– سودان جاقسى بولىپ قالىپ ەدىم, سوڭعى كەزدە جۇرەگىم تاعى مازالاي باستادى. ەندى رەسەيگە بارىپ وتا جاساتامىن. شەكارا اشىلماي جاتىر. ايتپەسە...
– رەسەيدە وتا جاساتۋ قىمبات شىعار. باعاسىن ءبىلدىڭىز با؟ – دەپ ەدىم, سامارقاۋ عانا «بىزگە تەگىن عوي» – دەدى دە, الدىمىزداعى «Nissan Juke»-ءتى ءداۋ دە بولسا ايەل ادام جۇرگىزىپ كەلە جاتقانىن ايتىپ, ونى سىباي جونەلدى.
– تەگىنى قالاي؟
– ۇلكەن ۇلىم ەكاتەرينبۋرگتە تۇرادى. وعان قوستانايداعى شەشەمنىڭ ءۇيىن ساتىپ, سول جاقتان پاتەر الىپ بەردىم. ءوزىم سول جەردە تۇرۋعا ىقتيارحات الىپ العانمىن. ءبىر جىلعا جارايدى. سوسىن مەرزىمىن تاعى سوزدىرتىپ الامىن. شەكارانىڭ بىردە ارعى بەتىندەگى, بىردە بەرگى بەتىندەگى ادامبىز. قاي باقشانىڭ جەمىسى ءتاتتى, سونى جەيمىز. ال سەندەردىڭ قازىرگى وتان, مەملەكەت دەپ جۇرگەندەرىڭ انشەيىن الدامشى ۇعىم, جەرلەس. ناعىز وتان وداق ەدى عوي, – دەپ ىرس-ىرس كۇلدى. مانادان بەرى مولدوۆان با دەپ وتىر ەم, ەندى سىعانعا جوري باستادىم. كوزىنەن «مەنىڭ سەنەن ارتىقشىلىعىم دا وسىندا» دەگەندى وقىعانداي بولدىم. كوڭىلىم سۋ سەپكەندەي بولىپ كولىكتەن ءتۇستىم. ءىشىمدى ءبىر نارسە كۇيدىرىپ بارادى. قىزعانىش ەمەس. الگىنىڭ ەكىجۇزدىلىگى مەن ساتقىندىعى. ءوزىم ءومىر بويى كيە تۇتىپ كەلگەن قاستەرلى ۇعىمداردىڭ ول ءۇشىن تۇككە العىسىز ەكەنىنە كۇيىندىم.
تاعى ءبىر وقيعا ەسىمە ءتۇسىپ وتىر. بىلتىر اقپارات الۋ ءۇشىن Nur Otan-دا وتكەن جينالىسقا باردىم. شارۋامدى ءبىتىرىپ, جۇمىسقا قايتىپ كەلە جاتىرمىن. استىمداعى ءوز كولىگىم. كۇزدىڭ سۋىق جاڭبىرى قۇيىپ تۇر ەدى. جول شەتىندە قول كوتەرىپ تۇرعان كەيۋانانى انادايدان بايقادىم. الدەقايدا اسىققان ماشينالار توقتاماي ءوتىپ كەتىپ جاتىر. بۇگىلە ءبۇرىسىپ تۇرعان كارى كىسىگە جانىم اشىپ كەتتى. توقتاپ ارتقى ەسىكتى اشىپ, – وتىرىڭىز, – دەدىم. توقتاماي كەتكەندەرگە كەيىس ايتىپ, ماعان العىسىن جاۋدىرىپ جاتىر:
– اپكەم ءبىرازدان بەرى توسەك تارتىپ قالدى. وزدىگىنەن ءجۇرىپ-تۇرا المايدى. سوعان تاماق ءپىسىرىپ, كۇنىنە ەكى رەت اكەپ بەرىپ تۇرامىن. جارتى ساعات بويى ەشكىم توقتامايدى, سەنى قۇداي جارىلقاسىن, 200 تەڭگە بەرەمىن, – دەپ مەكەن جايىن ايتتى.
– ءۇيىڭىز جۇمىسىما جاقىن ەكەن, ءوزىم دە سول جاققا بارا جاتىرمىن, اقشاڭىزدىڭ كەرەگى جوق. ءوزىڭىز نەشەدەسىز؟ – دەيمىن.
– جەلتوقساندا 90-عا تولامىن.
– اپكەڭىز شە؟
– گاليا 95-تەن اسىپ كەتتى عوي.
– بالالارىڭىز جوق پا؟ ولار نەگە قارامايدى؟
– بار عوي. گاليانىڭ 2 ۇل, 1 قىزى, مەنىڭ 3 ۇلىم, نەمەرە-شوبەرەلەرىمىز بار, قۇدايعا شۇكىر. ءبارى رەسەيدە عوي. كۇن سايىن حابارلاسىپ تۇرادى.
– ەندى بالالاردىڭ قولىنا بارىپ تۇرمايسىزدار ما؟ جالعىز قيىن عوي.
– پاتەرىمىز وتپەي جاتىر. تاعى ەكى ءۇي بار. ءبىزدى سولاردى قاراۋ ءۇشىن تاستاپ كەتتى. ءبىزدىڭ ءۇي ورتالىقتا عوي. قىمبات, ەشكىم المايدى. ارەنداعا بەرەيىك دەپ ەدىم, بالالار كونبەدى. ەۋروجوندەۋ جۇرگىزىپ تاستاعان. بوتەن ادام تۇرسا توزدىرىپ جىبەرەدى دەيدى.
– قانشاعا ساتىپ الىپ ەدىڭىزدەر؟
– كەزىندە وكىمەت بەرگەن ۇيلەر عوي. وسىندا جۇمىس ىستەدىك. كىم بىلگەن بۇلاي بولارىن...
كەمپىردى جەتكىزىپ تاستاپ, قايتار جولدا تاعى ويعا باتتىم.
وسى ەكى وقيعادان كەيىن قوس ازاماتتىعى نەمەسە ۇزاق مەرزىمگە تۇرۋعا ىقتيارحاتى بار قوسمەكەندىلەرگە كۇمانمەن قارايتىن بولدىم. ەل ىشىندە جۇرگەن سوڭ, كورىپ-ءبىلىپ جۇرەمىز, وسى ايماقتىڭ ەڭ قۇيقالى جەرىن يەمدەنىپ, ديقانشىلىق ەتىپ ءدان ەگىپ, جەر ەمىپ بايىپ وتىرعان كوپ وتانداستىڭ بالا-شاعاسى شەكارانىڭ ارعى بەتىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. سول جاققا ءۇيىن سالىپ, كۇيىن جاساپ قويعان. جەردەن تۇسكەن پايداسىنىڭ 90%-ىن سول جاققا جونەلتىپ وتىرادى. ءتىپتى, ابدەن قوڭ جيناپ العان سوڭ, مەملەكەتتەن ۇزاق مەرزىمگە جالعا العان جەردى ميلليونداعان اقشاعا ساتىپ, كوشىپ كەتكەندەر دە بار. ولار ءۇشىن بۇل جەر – جايلى جۇمىس ورنى. بار بولعانى وسى عانا.
اتا زاڭنىڭ 10-بابى مەن «ازاماتتىق تۋرالى» زاڭنىڭ 3-بابى قازاقستان ازاماتىنا باسقا مەملەكەتتىڭ ازاماتتىعىن قوسارلاپ الۋعا تىيىم سالادى. زاڭ بويىنشا, شەت مەملەكەتتىڭ ازاماتتىعىن قابىلداعان قازاقستان ازاماتى وتىز تاۋلىك ىشىندە ىشكى ىستەر ورگاندارىنا نەمەسە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ شەتەلدەگى مەكەمەلەرىنە شەتەل ازاماتتىعىن العانىن حابارلاپ, قولىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پاسپورتىن نەمەسە جەكە كۋالىگىن تاپسىرۋى مىندەت.
وكىنىشكە قاراي, زاڭدى بەلدەن باسىپ شەتەل ازاماتتىعىنا يە بولىپ, ەكى ەلدىڭ اراسىندا ەركىن سايرانداپ جۇرگەندەرگە تۇساۋ بولماي تۇر. ماسەلەن, بيىل 8 ايدىڭ ىشىندە تەك رۋدنىي قالاسىنىڭ وزىندە قوس ازاماتتىققا يە 5 ادام انىقتالعان.
قالالىق پوليتسيا باسقارماسىنا قاراستى كوشى-قون قىزمەتى ءبولىمىنىڭ باستىعى ءبىرجان امانباەۆتىڭ ايتۋىنشا, زاڭبۇزارلار شەتەلدىك ازاماتتىق الۋ فاكتىسى تۋرالى ىشكى ىستەر ورگاندارىنا حابارلاپ ۇلگەرمەدىك نەمەسە ۇمىتىپ كەتتىك دەگەن سەبەپتەردى العا تارتىپ وزدەرىنىڭ ءىس-ارەكەتتەرىن اقتاپ الۋعا تىرىسقان.
– بۇل 5 ازامات اقبتك-ءنىڭ 496-بابى بويىنشا اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. وسى باپتىڭ 1, 2-تارماقتارىنا سايكەس, مۇنداي ادامدارعا قازاقستان ازاماتىنىڭ تولقۇجاتىن زاڭسىز پايدالانعانى ءۇشىن ءجۇز ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە ايىپپۇل سالىنادى. سونداي-اق شەتەل ازاماتتىعىن العانى تۋرالى ء تيىستى ورگاندارعا ۋاقتىلى حابارلاماعانداردىڭ موينىنا 200 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە ايىپپۇل جۇكتەلەدى نەمەسە قازاقستان اۋماعىنان شىعارىلادى, – دەدى ب.امانباەۆ.
قوستاناي وبلىسى
