28 قاراشا, 2013

«تەمىر ناركوم» تۋرالى تىڭ تۋىندى

680 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى, حالىقارالىق اقپاراتتاندىرۋ اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى باۋىرجان يمانعاليەۆتىڭ «تەمىربەك جۇرگەنوۆ» اتتى كىتابى «اتامۇرا» باسپاسىنان جارىق كوردى.

قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى, حالىقارالىق اقپاراتتاندىرۋ اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى باۋىرجان يمانعاليەۆتىڭ «تەمىربەك جۇرگەنوۆ» اتتى كىتابى «اتامۇرا» باسپاسىنان جارىق كوردى.

بۇل كىتاپتا قازاقستان مەن ورتالىق ازيا رەسپۋبليكالارىنداعى وقۋ-اعارتۋ, مادەنيەت پەن ادەبيەت سالاسىنىڭ وركەندەۋىنە ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايرات­كەرى, كەزىندە «تەمىر ناركوم» اتانعان تەمىربەك قارا ۇلى جۇرگەنوۆتىڭ ادەبي-پۋبليتسيستيكالىق مۇراسى مەن قايراتكەرلىك بولمىسى قاتار زەرتتەلىپ, تەوريالىق تۇرعىدا تالدانعان.

كىتاپ 5 تاراۋدان تۇرادى. «قايرات­­كەردىڭ ازاماتتىق اجارى» اتتى ءبىرىنشى تاراۋدا ت.جۇرگەنوۆتىڭ وسكەن-ونگەن ورتاسى, ءبىلىم العان, ازامات بولىپ قالىپتاسقان تۇلعاسى جايىندا باياندالادى. ەكىنشى تاراۋ «قايراتكەردىڭ قالام قاجىرى» دەپ اتالادى. مۇندا قايراتكەردىڭ قالامگەرلىگى, ادەبي-سىنشىلىعى, انا تىلگە جاناشىرلىعى جايىندا ت.جۇرگەنوۆتىڭ قازاق ساحنا ونەرىنىڭ قالىپتاسۋىنا جاساعان قاجىرلى ەڭبەكتەرى جونىندە كەڭىنەن باياندالعان. 1934 جىلى وتكەن العاشقى ونەر سلەتى, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ تۇڭعىش سەزى, 1936 جىلعى قازاق ونەرىنىڭ ماسكەۋدەگى ونكۇندىگى, جامبىل, كۇلاش, شارا تاعى باسقا ونەر جۇلدىزدارىنىڭ ءومىرى مەن ونەگەسى, ۇلتتىق ونەرگە قوسقان ولشەۋسىز ىزدەرى تۋرالى قىزىقتى ۇزىندىلەر كەلتىرىلگەن. «ت.جۇرگەنوۆ تۋرالى ماقالالار, ەستەلىكتەر جانە لەبىزدەر», «ت.جۇرگەنوۆتىڭ ادەبي-ساياسي پۋبليتسيستيكالىق مۇراسى», «ت.جۇرگەنوۆتىڭ وقۋ-اعارتۋ, مادەنيەت سالاسىنداعى ەڭبەكتەرى» اتتى تاراۋلاردا قايراتكەر-قالامگەردىڭ قۇندى ماقالالارى مەن ومىرشەڭ وچەركتەرى, كىتاپتارىنان ۇزىندىلەر تۇپنۇسقا نەگىزىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە ۇسىنىلعان.

ەسىمى تەك قازاققا عانا ەمەس, ءيسى تۇركى جۇرتىنا ءمالىم, ورتالىق ازيا مەن قازاقستانعا ورتاق تۇلعا, اسا كورنەكتى قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى, قالامى قارىمدى سىنشى-كوسەمسوز يەسى تەمىربەك جۇرگەنوۆ تۋرالى كومپوزيتور احمەت جۇبانوۆ: «جۇرگەنوۆتىڭ كابينەتىنەن شىققاندا الاتاۋدى ايىرىپ, قاراتاۋدى قايىرىپ شىعاتىنداي كۇش-جىگەرمەن شىعاتىن ەدىك» دەسە, قۇرمانبەك جانداربەكوۆ: «تەمىربەك جۇرگەنوۆ قازاق ونەرىنىڭ قانات جايۋىنا قىرۋار تەر توكتى. ءبىز ونى قازاق تەاترىنىڭ اتاسى رەتىندە بىلەمىز. ءبىز ونى قازاق ونەرى مەن ادەبيەتىنىڭ ءبىلىمدارى رەتىندە تانيمىز. ءبىز ونى قازاقستانداعى وقۋ-اعارتۋ ءىسىنىڭ جاناشىرى رەتىندە بىلەمىز» دەگەن. ال مۇسىرەپوۆ: «ت.جۇرگەنوۆ – ءتىلدى دە ءتىستى, جىگەرلى دە ىسكەر ادام بولعان» دەيدى.

قىدىربەك القوجاەۆ,

فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ

كانديداتى, دوتسەنت.

سوڭعى جاڭالىقتار