جوبا اۆتورىنىڭ ايتۋىنشا, ەسكەرتكىشتى قۇيۋعا 5,6 تونناعا جۋىق قولا كەتكەن ەكەن. ءمۇسىننىڭ ءوزى قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعى وبلىستىق فيليالىنا قاراستى كومبيناتتا جاسالعان.
اتالعان ەسكەرتكىش كونكۋرستىق نەگىزدە ىرىكتەلىنىپ الىنىپتى جانە ونى ەسكەرتكىشتەر مەن قۇرىلىستار جونىندەگى رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كوميسسيا بەكىتكەن.
اباي ەسكەرتكىشىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ, اكادەميك, ابايتانۋشى عاريفوللا ەسىم, وبلىس اكىمى جەڭىس قاسىمبەك جانە باسقالار قاتىستى.
ءوڭىر باسشىسى جەڭىس قاسىمبەك بيىل وبلىستا ابايدىڭ مەرەيتويى اياسىندا جۇزدەگەن ءىس-شارانىڭ وتكەنىن ايتتى.
– بيىل ەلىمىز اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىعىن اتاپ وتۋدە. ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ اتاپ وتكەندەي, بۇل ۇلتتىڭ رۋحاني دامۋىنا جانە حالىقتىڭ بىرلىگىنە يگى ىقپالىن تيگىزەدى. ۇلى اقىننىڭ وسيەتتەرى كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءوزىنىڭ وزەكتىلىگىن جويعان جوق. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – وسى بايلىقتى ساقتاپ, ونى كەيىنگى ۇرپاققا جەتكىزۋ, – دەدى ج.قاسىمبەك.
ال قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى امانجول التاەۆ ءوز سوزىندە قازاق حالقىنا ءتان بارلىق ۇلى قاسيەتتەردىڭ ابايدىڭ مۇراسىندا, ونىڭ دانا ويلارىندا جاتقانىنا نازار اۋداردى.
– اباي – ۇلتىمىزدىڭ بولاشاققا دەگەن ۇلى جولى, رۋحانياتىمىزدىڭ التىن دىڭگەگى. ينتەللەكتۋالدى جانە ءبىلىمدى ۇلتتى قالىپتاستىرۋ, سانانى جاڭعىرتۋ – مۇنىڭ ءبارى ابايدىڭ رۋحاني مۇراسىنىڭ قازىناسىن بىلۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. حاكىمنىڭ دانالىعى ءاربىر ادامنىڭ جۇرەگىنە مەيىرىمدىلىك ۇيالاتادى, – دەدى ايتىسكەر اقىن.
سول كۇنى اباي قالاسىندا جەرگىلىكتى اقىنداردىڭ «اباي جاققان ءبىر ساۋلە...» اتتى جيناعىنىڭ تۇساۋكەسەرى ۇيىمداستىرىلدى. سونىمەن قاتار مۇحتار اۋەزوۆتىڭ الەمنىڭ 18 تىلىندەگى «اباي جولى» رومان-ەپوپەياسىنىڭ ديسك جيناعى وقىرماندارعا ۇسىنىلدى. كىتاپتاردى تسيفرلاۋ شاحتينسك قالاسىنىڭ ورتالىق كىتاپحاناسىمەن بىرلەسىپ جۇرگىزىلگەن ەكەن.
بۇدان كەيىن مەرەكەلىك ءىس-شارالار قاراعاندى قالاسىندا جالعاسىن تاپتى. اتاپ ايتقاندا, اكادەميك ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى ۋنيۆەرسيتەتىندە « ۇلى ابايدىڭ مۇراسى – ۇرپاقتارعا تاعىلىم» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ونلاين رەجىمدە ءوتىپ, وعان شەتەلدىڭ جانە ەلىمىزدىڭ ابايتانۋشى عالىمدارى, قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرلەرى, زيالى قاۋىم وكىلدەرى قاتىستى.
تۇركيادان كەلگەن پروفەسسور الياز احمەت حاكىم ابايدىڭ شىعارماشىلىق مۇراسىنىڭ قازاق حالقىنىڭ باعا جەتپەس رۋحاني بايلىعى ەكەنىن ايتتى. ال ونىڭ «قارا سوزدەرىن» ۇلتتىڭ دانالىعى مەن ەلدىڭ مادەنيەتىن جاڭا دەڭگەيدە كورسەتەتىن فيلوسوفيالىق شىعارما دەپ باعالادى.
القالى جيىندا ءماجىلىس دەپۋتاتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ اباي مەرەيتويىنىڭ بۇكىل حالىقتىڭ مەرەيتويىنا اينالعانىن اتاپ ءوتتى.
– الەمنىڭ بىردە-ءبىر ەلىندە اقىن نەمەسە جازۋشىنى «اتا» دەپ اتامايدى. ال ءبىز ابايدى «اتا» دەيمىز. اباي ءبىز ءۇشىن تەك اقىن, اعارتۋشى, فيلوسوف, شەشەن عانا ەمەس, ول ءبىزدىڭ تۋعان اتامىز سياقتى. اباي – بۇكىل حالىقتىڭ ۇستازى! – دەدى س.ابدراحمانوۆ.
كونفەرەنتسيادا ابايدىڭ مۇراسى, ونىڭ رۋحاني-ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتارى جانە الەمدىك ادەبيەتتەگى شىعارماشىلىعىنىڭ ءرولى تۋرالى باياندامالار وقىلدى.
سونداي-اق كونفەرەنتسيا جۇمىسىنىڭ اياسىندا فيلولوگ-عالىم, ايتىسكەر اقىن امانجول التاەۆ قۇراستىرعان «اباي» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى.
كونفەرەنتسيا سوڭىندا ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ جانىنداعى «اباي اكادەمياسى» عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى قاراعاندى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كىتاپحاناسىنا «اباي اكادەمياسى» سەرياسى بويىنشا شىعارىلعان كىتاپتاردى سىيعا تارتتى.
ال بۇل وقيعادان ءبىر كۇن بۇرىن كەنشىلەر استاناسىندا اباي ەسىمىن يەلەنگەن كوشەنىڭ قۇرمەتىنە ارنالعان سالتاناتتى ءراسىم ءوتتى. ءىس-شاراعا قاتىسقان قاراعاندى قالاسىنىڭ اكىمى ەرماعانبەت بولەكپاەۆ ۇلى ويشىلدىڭ شىعارمالارىن قۇرمەتتەۋ جانە ناسيحاتتاۋدىڭ قاسيەتتى پارىز ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.
– اباي – ەلىمىزدىڭ ماقتانىشى عانا ەمەس, ول الەمدىك دەڭگەيدەگى دانىشپان. ونىڭ جۇمىستارى ءالى كۇنگە دەيىن بارشامىز ءۇشىن رۋحاني قاينار كوزى بولىپ تابىلادى, – دەدى قالا باسشىسى.
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ونەر قايراتكەرى, حالىقارالىق اباي كلۋبى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, اقىن سەرىك اقسۇڭقار ۇلى حاكىمگە ارنالعان ولەڭ وقىدى.
– مەن پۋشكين, گەتە سياقتى الەمنىڭ بارلىق كلاسسيك اقىندارىنىڭ شىعارمالارىن وقىدىم. بىراق اباي شىعارمالارى – بۇل ءتۇپسىز تەرەڭ شىعارماشىلىق تۇڭعيىق, – دەدى اقىن.
سونداي-اق اتالعان ءىس-شاراعا Dacia رۋمىن ەتنومادەني ورتالىعى جاستار قاناتىنىڭ جەتەكشىسى الەكساندر ۋرماشوۆ تا قاتىسىپ, قالادا ۇلى اقىننىڭ ەسىمىمەن اتالعان كوشە بارىنا قۋانىشتى ەكەنىن جەتكىزدى.
– ۇلى ويشىل ابايدىڭ ەڭبەگى مەن رۋحانياتقا قوسقان ۇلەسى بۇكىل الەمدە مويىندالعان. بيىل بۋحارەستتە اباي ءبيۋستىنىڭ اشىلۋى ءوتتى. بۇل دەگەنىڭىز قازاقستاننىڭ ۇلتتىق جاڭعىرۋعا دەگەن ۇمتىلىسىن بۇكىل الەم قولدايدى دەگەن ءسوز, – دەدى ا.ۋرماشوۆ.
ءىس-شارانىڭ سوڭىندا اباي كوشەسىنىڭ بويىنداعى حاكىمنىڭ ەڭسەلى ەسكەرتكىشىنە گۇل شوقتارى قويىلدى.
ەسكە سالار بولساق, قاراعاندى وبلىسىندا ءبىر قالا مەن اۋدان, 77 كوشە جانە 12 مەكەمە اباي ەسىمىمەن اتالادى ەكەن. ال كەنشىلەر استاناسىنداعى بۇرىنعى لەنين كوشەسى بيىلعى جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا اباي اتىنداعى كوشە بولىپ وزگەرتىلگەن بولاتىن.
قاراعاندى وبلىسى
