپتاردا بارلىعى 3 246 سىنىپ, وندا 46 557 بالا ءبىلىم الۋدا», دەدى نۇر-سۇلتان قالاسى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى شولپان قادىروۆا.
قالانىڭ باس سانيتارلىق دارىگەرىنىڭ اقپاراتى بويىنشا, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا COVID-19 جۇقتىرۋدىڭ 35 جاعدايى تىركەلگەن, ونىڭ ىشىندە 31-ءى – بالالار اراسىندا (قاشىقتان – 24, وفلاين – 7) جانە 4 جاعداي – پەداگوگتەر اراسىندا (قاشىقتان – 2, وفلاين – 2). نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ تاۋارلار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى سىنىپتاردا دەزينفەكتسيا جۇرگىزدى. كارانتين رەجىمىنىڭ مەرزىمى وتكەننەن كەيىن, ياعني 14 كۇننەن سوڭ سىنىپتار بۇرىنعى رەجىمگە كوشەدى. بۇل ماسەلە – ءبىلىم باسقارماسىنىڭ ەرەكشە باقىلاۋىندا.
«ارنايى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسىنا ەرەكشە توقتالعىم كەلەدى. ەرەكشە ءبىلىمدى قاجەت ەتەتىن بالالار ءۇشىن قالامىزدا 15 ۇيىم جۇمىس ىستەيدى. ارنايى ۇيىمداردىڭ بەسەۋى – پسيحولوگيالىق-مەديتسينالىق-پەداگوگيكالىق كونسۋلتاتسيا (پمپك), بەسەۋى – پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق تۇزەتۋ كابينەتى (3 فيليال), ەكەۋى – وڭالتۋ ورتالىعى, ۇشەۋى – ارنايى مەكتەپ. ارنايى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا 1-دەن 18 جاسقا دەيىنگى ەرەكشە ءبىلىم بەرۋدى قاجەت ەتەتىن 10 مىڭنان اسا بالا تىركەلگەن. ەڭ الدىمەن, پمپك قورىتىندىسى ارناۋلى ۇيىمدارعا قابىلداۋ ءۇشىن نەگىز بولادى. قابىلداۋعا الدىن الا جازىلۋ اتا-انالار ءۇشىن ىڭعايلى فورماتتا, ياعني تىكەلەي جۇگىنگەن كەزدە, تەلەفون ارقىلى, سونىمەن قاتار وسى جىلدىڭ تامىز ايىنان باستاپ egov.kz ەلەكتروندى ۇكىمەت پورتالى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى», دەدى باسقارما باسشىسى.
بۇگىنگى تاڭدا پمپك شتاتتىق رەجىمدە جۇمىس ىستەيدى, سونىمەن قاتار اتا-انالاردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا ونلاين-تەكسەرۋ مۇمكىن. دامۋ ەرەكشەلىكتەرىنە بايلانىستى ەموتسيونالدى-ەرىكتىك سالاسى مەن مىنەز-قۇلقى, سونداي-اق ەستۋ جانە كورۋ قابىلەتى بۇزىلعان بالالار شتاتتىق رەجىمدە قابىلدانادى. تىرەك-قيمىل قوزعالىسى بۇزىلعان جانە پسيحيكالىق دامۋى كەشەۋىلدەگەن بالالار ونلاين رەجىمدە تەكسەرۋدەن وتە الادى. قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ فورماتى كەزەڭىندە 1 767 بالا ونلاين تەكسەرۋدەن ءوتتى, ونىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا ءاربىر بالانىڭ جەكە ءبىلىم بەرۋ مارشرۋتى ازىرلەندى.
ارنايى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ ارناسى كەڭىدى
نۇر-سۇلتان قالاسى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق تۇزەتۋ كابينەتتەرى (پپتك) مەن وڭالتۋ ورتالىقتارى دامۋىندا اۋىتقۋى بار بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردى وڭالتۋ جانە الەۋمەتتىك بەيىمدەۋ ءۇشىن كەشەندى قولداۋ كورسەتەدى.
«قازىرگى ۋاقىتتا 1 413 بالا پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق كومەك الۋدا. قاشىقتان وقىتۋعا كوشۋگە بايلانىستى بالالاردى تۇزەتۋ-دامىتۋ قىزمەتىمەن قامتۋ 10%-عا ارتقانى بايقالادى. سونىمەن بىرگە ۆيزۋالدى جانە ەموتسيونالدى بايلانىستىڭ بولماۋىنان, اۋتيزم سەكتورى بۇزىلعان بالالار مەن كورۋ قابىلەتى بۇزىلعان بالالار ءۇشىن قاشىقتان وقىتۋ قيىندىقتار تۋعىزدى. سوندىقتان ولار شتاتتىق رەجىمگە اۋىستىرىلىپ, جەكە ساباق كەستەسى جاسالدى. اتا-انالارعا كەڭەس بەرۋ ونلاين رەجىمدە وتۋدە. بيىل ارنايى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ جەلىسى ۇلعايدى. شىلدەدە №5 «اسىل ميراس» پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق تۇزەتۋ كابينەتى اشىلدى, وندا حالىقارالىق سەرتيفيكاتى بار ماماندار جۇمىس ىستەيدى. جاڭا 2 مەكتەپتىڭ (№8, 89) بازاسىندا ارقايسىسى 30 ورىندىق ينكليۋزيانى قولداۋ كابينەتتەرى اشىلدى. №3 پسيحولوگيالىق-مەديتسينالىق-پەداگوگيكالىق كەڭەس جانە №2 پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق تۇزەتۋ كابينەتتەرى ءۇشىن شىڭعىس ايتماتوۆ كوشەسى 41/ا مەكەنجايىنان كەڭ عيمارات قاراستىرىلعان. بۇل ءوز كەزەگىندە بالالاردى قامتۋدى 50%-عا ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى», دەلىنگەن باسقارما اقپاراتىندا.
بۇگىندە قالادا زەردە بۇزىلىستارى بار (ينتەللەكت) بالالارعا ارنالعان ارنايى مەكتەپتەر جۇمىس ىستەيدى, وندا 876 وقۋشى قامتىلعان. سونىمەن قاتار سىنىپتارداعى وقۋشى سانى 12-دەن اسپايدى. بيىل №3 ارنايى مەكتەپ ينتەرنات اشىلدى, ال №1 مەكتەپ-ينتەرنات بازاسىندا ۇيدە وقيتىن بالالاردى تۇزەتۋ ءۇشىن رەسۋرستىق ورتالىق جۇمىس ىستەي باستادى. ورتالىقتا بالالار تۇزەتۋ-دامىتۋ جانە جەكە ساباقتارعا, ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ شارالارىنا (باسسەين, ەدش, ماسساج, فيزيوتەراپيا) قاتىسادى. سونداي-اق جەتىم بالالار مەن اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالارعا ارنالعان ەكى ينتەرنات مەكەمەلەرىنىڭ جۇمىسىن اتاپ وتكەن ءجون. بۇل – ومىرلىك قيىن جاعدايدا جۇرگەن «بالالاردى قولداۋ ورتالىعى» جانە «SOS استانا بالالار اۋىلى». اتالعان ۇيىمداردا 129 بالا تاربيەلەنۋدە, ونىڭ 107-ءسى – مەكتەپ وقۋشىلارى. ينتەرناتتىق مەكەمەلەرگە بارۋ COVID-19 انىقتاماسىن ۇسىنعان كەزدە جۇزەگە اسىرىلادى.
«قازىر كارانتين شارالارىنىڭ قاتاڭداتىلۋىنا بايلانىستى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە ورنالاسقان قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى فيليالدارىنىڭ جۇمىسى توقتاتىلدى, بىراق قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى ءوز جۇمىسىن جالعاستىرۋدا. توپتاعى وقۋشى سانى 10-نان اسپايدى. پرەزيدەنتتىڭ جولداۋىندا كورسەتىلگەن بالالار ۇيىرمەلەرى مەن سەكتسيالارىنىڭ قىزمەتىن جانداندىرۋ باعىتى بويىنشا قاراشا ايىنان باستاپ 2 ورتالىق جۇمىسىن باستايدى. اتاپ ايتساق, «ارقا ALAN» ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى ورتالىعىندا بالالار قازاق كۇرەسى, اسىق اتۋ, بەس اسىق, توعىزقۇمالاق جانە شاحمات سپورت سەكتسيالارىندا تەگىن اينالىسا الادى. ورتالىق 600-گە جۋىق بالانى قامتيدى. ەكىنشىسى – «Art Tumar» ساندىك-قولدانبالى ونەر ورتالىعى. وندا كوركەم توقۋدى, اعاشتى كوركەم وڭدەۋدى, زەرگەرلىك ونەر, شىعارماشىلىق قۇراق تىگۋدى, ىلمەكتەپ كەستە تىگۋدى جانە تەرى مەن سازدى كوركەم وڭدەۋدى ۇيرەنۋگە مۇمكىندىك بەرىلەدى. ورتالىق 300-گە جۋىق بالانى قامتيدى. ەكى ورتالىقتىڭ دا سول جاعالاۋدا, قايىم مۇقامەدحانوۆ پەن شىڭعىس ايتماتوۆ كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا ورنالاسقانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. سونداي-اق ە-496 كوشەسى, 10/1 جانە 10/2 مەكەنجايى بويىنشا ورنالاسقان تۇرعىن ۇيلەردىڭ ءبىرىنشى قاباتتارىندا بالالار كوركەمونەر مەكتەبى مەن ءال-فارابي اتىنداعى وقۋشىلار سارايىنىڭ فيليالدارى اشىلدى», دەدى ش.قادىروۆا.
ايتا كەتەتىن جايت, 250-دەن اسا بالانى قامتيتىن تەحنيكالىق شىعارماشىلىق ورتالىعىندا اشىلاتىن تەحنيكالىق باعىتتاعى ۇيىرمەلەر وسكەلەڭ ۇرپاق اراسىندا ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تۋدىرۋدا. ورتالىقتىڭ بۇل فيليالىنىڭ جەكە تۇرعان عيماراتتا ورنالاسۋى ماڭىزدى. فيليال جەلەزنودوروجنىي تۇرعىن اۋدانى, جامبىل جاباەۆ كوشەسى №27 مەكەنجايىندا ورنالاسادى. قالانىڭ بارلىق ءتورت اۋدانىندا بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ دەنەشىنىقتىرۋ كلۋبتارى جۇمىس ىستەيدى. فۋتبول, ۆولەيبول, باسكەتبول, كوپسايىس جانە ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى سپورت سەكتسيالارىندا 576 بالا شۇعىلدانادى. وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تاعى دا تەحنيكالىق شىعارماشىلىق ورتالىعىنىڭ 2 فيليالى مەن № 90 مەكتەپتىڭ جانىنان ءبىر Community center اشۋ جوسپارلانۋدا.
كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ جاندانىپ جاتىر
قازىرگى تاڭدا قالا بويىنشا 33 كوللەدج (10 مەملەكەتتىك, 23 جەكەمەنشىك) تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە قىزمەت كورسەتىپ, 26 مىڭ ستۋدەنتتى قامتىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە 14 مىڭنان اسا ستۋدەنت مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسى بويىنشا وقيدى. 77 ماماندىق جانە 122 بىلىكتىلىك بويىنشا كادرلاردى دايارلاۋ جۇزەگە اسىرىلادى.
«2017 جىلدان بەرى «بارشاعا ارنالعان تەگىن تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ» جوباسى ەكى باعىت بويىنشا جۇزەگە اسىرىلۋدا. ءبىرىنشىسى جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن جۇمىسشى ماماندىقتارىن جانە ورتا بۋىن بويىنشا كادرلار دايارلاۋ بولسا, ەكىنشىسى ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا قولعا الىنعان. جوبا بويىنشا وسى وقۋ جىلىندا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسى مەنشىك نىسانىنا قاراماستان 21 كوللەدجدە 4 652 ورىنعا ورنالاستىرىلدى, ونىڭ ىشىندە «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا – 1 050 ورىن. جوباعا وقۋ ورىندارىنا تۇسپەگەن 9-11 سىنىپ تۇلەكتەرى, جۇمىس ىزدەپ جۇرگەن تۇلعالار, از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ جانە كوپبالالى وتباسىلاردىڭ بالالارى, سونداي-اق وزگە دە ساناتتاعى ازاماتتار كىرەدى», دەدى نۇر-سۇلتان قالاسى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى.
«ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا وقيتىن ستۋدەنتتەرگە ىستىق تاماقپەن قامتاماسىز ەتۋ, شاكىرتاقى جانە جىلىنا ەكى رەتتىك تەگىن جولاقى, ياعني قىسقى جانە جازعى كانيكۋلدار كەزەڭىندە قالاارالىق تەمىرجول جانە اۆتوموبيل كولىگىندە جول ءجۇرۋ قۇنى سياقتى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتىلەتىنىن اتاپ ءوتۋ ماڭىزدى.
تاعى ءبىر ماڭىزدى ءىس-شارانىڭ ءبىرى – WorldSkills قوزعالىسىنىڭ دامۋىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولۋ. اتالعان چەمپيوناتقا 2015 جىلى 5 قۇزىرەتتىلىك بويىنشا 6 ستۋدەنت قاتىسقان بولسا, ال 2020 جىلى 37 قۇزىرەتتىلىك بويىنشا 167 قاتىسۋشى بولعان.
«2019 جىلى ۇلتتىق چەمپيوناتتا كوماندالىق ەسەپ بويىنشا 8-ورىن الدىق, ەندى الدىمىزعا كوشباسشىلاردىڭ العاشقى ۇشتىگىنىڭ قاتارىنا كىرۋگە مىندەتتەر قويىپ وتىرمىز. وسىعان بايلانىستى كاسىبي ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ بويىنشا تاجىريبە الماسۋعا جانە WSK قوزعالىسىن دامىتۋعا باعىتتالعان. WSK قاتىسۋشىلارى مەن ساراپشىلارىن دايارلاۋدا بىرلەسە جۇمىس جاساۋ ماقساتىندا قازان قالاسىنا كوللەدج باسشىلارىنان قۇرالعان توپ جىبەرىلدى. مامانداردى دايارلاۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن قالا كوللەدجدەرى تاتارستان, رەسەي, بەلارۋس, ۋكراينا, يتاليا, فرانتسيا, چەحيا, ۇلىبريتانيا, كورەيا, تۇركيا, گەرمانيا جانە تاعى باسقا ەلدەردىڭ تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىمەن ىنتىماقتاسا وتىرىپ, Worldskills حالىقارالىق ستاندارتتارىن ەنگىزۋدە. بيىل دەمونستراتسيالىق ەمتيحاندار العاش رەت وتكىزىلدى. ەمتيحان تاپسىرمالارى ءبىلىم الۋشىلاردىڭ كاسىبي دەڭگەيىن راستايتىن WorldSkills چەمپيوناتىنىڭ تاپسىرمالارىنا ۇقساس», دەدى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى.
«جاس مامان» جوباسى جاڭعىرتۋدى كوزدەيدى
قازىرگى ۋاقىتتا كوللەدجدەردى نەعۇرلىم سۇرانىسقا يە 100 كاسىپ بويىنشا جاڭعىرتۋ جانە بىلىكتى ماماندار دايارلاۋدىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسىن ەنگىزۋ ماقساتىندا «جاس مامان» رەسپۋبليكالىق جوباسى ىسكە اسىرىلۋدا. ماقساتقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن شەتەلدىك ارىپتەستەرمەن بىرلەسىپ, ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى, ونىڭ ىشىندە حالىقارالىق سالالىق ستاندارتتار مەن WorldSkills ستاندارتتارىن ەسكەرە وتىرىپ جاڭارتىلادى.
وسى جوبا اياسىندا پوليتەحنيكالىق كوللەدج, قوعامدىق تاماقتانۋ جانە سەرۆيس كوللەدجى, سونداي-اق كاسىپتىك-تەحنيكالىق كوللەدجدى جاڭا فورماتتاعى شەبەرحانالارمەن جانە زەرتحانالارمەن جابدىقتاۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 969,9 ملن تەڭگە ءبولىندى, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن جابدىقتاردى ساتىپ الۋعا 5% (48,5 ملن تەڭگە) كولەمىندە قوسا قارجىلاندىرۋ جاسالدى. بۇگىندە 79 وقىتۋشى مەن وندىرىستىك وقىتۋ شەبەرلەرى جاڭا جابدىقتار بويىنشا وقۋدان ءوتىپ, سەرتيفيكاتتار الدى. ناتيجەسىندە اتالعان كوللەدجدەردىڭ بازاسىندا حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس زاماناۋي قوندىرعىلارمەن, جابدىقتارمەن قۇزىرەتتىلىك ورتالىقتارى قۇرىلدى. ولار ءوز ستۋدەنتتەرىن عانا ەمەس, IT, سەرۆيس جانە قىزمەت كورسەتۋ, تۇرعىن ءۇي-تۇرمىستىق جانە كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باعىتتارى بويىنشا ءبىلىم بەرەتىن باسقا كوللەدجدەردىڭ ستۋدەنتتەرىن, وندىرىستىك وقىتۋ شەبەرلەرىن دايارلاۋعا بەيىمدەلگەن الاڭ بولادى.
«جاس مامان» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ەڭبەك نارىعى ءۇشىن بىلىكتى كادرلاردى دايارلاۋ پروتسەسىنە جاڭا سەرپىن بەرەدى. تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا وقۋ پروتسەسى قاشىقتان جۇرگىزىلەدى. وسىعان بايلانىستى قاجەتتى ادىستەمەلىك ۇسىنىمدار ازىرلەندى. ينتەرنەت رەسۋرستاردا جالپى ءبىلىم بەرەتىن پاندەر بويىنشا 7 014 بەينەساباق, ارنايى پاندەر بويىنشا 6 177 بەينەساباق, 19 415 ادىستەمەلىك ۇسىنىمدار, 40 763-تەن اسا تاجىريبەلىك تاپسىرمالار جۇكتەلدى. 1 000-نان اسا پەداگوگ IT قۇزىرەتتىلىك بويىنشا بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارىنان ءوتتى.
ءبىلىم بەرۋدى جاڭعىرتۋ ورتالىعى كوللەدج پەداگوگتەرىنىڭ وقۋ پروتسەسىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا اپتا سايىن, ءار بەيسەنبىدە ۆەبينارلار مەن كەڭەستەر وتكىزەدى. بۇگىنگى تاڭدا قالانىڭ بارلىق كوللەدجىندە ديرەكتوردىڭ ۆيرتۋالدى قابىلداۋ بولمەسى جانە وقىتۋشىلارعا, ستۋدەنتتەرگە جانە اتا-انالارعا ونلاين-كەڭەس بەرۋ شتابى قۇرىلدى. كوللەدجدەردىڭ 100%-ى Platonus, Google Classroom, Edu page, سونىمەن بىرگە Moodle, Sova اقپاراتتىق ءبىلىم رەسۋرستارىندا جۇمىس ىستەۋدە. سانيتارلىق نورمالاردى ساقتاۋ بويىنشا كوللەدجدەر مەن جاتاقحانالاردا سانيتايزەرلەر, توننەلدەر ورناتىلعان. بۇگىندە دەزينفەكتسيالىق قۇرالداردىڭ قورى جەتكىلىكتى.
كومپيۋتەرلەرى جوق وقىتۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر كوللەدجدەر تاراپىنان ۋاقىتشا پايدالانۋعا بەرىلگەن كومپيۋتەرلەرمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. باسقا قالادان كەلگەن ستۋدەنتتەر كوللەدج جاتاقحانالارى مەن حوستەلدەرگە ورنالاستىرىلدى, وندا ولارعا وقۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاسالعان.
