وتىرىسقا ساياسي پارتيالاردىڭ, باس پروكۋراتۋرانىڭ, ادىلەت, ىشكى ىستەر, قارجى مينيسترلىكتەرىنىڭ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى, بەينەكونفەرەنتسبايلانىس رەجيمىندە اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارى, ونلاين رەجيمىندە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
وتىرىستا كەلەسى ماسەلەلەر قارالدى:
1. «ساياسي پارتيالاردى پارتيالىق تىزىمدەر بويىنشا سايلاناتىن پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ جانە ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىنا قاتىسۋعا جىبەرۋ تۋرالى»;
2. «قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسى جانە ءماسليحاتتارى دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردىڭ پارتيالىق تىزىمدەرىن ۇسىنۋ جانە ولاردىڭ زاڭناما تالاپتارىنا سايكەستىگىن تەكسەرۋدى ۇيىمداستىرۋ ءتارتىبى تۋرالى».
وتىرىستى اشقان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى بەرىك يماشەۆ بەكىتىلگەن كۇنتىزبەلىك جوسپارلارعا سايكەس ءماجىلىس پەن ءماسليحاتتار دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردىڭ پارتيالىق تىزىمدەرىن ۇسىنۋ اعىمداعى جىلدىڭ 10 قاراشاسىنان باستالاتىنىن حابارلادى. وسىعان بايلانىستى ساياسي پارتيالاردى الداعى سايلاۋعا جىبەرۋ تۋرالى ماسەلەنى وسك وسى سايلاۋ كەزەڭى باستالعانعا دەيىن قارايدى.
كۇن تارتىبىندەگى ءبىرىنشى ماسەلە بويىنشا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى اسىلبەك سماعۇلوۆ ءسوز سويلەدى. ول پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا جانە پارتيالىق تىزىمدەر بويىنشا سايلاناتىن ءماسليحاتتار دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتار ۇسىنۋ قۇقىعى بەلگىلەنگەن تارتىپپەن تىركەلگەن ساياسي پارتيالارعا تيەسىلى ەكەنىن حابارلادى.
ادىلەت مينيسترلىگى ۇسىنعان اقپاراتقا سايكەس, قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا التى ساياسي پارتيا تىركەلگەن جانە بارلىعى جۇمىس جاساۋدا. بۇگىنگى كۇنى بارلىق ساياسي پارتيالار زاڭنامالىق تارتىپپەن ارەكەت ەتەدى, ۋاكىلەتتى ورگانداردا ساياسي پارتيالاردى قايتا ۇيىمداستىرۋ نەمەسە تاراتۋ بويىنشا قۇقىقتىق نەگىزدەر جوق.
وسىلايشا, ورتسايلاۋكوم وتىرىسىندا «اق جول» قازاقستاننىڭ دەموكراتيالىق پارتياسىنا, «اۋىل» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پاتريوتتىق پارتياسىنا, «بىرلىك» ساياسي پارتياسىنا, جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتياعا, قازاقستاننىڭ كوممۋنيستىك حالىق پارتياسىنا جانە «Nur Otan» پارتياسىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋعا قاتىسۋعا رۇقسات بەرۋ تۋرالى 6 قاۋلى قابىلداندى.
ساياسي پارتيالاردى ءماسليحات دەپۋتاتتارىن سايلاۋعا جىبەرۋگە قاتىستى 14 وبلىستا «اق جول», «اۋىل», جسدپ, «قكحپ» جانە «Nur Otan» پارتيالارىنىڭ نۇر-سۇلتان, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىندا فيليالدارى تىركەلىپ, جۇمىس ىستەيتىندىكتەن, ورتسايلاۋكومنىڭ قاۋلىلارىمەن اتالعان ساياسي پارتيالار بارلىق وڭىرلەردەگى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىن سايلاۋعا جىبەرىلدى. وسىعان بايلانىستى ورتسايلاۋكومنىڭ قاۋلىلارىمەن اتالعان ساياسي پارتيالار بارلىق وڭىرلەردەگى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىن سايلاۋعا جىبەرىلدى.
«بىرلىك» پارتياسىنىڭ فيليالدارى 13 وبلىستا, سونداي-اق نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارىندا تىركەلگەن جانە جۇمىس جاساۋدا. ال شىمكەنت قالاسىندا جانە تۇركىستان وبلىسىندا فيليالدارى بولماعاندىقتان, «بىرلىك» پارتياسى وسى وڭىرلەردەگى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىن سايلاۋعا قاتىسا المايدى.
وسىعان بايلانىستى «بىرلىك» ساياسي پارتياسىنا شىمكەنت قالاسى مەن تۇركىستان وبلىسىنىڭ ءماسليحاتتارىن قوسپاعاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءماسليحاتتارىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋعا قاتىسۋعا جىبەرۋ تۋرالى قاۋلى قابىلداندى.
بەرىك يماشەۆ اتاپ وتكەندەي, ەگەر «بىرلىك» پارتياسى ۇسىنۋ كەزەڭىندە اتالعان ەكى وڭىردە فيليالدارىن اشىپ, تىركەسە, وندا پارتيانى شىمكەنت قالاسى مەن تۇركىستان وبلىسى ءماسليحاتتارىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋعا جىبەرۋگە بولادى.
وتىرىستىڭ ەكىنشى ماسەلەسى بويىنشا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى كونستانتين پەتروۆ ءسوز سويلەدى.
ك.پەتروۆ ءوز بايانداماسىندا كەزەكتى سايلاۋدى دايىنداۋ جانە وتكىزۋ جونىندەگى نەگىزگى ءىس-شارالاردىڭ كۇنتىزبەلىك جوسپارلارىنا سايكەس, پارتيالىق تىزىمدەر بويىنشا سايلاناتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارىن ۇسىنۋ 2020 جىلعى 10 قاراشادا باستالىپ, 2020 جىلعى 30 قاراشادا جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا ساعات 18-دە اياقتالاتىنىن حابارلادى. ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىن ۇسىنۋ 2020 جىلعى 10 قاراشادا باستالىپ, 2020 جىلعى 4 جەلتوقساندا جەرگىلىكتى ۋاقىتپەن ساعات 18-دە اياقتالادى. ءماجىلىس دەپۋتاتتىعىنا سايلاۋ ءۇشىن ادامداردى پارتيالىق تىزىمگە ەنگىزۋ ساياسي پارتيانىڭ جوعارى ورگانى – ياعني سەزد مۇشەلەرى جالپى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋسىمەن جۇرگىزىلەدى.
ءتيىستى اكىمشىلىك-اۋماقتىق ءبولىنىستى ءماسليحات دەپۋتاتى ەتىپ سايلاۋ ءۇشىن ادامداردى پارتيالىق تىزىمگە ەنگىزۋ ساياسي پارتيانىڭ ءتيىستى فيليالىنىڭ (وكىلدىگىنىڭ) جوعارى باسشى ورگانى – ياعني كونفەرەنتسيا مۇشەلەرى جالپى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋسىمەن جۇرگىزىلەدى.
ساياسي پارتيالاردىڭ پارتيالىق تىزىمدەرگە وسى ساياسي پارتيانىڭ مۇشەسى بولىپ تابىلمايتىن ادامداردى ەنگىزۋگە قۇقىعى جوق.
سونداي-اق, جاڭا نورماعا سايكەس ساياسي پارتيا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ, ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردىڭ پارتيالىق تىزىمدەرىن بەكىتۋ كەزىندە ولارعا كانديداتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كەمىندە وتىز پايىز مولشەرى ايەلدەر مەن جيىرما توعىز جاسقا تولماعان ادامداردى قامتۋى ءتيىس.
اعىمداعى جىلعى 21 قازاندا ورتسايلاۋكوم قاۋلىسىمەن پارتيالىق ءتىزىم نىسانى بەلگىلەندى. ءتىزىم نىسانى ەلەكتروندىق جانە قاعاز تۇرىندە ۇسىنىلادى.
سايلاۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭعا سايكەس پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردىڭ پارتيالىق ءتىزىمى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا ۇسىنىلادى.
ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى پارتيالىق تىزىمگە ەنگىزىلگەن ءماجىلىس دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردىڭ كونستيتۋتسيادا جانە كونستيتۋتسيالىق زاڭدا بەلگىلەنگەن تالاپتارعا سايكەستىگىن تەكسەرۋدى جۇزەگە اسىرادى. وسىعان بايلانىستى كورسەتىلگەن قۇجاتتار كەلىپ تۇسكەننەن كەيىن دەرەۋ ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا سۇراۋ سالۋ جىبەرىلەدى:
1) ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە – قازاقستاندا پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردىڭ سوڭعى ون جىل ىشىندە ازاماتتىق بەلگىلەۋى جانە تۇرۋى بولىگىندە;
2) باس پروكۋراتۋرانىڭ قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ جونىندەگى كوميتەتىنە پارتيالىق تىزىمگە ەنگىزىلگەن كانديداتتاردىڭ باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورنىندا بولۋىن; زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن وتەلمەگەن جانە الىنباعان سوتتىلىعىنىڭ بولۋىن; سوتتىڭ زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىس جانە سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساۋدا كىناسىن مويىنداۋىن; سوتپەن قابىلەتسىز دەپ تانۋ بولىگىندە جۇزەگە اسىرىلادى.
3) ادىلەت مينيسترلىگىنە زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن ساياسي پارتيانىڭ تىركەلگەنىن راستاۋ بولىگىندە سۇراۋ سالۋ جىبەرىلەدى.
ءبىر ساياسي پارتيادان پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردىڭ وعان ەنگىزىلگەن ادامدار سانى ساياسي پارتيالار اراسىندا بولىنەتىن دەپۋتاتتىق مانداتتاردىڭ بەلگىلەنگەن سانىنان وتىز پايىزعا اسپايتىن ءبىر عانا ءتىزىمىن تىركەۋگە جول بەرىلەدى.
پارتيالىق تىزىمدەردى تىركەۋ 2020 جىلعى 10 قاراشادا باستالىپ, 2020 جىلعى 10 جەلتوقساندا جەرگىلىكتى ۋاقىتپەن ساعات 18:00-دە اياقتالادى.
ءماسليحات دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردىڭ پارتيالىق ءتىزىمى ءتيىستى اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسىنا ۇسىنىلادى.
ءتيىستى اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسى (وبلىستىق, قالالىق, اۋداندىق نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت قالالارى) پارتيالىق تىزىمگە ەنگىزىلگەن كانديداتتاردىڭ كونستيتۋتسيا مەن كونستيتۋتسيالىق زاڭدا بەلگىلەنگەن تالاپتارعا سايكەستىگىن تەكسەرۋدى جۇزەگە اسىرادى.
وسىعان بايلانىستى كوزدەلگەن قۇجاتتار كەلىپ تۇسكەننەن كەيىن ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا سۇراۋ سالۋ جىبەرەدى:
1) ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ اۋماقتىق ورگاندارىنا – ازاماتتىعىن راستاۋ بولىگىندە;
2) باس پروكۋراتۋرانىڭ قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ جونىندەگى كوميتەتىنىڭ اۋماقتىق ورگاندارىنا: پارتيالىق تىزىمگە ەنگىزىلگەن كانديداتتاردىڭ باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورنىندا بولۋىن; زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن جويىلماعان جانە الىنباعان سوتتىلىعىنىڭ بولۋىن; سوتتىڭ زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن سىبايلاس جەمقورلىق, قىلمىس جانە سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساۋدا كىناسىن مويىنداۋىن; سوتپەن قابىلەتسىز دەپ تانۋ بولىگىندە ۇسىنادى.
3) زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن ۋاكىلەتتى ورگاندا ساياسي پارتيانىڭ تىركەلگەنىن راستاۋ, ساياسي پارتيا فيليالىنىڭ (وكىلدىگىنىڭ) ءتيىستى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىندا پارتيالىق تىزىمدەردى ۇسىنۋ وكىلەتتىگىن بەلگىلەۋ بولىگىندە ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ اۋماقتىق ورگاندارىنا بەرىلەدى.
ماسليحاتتارعا پارتيالىق تىزىمدەردى تىركەۋ 2020 جىلعى 10 قاراشادا باستالادى جانە 2020 جىلعى 10 جەلتوقساندا جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا ساعات 18-دە اياقتالادى.
سايلاۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ تالاپتارىنا سايكەس كانديدات پەن ونىڭ زايىبى (جۇبايى) تىركەۋگە دەيىن تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا مەملەكەتتىك كىرىس ورگاندارىنا ۇسىنۋ مەرزىمى باستالاتىن ايدىڭ ءبىرىنشى كۇنىنە - ياعني 2020 جىلعى 1 قاراشاعا كىرىستەرى مەن مۇلكى تۋرالى دەكلاراتسيالار تاپسىرادى.
كۇن تارتىبىندەگى ەكىنشى ماسەلەنى قورىتىندىلاي كەلە, ورتسايلاۋكوم توراعاسى بەرىك يماشەۆ ساياسي پارتيالار ساياسي باسەكەلەستىكتىڭ نەگىزگى سۋبەكتىلەرى بولا وتىرىپ, وڭىرلىك دەڭگەيدە دە دەپۋتاتتىق مانداتتار ءۇشىن كۇرەسكە سەنىممەن كىرىسۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى تاجىريبە جيناقتاعانىن اتاپ ءوتتى. بۇگىن ولارعا رۇقسات بەرىلدى, ەندى ولاردى ۇسىنۋ كەزەڭى كۇتىپ تۇر. ول پارتيالىق تىزىمدەردى ۇسىنۋ زاڭناماعا سايكەس جۇرگىزىلۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
سايلاۋ پروتسەسىنە قاتىسۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىمەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ جانە ءماسليحاتتارىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردى ۇسىنۋ جانە تىركەۋ كەزەڭىندە COVID-19 كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋىنىڭ الدىن الۋ جونىندەگى ۇسىنىمدار» ازىرلەندى.
وسك توراعاسى بەرىك يماشەۆ ساياسي پارتيالار وكىلدەرىنىڭ نازارىن دەپۋتاتتىققا كانديداتتار ۇسىنۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ كەزىندە وسى ۇسىنىمداردى مۇلتىكسىز ساقتاۋ قاجەتتىگىنە اۋداردى.
وتىرىستان كەيىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ءۇشىن بريفينگ ءوتتى, وندا ورتسايلاۋكوم مۇشەلەرى باق سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى.
