اتىراۋدان استراحان ارقىلى رەسەيگە قاتىنايتىن جولدى قايتا جاڭعىرتۋ جوباسى قولداۋ تاپپاي تۇر. نەگە؟
اتىراۋدان ءۇش باعىتقا شىعاتىن رەسپۋبليكالىق ماڭىزعا يە ءۇش كۇرە جول بار. ونىڭ بىرىمەن كولىك جۇرگىزۋشىلەرى باتىس قازاقستان وبلىسىنا قاتىنايدى. ەكىنشى باعىت اقتوبە مەن ماڭعىستاۋ وبلىستارىنا بەت تۇزەيدى. ال ءۇشىنشى جول ءوڭىردىڭ يساتاي, قۇرمانعازى اۋداندارىنىڭ ەلدى مەكەندەرىن قۋالاي ءوتىپ, رەسەيدىڭ استراحان وبلىسىنا باعىت الادى. مۇنايلى ءوڭىردى كورشى ەلمەن بايلانىستىراتىن جول بولىگىنىڭ ۇزىندىعى 277 شاقىرىمدى قۇرايدى. ءدال وسى جولمەن جۇرەتىن جۇرگىزۋشىلەر دە, جولاۋشىلار دا زارە-قۇتى قالماي, دىتتەگەن جەرىنە جەتكەنشە يمانىن ءۇيىرىپ وتىرادى. ويتكەنى, «قازاۆتوجول» ۇك» اق اتىراۋ وبلىستىق فيليالىنىڭ ءبولىم باسشىسى مۇراتبەك قامزاەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل جول 30 جىل بۇرىن پايدالانۋعا بەرىلگەن. سودان بەرى بىردە-ءبىر رەت كۇردەلى جوندەۋ جاسالماپتى. ابدەن ەسكىرىپ, توزىعى جەتكەن جول بويىمەن «بيلەپ» كەلە جاتاتىن كولىكتەر ءبىر-بىرىمەن ءجيى سوقتىعىسادى. سونىڭ سالدارىنان جولاۋشىلاردىڭ كوز جۇمۋى جيىلەگەن اپاتتار كوبەيىپ تۇر.
اتىراۋدان استراحان ارقىلى رەسەيگە قاتىنايتىن جولدى قايتا جاڭعىرتۋ جوباسى قولداۋ تاپپاي تۇر. نەگە؟
اتىراۋدان ءۇش باعىتقا شىعاتىن رەسپۋبليكالىق ماڭىزعا يە ءۇش كۇرە جول بار. ونىڭ بىرىمەن كولىك جۇرگىزۋشىلەرى باتىس قازاقستان وبلىسىنا قاتىنايدى. ەكىنشى باعىت اقتوبە مەن ماڭعىستاۋ وبلىستارىنا بەت تۇزەيدى. ال ءۇشىنشى جول ءوڭىردىڭ يساتاي, قۇرمانعازى اۋداندارىنىڭ ەلدى مەكەندەرىن قۋالاي ءوتىپ, رەسەيدىڭ استراحان وبلىسىنا باعىت الادى. مۇنايلى ءوڭىردى كورشى ەلمەن بايلانىستىراتىن جول بولىگىنىڭ ۇزىندىعى 277 شاقىرىمدى قۇرايدى. ءدال وسى جولمەن جۇرەتىن جۇرگىزۋشىلەر دە, جولاۋشىلار دا زارە-قۇتى قالماي, دىتتەگەن جەرىنە جەتكەنشە يمانىن ءۇيىرىپ وتىرادى. ويتكەنى, «قازاۆتوجول» ۇك» اق اتىراۋ وبلىستىق فيليالىنىڭ ءبولىم باسشىسى مۇراتبەك قامزاەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل جول 30 جىل بۇرىن پايدالانۋعا بەرىلگەن. سودان بەرى بىردە-ءبىر رەت كۇردەلى جوندەۋ جاسالماپتى. ابدەن ەسكىرىپ, توزىعى جەتكەن جول بويىمەن «بيلەپ» كەلە جاتاتىن كولىكتەر ءبىر-بىرىمەن ءجيى سوقتىعىسادى. سونىڭ سالدارىنان جولاۋشىلاردىڭ كوز جۇمۋى جيىلەگەن اپاتتار كوبەيىپ تۇر.
– بيىلعى جىل باسىنان بەرى «اتىراۋ – استراحان» جولىنىڭ بويىندا 25 جول-كولىك وقيعاسى تىركەلدى, – دەپ ءمالىم ەتتى گازەت تىلشىسىنە وبلىستىق اكىمشىلىك پوليتسياسى باسقارماسىنىڭ روتا كومانديرى, پوليتسيا مايورى سەرىك عاينەدەنوۆ. – سول جول-كولىك وقيعاسىنان 17 ادام اجال قۇشتى. ال 50 ادام ءارتۇرلى جاراقات الدى.
بايقايسىز با, ون ايدىڭ ىشىندە قارا جولدىڭ كەسىرىنەن قانشا وتباسى قايعى جۇتتى؟ ماسەلە جول اپاتىنان قايتىس بولعاندار تۋرالى دەرەكتىڭ كوپتىگىندە, نە ازدىعىنان ەمەس, تۇرعىنداردىڭ جاقىن تۋىسى مەن باۋىرىنان, ەندى بىرەۋدىڭ بالاسىنان, اناسى مەن اكەسىنەن ايىرىلىپ, ورنى تولماس قايعىعا دۋشار بولۋىنان تۋىندايدى. ءالى قانشاما ادامنىڭ كورەر جارىعى كەنەتتەن جول بويىندا سونەرىن كىم ءبىلسىن؟! ءبىر الاڭداتارلىعى, كوڭىل قۇلازىتار مۇنداي دەرەكتەر وتكەن جىلعىدان الدەقايدا ارتىپ وتىر. ماسەلەن, بىلتىر ءدال وسى جول بويىنداعى 19 جول-كولىك وقيعاسىنان 8 بەيكۇنا جولاۋشى ءجانتاسىلىم ەتىپتى. سونىمەن بىرگە, 33 ادام ءتۇرلى جاراقاتتارمەن زارداپ شەككەن. جوعارىدا كەلتىرگەن بيىلعى دەرەكتەردىڭ ءوزى اتالعان جولمەن ءجۇرۋدىڭ اسا قاۋىپتى ەكەنىن قويۋلاتا تۇسەدى. پوليتسيا مايورى سەرىك عاينەدەنوۆتىڭ پىكىرىنە سۇيەنسەك, جول-كولىك وقيعاسىنىڭ ورىن الۋىنا باستى سەبەپ رەتىندە «اتىراۋ – استراحان» باعىتىنداعى جولدىڭ توزۋىن ايتۋعا بولادى. جولداعى شوقالاقتاردان قاشاتىن جۇرگىزۋشىلەر قارسى باعىتقا شىعىپ كەتكەنىن بايقاماي قالادى. ءسويتىپ, قارسى باعىتتا كەلە جاتقان كولىكپەن «تۇمسىق» تۇيىستىرەدى.
«اتىراۋ – استراحان» جولىنا بايلانىستى ماسەلەنىڭ ەكىنشى قىرىنا ۇڭىلەر بولساق, اتالعان جولمەن كولىك اعىنى ارتا تۇسۋدە. «قازاۆتوجول» اق وبلىستىق فيليالىنىڭ ءبولىم باسشىسى مۇراتبەك قامزاەۆتىڭ ءمالىم ەتۋىنشە, كەڭەستىك داۋىردە بۇل جولمەن تاۋلىگىنە ءۇش مىڭعا جۋىق كولىك جۇرگەن دەگەن بولجام جاسالعان. ال قازىرگى كەزدە «اتىراۋ – استراحان» ارالىعىنداعى جولمەن تاۋلىگىنە ءتورت مىڭنان استام كولىك وتەدى. بۇل جولدىڭ حالىقارالىق ماڭىزى دا بار. ويتكەنى, ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ كولىكتەرى اتىراۋ ارقىلى رەسەيدىڭ استراحان وبلىسىنا, ودان ءارى كراسنودار, ستاۆروپول ايماقتارى مەن ۆولگوگراد وبلىسىنا شىعادى. سونىمەن بىرگە, اۋىر جۇك كولىكتەرى دە ءجيى قاتىنايدى بۇل جولمەن. سونىڭ ىشىندە اتىراۋ وبلىسىنداعى «تەڭىز», «قاشاعان» سەكىلدى كەنىشتەرگە الەمنىڭ ءار تۇكپىرىنەن اۋىر جۇكتەر وسى جولمەن تاسىمالدانعانى بار. تاعى ءبىر دەرەكتى العا توسار بولساق, ناتو ەلدەرىنەن اۋعانستانعا گۋمانيتارلىق جۇكتەر تاسيتىن كولىكتەر اعىنى دا اتالعان جولعا اۋىر سالماق ءتۇسىرىپ تۇر.
– بۇل جولدىڭ قۇرىلىسى كەڭەس داۋىرىندە جۇرگىزىلگەن. سول كەزدەگى ستاندارتتارعا سايكەس جۇك كولىگىنىڭ ءبىر وسىنە 6-8 توننا سالماق ءتۇسۋى ءتيىس. ال قازىر ءبىزدىڭ ەلىمىزدە 13 تونناعا ارنالعان بىرىڭعاي ستاندارت قولدانىلادى, – دەيدى «قازاۆتوجول» اق وبلىستىق فيليالىنىڭ ءبولىم باسشىسى مۇراتبەك قامزاەۆ.
دەمەك, ەسكى جول بۇگىنگى اۋىر جۇك كولىكتەرىنىڭ سالماعىنا شىداس بەرمەيدى. سول سەبەپتەن بۇل جولدى قايتا جاڭعىرتۋدىڭ قاجەتتىگى تۋىنداعالى قاشان! ءتىپتى, «اتىراۋ – استراحان» جولىن قايتا جاڭعىرتۋ ءۇشىن جوبالىق-سمەتالىق قۇجات جوباسى 2009 جىلى دايىن بولىپتى. قانشا قارجى جۇمسالاتىندىعى ەسەپتەلىپ, قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن كەزەڭ-كەزەڭمەن جۇرگىزۋدىڭ جوسپارى ازىرلەنىپتى. ءبىرىنشى كەزەڭدە جولدىڭ رەسەي شەكاراسىنان اتىراۋعا قاراي 140 شاقىرىمدىق بولىگىن قايتا جاڭعىرتۋ كوزدەلىپتى. وعان شامامەن 24 ميلليارد 600 ميلليون تەڭگەدەن استام قارجى قاجەتتىگى سۇرالعان. سودان بەرى قۇرىلىس ماتەريالدارى بىرنەشە ەسەلەپ قىمباتتاپ جاتىر. ەندى 140 شاقىرىمدىق جولدى قايتا سالۋدىڭ قارجىسى دا الدەنەشە ەسەلەنگەنى داۋسىز. بىراق, نەگە ەكەنى بەلگىسىز, ارادا ءتورت جىلعا جۋىق مەرزىم وتسە دە كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنەن ەش جاۋاپ جوق. اتالعان جولعا قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلە مە, جوق پا؟
مينيسترلىكتىڭ جۇمعان اۋزىن اشپاي, ءۇن-ءتۇنسىز وتىرۋى تۇسىنىكسىز, ارينە. مينيسترلىكتەگى شەنەۋنىكتەردى «اتىراۋ – استراحان» باعىتىنداعى كۇرەجول بويىنداعى كولىك اپاتىنان ادامداردىڭ اجال قۇشىپ جاتقانى ويلاندىرماي ما؟ الدە, ولار جىل سايىن كەڭەستىك داۋىردەن «مۇراعا» قالعان جولدى جاماپ-جاسقاۋعا قارجى ءبولۋدى ءتيىمدى كورەتىن سەكىلدى مە؟ وسى ورايدا بيىل اتىراۋ وبلىسىنداعى رەسپۋبليكالىق ماڭىزداعى جولداردى كۇتىپ-باپتاۋعا 250 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپتى. الايدا, ويدىم-ويدىم شۇڭقىرلاردى جاماپ, جول بەلگىلەرىن ورناتۋ, جاڭارتۋ سەكىلدى جۇمىستارعا وسىنشا قارجى بولىنگەنمەن, «اتىراۋ – استراحان» جولىنىڭ احۋالى جاقسارا قويعان جوق. كەرىسىنشە, بۇل جولدا اجال ارانىنا تاپ بولعان ادامدار سانى ءوسىپ بارادى. بۇل جولدىڭ ادامدارعا اجال قۇشتىرعان قاۋىپتى شاقىرىمدارى شۇعىل شارالار قابىلداۋدى قاجەت ەتەدى دەيتىنىمىز جوعارىداعى سەبەپتەن تۋىنداپ وتىر.
تەگىندە مەملەكەتتىڭ ەڭ قىمبات بايلىعى – ادامداردىڭ تاعدىرىنا ءاتۇستى قاراۋعا بولمايتىن شىعار, ءسىرا!
جولداسبەك شوپەعۇل,
«ەگەمەن قازاقستان».
اتىراۋ وبلىسى.
-----------------------------
سۋرەتتە: «اتىراۋ – استراحان» جولىندا بولعان كولىك اپاتى.
سۋرەتتى تۇسىرگەن
راحىم قويلىباەۆ.
