ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قابيبوللا جاقىپوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن كەشەگى ۇكىمەت ساعاتى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇكىلالەمدىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋ پروتسەسى تۋرالى» تاقىرىبىنا ارنالدى. دەپۋتاتتار الدىندا ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا ىستەرى ءمينيسترى جانار ايتجانوۆا بايانداما جاسادى.
ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قابيبوللا جاقىپوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن كەشەگى ۇكىمەت ساعاتى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇكىلالەمدىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋ پروتسەسى تۋرالى» تاقىرىبىنا ارنالدى. دەپۋتاتتار الدىندا ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا ىستەرى ءمينيسترى جانار ايتجانوۆا بايانداما جاسادى.
سپيكەردىڭ ورىنباسارى 1996 جىلعى 26 قاڭتاردا قازاقستان بۇكىلالەمدىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋ تۋرالى رەسمي ءوتىنىشىن ۇسىنسا, 1996 جىلعى اقپاندا قازاقستانعا باقىلاۋشى ەل مارتەبەسى بەرىلگەنىن, ال 2003 جىلى ۇيىمعا قوسىلۋدىڭ اقپاراتتىق كەزەڭى اياقتالىپ, قازىر قازاقستاننىڭ ۇيىمعا كىرۋى بويىنشا قۇرامىندا 50 مۇشە ەلدەن تۇراتىن جۇمىس توبى قۇرىلعانىن ايتىپ ءوتتى.
بۇدان كەيىن ءسوز ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا ىستەرى مينيسترىنە بەرىلدى. ول ءوز سوزىندە بۇكىلالەمدىك ساۋدا ۇيىمى الدىمەن تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ ساۋداسىن رەتتەيتىن قاعيدالاردىڭ جيىنتىعى بولىپ تابىلاتىنىن ايتا كەلىپ, ولاردى مۇشە بولىپ وتىرعان 159 مەملەكەت, ونىڭ ىشىندە الەمنىڭ ەڭ ءىرى ەكونوميكالارى بۇگىنگى كۇنى قولدانىپ وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتتى. قازاقستاننىڭ زاڭدارىن بسۇ قاعيدالارىنا سايكەس كەلتىرۋ ءۇشىن ۇكىمەت جۇمىس جۇرگىزۋدە. قازاقستاننىڭ زاڭنامالارىنا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر ساۋدا سالاسىندا جۇمىس ىستەپ جاتقان بيزنەستىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەردى. بۇدان باسقا, ەلىمىزدە شىعارىلاتىن جانە يمپورتتالاتىن تاۋارلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جانە تۇتىنۋشىلار قولدانىپ وتىرعان تاۋارلار ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن تەحنيكالىق رەتتەۋ سالاسىندا ءبىرشاما جۇمىس اتقارىلدى.
ج.ايتجانوۆانىڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق سانيتارلىق جانە فيتوسانيتارلىق باقىلاۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋ دا جاعىمدى ناتيجەلەرگە اكەلەدى دەپ كۇتىلۋدە. كەدەن وداعى كەلىسىمدەرى دە بسۇ ەرەجەلەرىنە سايكەس كەلتىرىلگەن. ەلىمىزدە ۆەتەريناريا جۇيەسى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن, وسىمدىكتەر كارانتينى مەن تاماق ونىمدەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان شارالار جۇرگىزىلۋدە. 2013 جىلعى 1 قاڭتارعا 48 مودۋلدىك ءبىرتيپتى ۆەتەرينارلىق زەرتحانالار ىسكە قوسىلسا, تاعى دا 78-ءىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. اتالعان سالاداعى بارلىق جۇمىستار قازاقستاندىق ونىمگە شەتەل نارىقتارىندا سەنىمنىڭ ارتۋىنا ىقپال ەتەتىن بولادى.
مينيستر 2006 جانە 2013 جىلداردىڭ اراسىندا ماگيسترالدىق تەمىرجولدىڭ ەكسپورتتىق, يمپورتتىق باعىتتاعى جانە ەلدىڭ ىشىندەگى كولىكتىك تاريفتەرىن ءبىر دەڭگەيگە كەلتىرۋ ءجۇمىستارى اياقتالعانىن دا جەتكىزدى. وسىنداي جۇمىستى كەدەن وداعى شەڭبەرىندە تەمىرجول سالاسى اياسىندا قابىلدانعان كەلىسىمدى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا قازاقستانمەن قاتار, رەسەي جانە بەلارۋس مەملەكەتتەرى دە 2013 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن ىسكە اسىردى. بۇل قازاقستاننان رەسەي ارقىلى تەمىرجول كولىگىمەن باتىس ەۋروپا ەلدەرىنە شىعاتىن تاۋارلاردى رەسەي ءوز وندىرۋشىلەرىنە قولدانىپ وتىرعان بىرىڭعاي تاريفپەن ەكسپورتتاۋعا قول جەتكىزدى, دەدى ج.ايتجانوۆا.
مينيستر 2009 جىلدان باستاپ يمپورتتىق جانە وتاندىق تاۋارلارعا قولدانىپ وتىرعان اكتسيز سالىعىن ءبىر دەڭگەيگە كەلتىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ, 2013 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن اياقتالىپ, قازاقستاننىڭ تاۋار وندىرۋشىلەرى ءۇشىن جاعىمسىز ىقپال ەتۋى مۇمكىن بسۇ-مەن وتپەلى كەزەڭدەر تۋرالى كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلگەنىن ورتاعا سالا كەتتى. ونىڭ مالىمەتىنشە, 2010 جىلى كازاقستان ۇكىمەتى 4 وتاندىق كاسىپورىنمەن كولىك ماشينالارىن جاساۋ تۋرالى ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمدەرگە قول قويىپ, يمپورتتالعان كومپونەنتتەرگە قولدانىلاتىن كەدەندىك باجدى تولەمەۋگە رۇقسات بەرىلسە, بۇل بسۇ قاعيدالارىنا سايكەس كەلمەيدى. سوندىقتان قازاقستان 2018 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنە دەيىن مەملەكەت تاراپىنان قولدانىپ وتىرعان شارانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن وتپەلى كەزەڭ تۋرالى كەلىسىمگە قول جەتكىزگەن. سونداي-اق ەركىن ساۋدا ايماعى شەڭبەرىندە جانە ەركىن قويما مەحانيزمى ارقىلى مەملەكەت تاراپىنان قازاقستاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر ءۇشىن قولدانىلىپ وتىرعان شارالار 2017 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن جالعاستىرىلاتىن بولادى.
قازاقستان قارجى نارىعىندا تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىمەن شەتەل قارجى كومپانيالارىنا ارنايى مىندەتتى تالاپتاردى قولدانادى, دەي كەلىپ, ج.ايتجانوۆا شەتەل بانكتەرى مەن ساقتاندىرۋ كومپانيالارىنىڭ ەڭ تومەن اكتيۆتەر مولشەرىن جانە تۇرعىنداردان تارتىلاتىن دەپوزيتتەردىڭ ەڭ تومەن مولشەرىن بەكىتەتىنىن دە العا تارتتى. ەلىمىزدىڭ بسۇ-عا كىرگەننەن كەيىن يمپورتتىق تاۋارلارعا قولداناتىن كەدەندىك باجدار دەڭگەيلەرى بويىنشا 30 مۇشە مەملەكەتپەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپ, اياقتالعانى دا بەلگىلى بولدى. سونىڭ ناتيجەسىندە ورتاشا يمپورتتىق كەدەندىك تاريف دەڭگەيى 7,9% مولشەرىن قۇراپتى. ونىڭ ىشىندە وندىرىستىك تاۋارلارعا 6,5% بولسا, اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىنا 13,2% بولىپ بەلگىلەنىپتى.
بايانداماسىنىڭ سوڭىندا مينيستر ۇكىمەتتىڭ اگرارلىق سەكتورعا كورسەتەتىن مەملەكەتتىك سۋبسيديالار كولەمى بويىنشا وتە كۇردەلى كەلىسسوزدەردى ءالى جۇرگىزىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. قازاقستان 2013-2020 جىلدارعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋدىڭ «اگروبيزنەس-2020» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىمەن بەلگىلەنگەن دەڭگەيدە اتالعان سۋبسيديالاردىڭ كولەمدەرىن بەكىتۋدى ۇسىنىپ وتىر, دەدى ج.ايتجانوۆا.
قوسىمشا بايانداما جاساعان پالاتانىڭ قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى گۇلجان قاراعۇسوۆا اتالعان جۇمىستار زاڭنامانى جەتىلدىرۋگە ءمۇمكىندىك بەرىپ, حالىقارالىق ستاندارتقا ساي ەتەرىن اتادى. كوميتەت ءتورايىمىنىڭ ءسوزىنە قاراعاندا, بۇل ەلىمىزدىڭ بيزنەسىن جانە ينۆەستيتسيالىق احۋالىن جاقسارتۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى.
وتىرىستا دەپۋتاتتار بايانداماشىعا سۇراقتار قويىپ, ءتيىستى جاۋاپتارىن الدى.الداعى بەس جىلدا ەسكىرگەن كولىكتەر سانى 2,5 ملن. دانادان اسىپ ءتۇسۋى مۇمكىن, دەدى دەپۋتاتتار سۇراعىنا وراي جاۋابىندا يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ۆيتسە-ءمينيسترى البەرت راۋ. ونىڭ ايتۋىنشا, ۋتيليزاتسيا ماسەلەسىندە كولىك يەسىنىڭ مۇلكى تەحنيكالىق بايقاۋدان وتپەسە, وندا ول تولىعىمەن جويىلۋى كەرەك. الايدا ونى بيۋدجەتتەن بە, جوق الدە ءوزىن-ءوزى رەتتەيتىن جۇيە رەتىندە قاراستىرۋ قاجەت پە, ول جاعى ءالى شەشىلمەگەن.
وسىلايشا ۇكىمەت ساعاتىندا پارلامەنتشىلەر كوپتەگەن ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى. ەندى بۇل ۇسىنىستار جان-جاقتى قارالاتىن بولادى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
