ءبىلىم • 06 قاراشا, 2020

ەلباسى ەڭسەسىن تىكتەگەن ءبىلىم ورداسى

1100 رەت
كورسەتىلدى
17 مين
وقۋ ءۇشىن

ۋاقىت ءوتىپ, زامان وزگەرىپ جاتىر. بىراق داۋىرلەر قانشاما الماسسا دا, ءبىلىم مەن عىلىم عانا قۇنىن جويماق ەمەس. ال وسى جولدا قاي ەلدە بولسا دا جاۋاپكەرشىلىكتىڭ اۋىر جۇگىن تۇسىنە ءبىلىپ, ونى كوتەرە الاتىن, تاۋەكەلشىل, ەلشىل ءھام مەملەكەتشىل ازاماتتار بولادى. ونداي تۇلعالارعا ءتان كەمەل اقىل, تەرەڭ وي, بيىك رۋح, قاجىرلى قايرات پەن زور قابىلەت سان سىناقتان شىعۋدىڭ قيسىنىن تاۋىپ, ەلىن ورگە سۇيرەۋگە جول اشقان. تۇركيالىقتار مۇستافا كەمال اتاتۇرىك, ۇندىلەر دجاۆاحارلال نەرۋ, سينگاپۋرلىقتار لي كۋان يۋ, مالايزيالىقتار ماحاتحير موحاماد سىندى تۇعىرلى تۇلعالارىمەن ماقتانادى. ولار ءوز ەلىنىڭ دامۋىندا وشپەس ءىز قالدىردى. مىنە, وسى قاتاردا زاماننىڭ زاڭعار تۇلعالارىنىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى, كوشباسشىلىق قاسيەتىمەن, وزىندىك دارا جولىمەن جاھاندى مويىنداتقان ساياساتكەر – ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الار ورنى ەرەكشە.

ەلباسى ەڭسەسىن تىكتەگەن ءبىلىم ورداسى

مەملەكەت تاريحىن داڭقتى تۇلعالار ارقىلى تانۋ, ياكي تارازىلاۋ مۇمكىندىگى تاۋەلسىزدىك جەمىستەرىنىڭ ءبىرى ەكەنى راس. ناقتىراق ايتقاندا, تاريحي تۇرعىدان دامۋعا حالىقتىڭ بولمىسى مەن ءبىتىمى نەگىز بولادى. جەكە تۇلعانىڭ ءوزى سول قاراپايىم كوپشىلىكتىڭ اراسىنان شىعادى. «ازاتتىقتىڭ ارحيتەكتورى» اتانعان ەلباسىعا قازاق ەلىنىڭ كەرەگەسىن كەڭەيتىپ, بولاشاعىن باياندى ەتۋ جانە مەملەكەتتىك ءارى قاراي دامىتۋ وڭايعا سوقپاعانى كوزى قاراقتى قاۋىمعا بەلگىلى. سەبەبى ازاتتىقتىڭ باياندى بولۋى مەن كەلەشەكتىڭ كەمەلدەنۋىن قامتاماسىز ەتۋ جولىنداعى ارتىلار جۇكتى ابىرويمەن كوتەرۋ, حالىق سەنىمىن اقتاۋ, تاۋەلسىزدىكتى تۇعىرلى ەتۋ, قازاقستاندى الەمدىك قاۋىمداستىقتاعى كوشباسشى ەلدەرمەن تەرەزەسىن تەڭەستىرۋ كورەگەن شەشىمدەر قابىلداۋدى قاجەت ەتتى.

ەلباسى ەل تىزگىنىن قولعا العان ساتتەن باستاپ حالىقارالىق جانە ۇلتارالىق ماسەلەلەر شيەلەنىسىنىڭ شەشۋىن اسىعىس­تىققا سالماي, ۋاقىت تالابىنا, قازاق­ستاندىق جولدىڭ ەرەكشەلىگىنە ۇيلەستىرە وتىرىپ شەشۋدە دارالىعىمەن بىردەن الەم نازارىن اۋداردى. 30 جىلعا جۋىق ۋاقىت ىشىندە عاسىرعا تاتيتىن ىستەر ەڭ­سەرىلدى. اۋقىمدى جۇمىستار جۇيەلەندى. بايتاعىمىزدىڭ شەكاراسىن شەگەندەپ, الەمدىك قاۋىمداستىقتى مويىنداتتىق.

جەلماياسىنا ءمىنىپ, جەرۇيىعىن ىزدەگەن اسان قايعىنىڭ يدەياسى حالقى­مىزدىڭ عاسىرلار بويعى اڭساعان ارمانىنا ۇلاستى. بابالار اماناتىن جۇزەگە اسىرۋدى مۇرات ەتكەن ەلباسى «ماڭگىلىك ەل» ۇلتتىق يدەياسىن جاريالادى. بۇل باستاما بۇگىنگى جاھاندانۋ داۋىرىندە ۇلتىمىزدىڭ بولاشاعىنا قاتىستى ۇلى باعدار رەتىندە ەلىمىزدىڭ رۋحىن كوتەرۋگە سونى سەرپىن بەردى. «ماڭگىلىك ەل» يدەياسى – باعزىدان كەلە جاتقان بولمىسىمىزدىڭ, وزىندىك ءبىتىمىمىزدىڭ زامانعا ساي قايتا جاڭعىرۋىنىڭ, قۋاتتى ەل بولىپ قالىپتاسۋىمىزدىڭ كەپىلى. ەلباسىمىز اتاپ وتكەندەي, ءبىزدىڭ ورتاق مۇددەمىز – تۇراقتى, ءبىرتۇتاس جانە وركەندەگەن قازاقستان قۇرۋ ءھام ماڭگىلىك ەل بولۋ.

ازاتتىق ءبىزدىڭ مىڭجىلدىقتارعا سوزىلىپ, عاسىرلارعا ۇلاسقان اسىل ارمانىمىز ەدى. ەگەمەندىكتىڭ باستاپقى جىلدارىندا ەلباسى: «كۇشىمىز – جاۋاپ­كەر­شىلىكتە. ەركىندىگىمىز – كەلىسىمدە. ابىرويىمىز – يگىلىكتە. بىرلىگىمىز – ارالۋان­دىقتا. قاۋىپ­سىزدىگىمىز – اشىقتىقتا. تاۋەلسىزدىگىمىز – سەرىكتەستىكتە. بولا­شاعىمىز – بۇگىندە» دەپ ايتقان بولاتىن. سول ۋاقىتتا نۇرسۇلتان نازار­باەۆ حالقىمىزدىڭ وزىندىك دۇنيەتا­نىمىنىڭ تۇپكى ءمانىن تاپ باسىپ, ونىڭ ەڭ اسىل قاسيەتتەرىنە جۇگىندى. بۇگىندە بۇل قۇندىلىقتار ءبىزدىڭ باستى باع­دارىمىز, العا سۇيرەيتىن شامشىراعىمىز ىسپەتتەس.

 

تەرەڭ ءبىلىم – تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تىرەگى

«بۇل زامان – بىلەككە سەنەتىن ەمەس, بىلىمگە سەنەتىن زامان. زاماناۋي الەمدە ەلدىڭ قۋاتى ەڭ الدىمەن ءبىلىم مەن عىلىمدا بولاتىن ۋاقىتقا كەلدىك. تەرەڭ ءبىلىم – تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تىرەگى, اقىل-وي – ازاتتىعىمىزدىڭ الداسپانى» دەپ پايىمدى وي ايتقان ەلباسى تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا ۇدايى نازار اۋدارىپ كەلەدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ءبىلىم بەرۋدىڭ ساپاسىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ تالابىن باستى ماقسات ەتىپ قويىپ,  بۇگىندە ءبىلىم ادامي كاپيتالدى ارتتىرۋدىڭ العىشارتى ەكەنىنە باسىمدىق بەردى.

راسىندا دا عىلىم مەن تەحنيكالىق پروگرەسس كۇن وتكەن سايىن الەمگە وزىندىك جاڭاشىلدىعىمەن, يننوۆاتسيالىق جاڭا جوبالارىمەن, زاماناۋي تەحنولوگيالىق وزگەرىستەردى الىپ كەلۋىمەن ەرەكشەلەنۋدە. كەز كەلگەن تەحنولوگيالىق وزگەرىس قاي مەملەكەتتىڭ بولماسىن ەكونوميكالىق دامۋىندا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە سەرپىلىس الىپ كەلەرى ءسوزسىز. ال عىلىمي جاڭاشىلدىققا ىلەسە الماعان مەملەكەت ەكونوميكالىق دامۋىندا قانداي دا ءبىر قيىنشىلىقتارعا تاپ بولاتىنىن الەمدىك تاجىريبە ءجيى كورسەتۋدە. 

مەملەكەتىمىزدىڭ عىلىمي جاڭاشىل­دىققا ۇمتىلۋىنا سەرپىن بەرەر كۇش – جاستارىمىز. ساناسى سەرگەك, جاڭا تەحنو­لوگيالاردى مەڭگەرگەن وسكەلەڭ ۇرپاق قا­زاقستاننىڭ باسەكەگە قابىلەتتى ەلدەرىنىڭ ساپىنا قوسۋعا ۇلەس قوساتىنىنا سەنىم­دىمىز. بۇل ورايدا جاستاردى جاقسىلىق پەن ىزگىلىككە, بىلىمدىلىك پەن بىلگىرلىككە تاربيەلەيتىن پەداگوگ ەڭبەگىنىڭ ماڭىزى اۋقىمدى.

تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نەگىزىن قالاپ, بولاشاق ماقساتى مەن مۇراتىن نىق­تاپ بەرگەن تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ ستراتەگيالىق جوسپارلارىن جۇزەگە اسىرۋدا, ەلىمىزدىڭ ودان ارعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, رۋحاني-مادەني دامۋىن جالعاستىرۋدا ۇستاز قاۋىمى اتقارار مىندەت پەن پارىز وراسان زور.

ەلباسى: «قازىرگى تاڭدا جەكە ادام عانا ەمەس, تۇتاس حالىقتىڭ ءوزى باسەكەلىك قابىلەتىن ارتتىرسا عانا تابىسقا جەتۋگە مۇمكىندىك الادى», دەپ اتاپ ءوتىپ, الەم ەلدەرىنىڭ الدىڭعى ساپىندا ءجۇرۋ ءۇشىن باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ ءبىرىنشى كەزەكتەگى ماسەلە بولاتىنىن ايتتى. ال باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى قالىپتاستىرىپ, ونى ۇدايى ارتتىرىپ وتىرۋ ءۇشىن ءبىلىمنىڭ اتقاراتىن ءرولى ايرىقشا زور ەكەنى بەلگىلى. وسى ورايدا وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارى تەك ءبىلىم بەرۋمەن عانا شەكتەلمەي, ولار – ءبىلىم مەن عىلىمدى ىلگەرىلەتۋدە نەگىزگى لوكوموتيۆ ءرولىن اتقارۋى ءتيىس.

بۇگىنگى جاستار بولاشاقتىڭ كىلتى ساپالى ءبىلىم مەن عىلىم ەكەنىن ايقىن ءتۇسىنىپ كەلەدى. وركەنيەت كوشىنە بەت بۇرعان قىرۋار ءىستىڭ التىن ارقاۋى بولىپ ەسەپتەلەتىن عىلىمي-تەحنيكالىق جانە ەكونوميكالىق پروگرەستىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى – ءبىلىم. ءبىلىم بار جەردە دامۋ, جەتىلۋ, كەمەلدەنۋ ءۇردىسى ءبىر ساتكە دە تولاستامايدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ: «الەم جاھاندانۋ, يننوۆاتسيالار مەن تەحنولوگيالاردىڭ جەدەل دامۋ داۋىرىنە اياق باستى. ء«بىلىم ەكونوميكاسىنا» ءوتۋ ادامزات دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭى بولىپ تابىلادى. جانە قازاقستان بۇل ۇدەرىستەردىڭ شەتىندە, الەمدىك دامۋدىڭ شالعايىندا قالماۋى ءتيىس. ءبىز قازاقستاننىڭ الەمدەگى باسەكەگە قابىلەتتى 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋ ۇلتتىق ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋعا كىرىستىك جانە الدىمىزعا ساپالىق تۇرعىدان جاڭا ەكونوميكا مەن ادام ءومىرىنىڭ ستاندارتتارىن قالىپتاستىرۋ مىندەتىن قويدىق. ول بارىمىزدەن اسا زور كۇش-جىگەر مەن ءبىلىمدى تالاپ ەتەدى. ءبىز بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتتىرەتىن عالىمداردى دايىنداۋعا ەرەكشە نازار اۋداراتىن بولامىز» دەپ, الەمدىك ەكونوميكالىق دامۋ تەندەنتسيا­سى قازاقستاندىق عالىمداردىڭ الدىنا يننوۆاتسيا تۇرىندەگى ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋ مىندەتىن جەتكىزگەن بولاتىن. بۇل تۇرعىدا وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ اتقاراتىن ءرولى وتە زور. جوو-لاردىڭ بارلىق دامۋ دامۋ جوسپارلارىندا ءبىلىم جانە عىلىم سالالارىنا زور ءمان بەرىلەدى. عىلىمنىڭ جاعدايى ءبىلىم دەڭگەيىنە تىكەلەي بايلانىستى. ەگەر ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ونىڭ العاشقى ساتىسىنان باستاپ دامىتپاساق, ەلەۋلى ناتيجەگە قول جەتكىزە المايتىندىعىمىز بەلگىلى. سوندىقتان دا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ۇزدىكسىز جەتىلىپ وتىرۋى ءتيىس.

ەلىمىز ەگەمەندىك جىلدارىندا ۇنەمى جاھاندىق جاڭا ۇردىستەردى قولداپ كەلەدى. ماقسات – ايقىن. حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى مەن تۇرمىستىق الەۋەتىن ارتتىرۋ. سونىڭ ىشىندە ەلباسى جوعارى ءبىلىم بەرۋگە قاتىستى, پەداگوگ مارتەبەسى جايىندا بىرقاتار ماڭىزدى مىندەتتەر مەن ناقتى جۇمىستاردىڭ ىسكە اسۋىنا ۇيىتقى بولدى. ماسەلەن, ءبىر عانا «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭنىڭ قابىلدانۋى – قازاقستاندىق ۇستازدار قاۋىمىنىڭ قوعامداعى بەدەلىن ارتتىرىپ, ورنىن ايشىقتاۋعا باعىتتالعان زور قادام بولدى. بۇل باستاما ءوز كەزەگىندە بىلىكتى دە ءبىلىمدى, «ۇستاز» دەگەن اتقا لايىقتى ناعىز ماماندار مەكتەبىنىڭ قالىپتاسۋىنا نەگىز بولادى. سونىمەن قاتار اتالعان زاڭ مۇعالىم بەدەلىن ارتتىرۋمەن قاتار, پەداگوگ كادرلارىن دايارلايتىن وقۋ ورىندارىنىڭ دا ماڭىزىن ايقىنداپ, ورنىن ايشىقتاۋعا ۇيىتقى بولدى.

 

تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ تىكەلەي قولداۋى

تاعىلىمدى تاربيە مەن ءورىستى ءبىلىمنىڭ ىرگەلى ورداسى اتانعان, كوزىقاراقتى زيالى قاۋىم «ىزەتتىلىك پەن ۇلگى-ونەگە وتاۋى» دەپ ات قويىپ, ايدار تاققان قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى ءوز قىزمەتىندە قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى, ەلباسىنىڭ «ماڭگىلىك ەل» جالپىۇلتتىق يدەياسىن باستى باعدار رەتىندە ۇستايدى. 75 جىلدان استام تاريحى بار, «ۇستازداردىڭ ۇستاحاناسى» اتانعان وقۋ ورنى – ەلىمىزدەگى بىردەن-ءبىر تەك قىزدار وقيتىن ءبىلىم ورداسى. ورتالىق ازيا ايماعىندا مۇنداي وقۋ ورنى جوق. الەمدە دە ساۋساقپەن سانارلىقتاي. 1944 جىلى اشىلعان بىرەگەي ءبىلىم ۇياسىنىڭ 90-جىلداردىڭ باسىندا جابىلۋى مۇمكىن ەكەندىگى تۋراسىندا ەل اراسىندا قاۋەسەت تاراعانى راس. دەسە دە ەلباسىنىڭ تىكەلەي قولداۋىنىڭ ارقاسىندا وقۋ ورنى جابىلماي, بىلىكتى دە ءبىلىمدى كادرلاردى دايارلاۋدى ودان ارمەن جالعاستىرۋدى قولعا الدى. وقۋ ورنىنىڭ دەڭگەيى ۋاقىت اعىمىنا ساي ءوسىپ, بەدەلى ارتتى. ينستيتۋتتان ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەت مارتەبەسىنە كوتەرىلدى. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ نازارىنداعى قىزدار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ الەۋەتى دە زامان اعىمىنا ساي جاڭعىرتىلۋدا. پاراسات مەكتەبىنە اينالعان قازىنالى قاراشاڭىراق دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭدەرىنە باعىت الىپ, ۋاقىت سۇرانىسىنا ساي مامان دايارلاۋدىڭ تىڭ باعىتتارىنا بەت بۇردى.

ەلباسى ۋنيۆەرسيتەتكە كەلگەن ارنايى ساپارىندا وقۋ ورنىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگىنە ماڭىز بەرىپ, ءبىر قىزدى تاربيەلەۋ – ءبىر ۇلتتى تاربيەلەۋمەن بىردەي ەكەندىگىن اتاپ وتكەن بولاتىن. زەردەلەي بىلگەن, كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ جان بۇل ءسوزدىڭ استارىندا تەرەڭ ءمان-ماعىنا جاتقاندىعىن اڭعارادى. بۇگىنگى بويجەتكەن – بولاشاق جار, ەرىنە تىرەك, ۇرپاعىنا ۇلگى بولار, وتباسىنىڭ ۇيىتقىسىنا اينالار ابزال انا. ۇلتتىڭ ەرتەڭى, مەملەكەتتىڭ بولاشاعى رەتىندە اسپەتتەلەر وسكەلەڭ ۇرپاق تاربيەسىندە بابالاردان ميراس بولىپ قالعان يگىلىكتەر مەن ىزگىلىكتەردىڭ الار ورنى, اتقاراتىن ءرولى ەرەكشە. سوندىقتان دا ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى ءوز قىزمەتىندە كىسىلىكتىڭ كىلتىن ۇسىنعان كەمەڭگەر ءال-ءفارابيدىڭ «تاربيەسىز بەرىلگەن ءبىلىم – ادامزاتتىڭ قاس جاۋى» دەگەن ۇلاعاتتى ءسوزىن باستى باعدار رەتىندە ۇستانادى. قازاق حالقى قاي كەزەڭدە بولماسىن قىز بالا تاربيەسىنە جەتە ءمان بەرگەن. ول – مادەنيەتتىلىكتى يدەالعا باعدارلاۋ ارقىلى ياعني حالىققا سىيلى ادامداردىڭ ونەگەلى ءىسىن, رۋحاني ادامگەرشىلىك مادەنيەتىن, بەدەلى مەن مىنەز-قۇلقىن, ءبىلىمى مەن قابىلەتىنە, قارىم-قاتىناس مادەنيەتىن ۇلگى ەتۋ ارقىلى قالىپتاستىرعان. ەلىمىزدىڭ جاھاننىڭ دامىعان, كوشباسشى مەملەكەتتەر قاتارىنا تەك ەكونوميكالىق نەمەسە الەۋمەتتىك تۇرعىدان عانا ەمەس سونداي-اق وزىندىك وزىق داستۇرلەرىمەن دە ەنۋى ءتيىس. بۇل ءۇشىن بۇگىنگى قوعام تالابىن ەسكەرە وتىرىپ تاربيە مەن ءداستۇردى قايتا زەردەلەۋ قاجەت.

ۋنيۆەرسيتەت عاسىرعا جۋىق ۋاقىت ارالىعىندا ءوزىنىڭ بەت-بەينەسىن قالىپتاستىردى, بىرەگەي جولىن تاڭدادى. وسى جىلدارى ۇلاعات ۇياسىندا ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى حالقىمىزدىڭ داڭقتى تۇلعالارى مەن ۇلت زيالىلارى قىزمەت اتقارىپ, وقۋ ورنىنىڭ قابىرعاسىندا الپىس مىڭنان استام بىلىكتى مامان دايار­لاندى. كۇنى بۇگىنگە دەيىن قول جەتكەن تابىستاردى ساقتاپ, ونى ەسەلەي ءتۇسۋ بىزگە جۇكتەلگەن جاۋاپكەرشىلىك. بيىل قازاقستاندىق پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىندا ەڭ العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قىزدار ۋنيۆەرسيتەتى پەداگوگيكالىق ءبىلىم بەرۋدى ترانسفورماتسيالاۋدى قولعا الدى. بۇل – ۋنيۆەرسيتەتتى ەلىمىزدىڭ پەداگوگيكا سالاسىندا كوشباسشى رەتىندە قالىپتاسۋىنا مۇمكىندىك بەرۋ. بۇل وقۋ ورنىنىڭ باسەكەلىك قابىلەتىن ارتتىرىپ, ءبىلىم بەرۋدەگى الەمدىك ترەندتەردى ءوز جۇمىسىندا قولدانۋىنا جول اشۋ. وسى ورايدا ايتا كەتەيىن, ترانسفورماتسيالاۋ جۇمىسىنا تۇڭعىش پرەزيدەنت قورىنىڭ «ەل ءۇمىتى» جوباسىنىڭ مەنەدجەرلەرى مەن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى جەتەكشىلىك جاسادى. كەز كەلگەن ترانسفورماتسيا اكادەميالىق, عىلىمي-زەرتتەۋ جانە كادر ساياساتىنداعى جانە ۇيىمدىق-باسقارۋ قىزمەتىندەگى ەلەۋلى وزگەرىستەرمەن قاتار جۇرەدى. وسىنى نازارعا الا وتىرىپ, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ۇيىمدىق قۇرىلىمىنا فاكۋلتەتتەردى جوعارى مەكتەپتەرگە اينالدىرۋدىڭ جاڭا مودەلىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزۋ قولعا الىندى. ترانسفورماتسيالاۋ پروتسەسى بارىسىندا اكادەميالىق جانە باسقارۋشىلىق دەربەستىك بەرىلدى, ءبىلىم باعدارلامالارىنىڭ كونتەنتى قايتا وڭدەلدى جانە 7 نەگىزگى تىرەك ەنگىزىلدى. الداعى ۋاقىتتا كوشباسشى باعدارلامالار ينستيتۋتى قالىپتاسادى, جاڭا ءبىلىم بەرۋ ونىمدەرى ۇسىنىلادى جانە ستۋدەنتتىك ءوزىن ءوزى باسقارۋ كەڭەيتىلەدى. سونداي-اق پەداگوگيكانىڭ ۇلتتىق مودەلىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن زەرتتەۋ كلاستەرلەرى انىقتالىپ, تالانتتاردى باسقارۋ قولعا الىنادى. ەڭ باستىسى – وقۋ ورنى ۋاقىت سۇرانىسىنا, زامان اعىمىنا سايكەس دامۋدىڭ جاڭا بەلەسىنە بەت بۇردى. ترانسفورماتسيالاۋدىڭ كوزدەگەن تاعى ءبىر ماقساتى – اۋىل مەن قالا مەكتەبى اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى ازايتۋ. قىزدار ۋنيۆەرسيتەتى ستۋدەنتتەرىنىڭ 90 پايىزعا جۋىعى ايماقتاردان قۇرالاتىندىقتان, «ديپلوممەن – اۋىلعا!» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى تۇلەكتەر ءۇشىن وزەكتى ءارى ۇلكەن سۇرانىسقا  يە. جىل سايىن اتالعان باعدارلاما شەڭبەرىندە قىزدار ۋنيۆەرسيتەتىن تامامداعان مىڭداعان مامان ەلىمىزدىڭ اۋىلدىق ايماعىنا بارىپ, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا جۇمىسقا تۇرادى. وسىعان وراي ءبىلىم الۋشىلاردىڭ تەوريامەن قاتار تاجىريبەنى ۇشتاستىرۋىنا كوپ كوڭىل بولىنەدى. بۇگىندە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بارلىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى تاجىريبەگە باعىتتالعان. اتاپ ايتقاندا, العاشقى كۋرس ستۋدەنتتەرى اپتانىڭ ءبىر كۇنىندە مەكتەپتەردە وقۋ-تاربيەلىك, ەكىنشى كۋرستا پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق, 3-4 كۋرس ستۋدەنتتەرى پەداگوگيكالىق ءىس تاجىريبەلەرىنەن وتەدى. 2019 جىلدان باستاپ قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنا بەرىلگەن اكادەميالىق ەركىندىك شەڭبەرىندە ۋنيۆەرسيتەت جۇمىس بەرۋشىلەرمەن بەلسەندى ىنتىماقتاستىق ورناتتى, ولاردى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن جوبالاۋ مەن جەتىلدىرۋ جۇمىستارىنا قاتىستىردى. ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنا ەنگىزىلگەن بارلىق وزگەرىستەر ەڭبەك نارىعىنىڭ سۇرانىسى مەن قازىرگى زامان قويعان تالاپتارعا سايكەستىگىنە قاراي ساراپتامادان ءوتتى. ۋنيۆەرسيتەت وڭىرلىك باسقارمالارمەن, ءبىلىم بولىمدەرىمەن, سونداي-اق ءبىزدىڭ ستۋدەنتتەر پراكتيكادان ءوتىپ, تۇلەكتەر جۇمىسقا ورنالاساتىن مەكتەپكە دەيىنگى جانە ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىمەن تىكەلەي كەلىسىمشارتتار جاساستى. بۇل جاڭاشىلدىق ۇجىممەن قاتار ءبىلىم الۋشىلارعا دا زور جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. جۋىردا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 200-دەن استام ستۋدەنتى «Birge oqý» پلاتفورماسىندا «ونلاين پەداگوگيكا 2.0» كۋرسىنىڭ ىرىكتەۋىنە قاتىسىپ, ونىڭ ىشىندە 50 ستۋدەنت ەلباسى اكادەمياسى مەن نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورىنىڭ ونلاين مەكتەبىنە تيۋتور رەتىندە قابىلداندى. بۇگىندە ولار ەلىمىزدەگى اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردەگى مەكتەپ مۇعالىمدەرى مەن وقۋشىلارىنا قاشىقتان ءبىلىم بەرۋدى ۇتىمدى ۇيىمداستىرۋدا كومەك كورسەتىپ وتىر.

تۇيىندەي ايتساق, جاڭا مىڭجىلدىقتا ءبىلىمى مەن بىلىگى ۇيلەسكەن مامانداردىڭ ءباسى باسىم بولماق. بۇنى ۋاقىتتىڭ ءوزى ايقىنداپ وتىر. وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ الدىندا وي-ءورىسى دامىعان, تالانتتى, زەردەلى جانە ۇلتجاندى ۇرپاق تاربيەلەۋ مىندەتى تۇر.

 

گاۋحار الدامبەرگەنوۆا,

قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى,

پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار