قاناتىن كەڭگە جايعان ءىرى اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارى جەر تەلىمدەرىن مولىنان يەلەنگەنىمەن, كادەگە اسپاي, بوس جاتقان جەرلەرى دە از ەمەس. تۇگىن تارتسا مايى شىعاتىن قۇنارلى جەردىڭ تولىق يگەرىلمەي, تابىس بەرمەي جاتقانى ءوز الدىنا, ءبىر كەزدەگى بەرەكەلى القاپتار كورەر كوزگە ءارامشوپ باسىپ, توزىپ بارادى. ال ءدال ىرگەسىندە اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىسامىن دەپ العا ۇمتىلعان اعايىنعا توقىمداي جەر تيمەي, دىمى قۇرىپ وتىر. وبلىستا مىڭداعان گەكتاردىڭ بوس جاتقانى تۋرالى تاياۋدا دا جازعان بولاتىنبىز. ازىرگە وسى ىسكە جاۋاپتى اۋداندىق اكىمدىكتەردە بار ماسەلە تاپ-تۇيناقتاي ەتىلىپ وڭ جولعا قويىلدى دەپ ايتا المايمىز. وڭتايلى ەسەپ, ورنىقتى جوسپار بولماعان سوڭ باعىمىنداعى ءبىرلى-ەكىلى تۇياعىمەن ەل قاتارلى ەلبەسىپ-سەلبەسىپ كۇن كورىپ كەلە جاتقان اۋىل تۇرعىندارىنا جەر جارىقتىق جالىنان ۇستاتار ەمەس.
– زەرەندى اۋدانىنىڭ كوپ جەرىنە «زەرەندى استىق» شارۋاشىلىعى يەلىك ەتەدى. تۋسىراپ جاتقان جەر تەلىمدەرى از ەمەس, – دەيدى كوكتەرەك اۋىلىنىڭ تۇرعىنى مارات مولداحمەتوۆ, – ال, كەيبىر فەرمەرلەر مالىن جايارعا جەر تاپپاي, دىمى قۇرىپ وتىر. جايىلىمدىق جەر عانا ەمەس, قىسقى مال ازىعىن دايىندايتىن شابىندىق تا جوق. قازىر فەرمەرلەردىڭ وندىرگەن ءسۇتى ماردىمسىز دەگەن ءۋاج دە ايتىلادى. ءيا, شىنىندا دا شاعىن فەرمەرلەردىڭ ساۋىن سيىرلارى ءىرى شارۋاشىلىقتارمەن سالىستارعاندا ءسۇتتى ءۇش ەسە از بەرەدى. سەبەبى مال ازىعى تاپشى. ءىرى شارۋاشىلىقتار مال ازىعىنىڭ ءتۇر-ءتۇرىن وندىرە الادى. ويتكەنى قۇنارلى جەرى كوپ. ال جەرى كوپ شارۋاشىلىقتاردىڭ اراسىندا قىسىلىپ-قىمتىرىلعان شاعىن شارۋاشىلىقتىڭ جان ايقايىن ەستىر جان جوق.
كۇسەپ اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى وركەن اۋىلىنداعى پاي يەلەرى ءوز نەسىبەلەرىنەن قۇر قالۋدا. اۋىلدىڭ 76 وتباسى بىرنەشە جىلدان بەرى پاي ۇلەسى تيمەگەندىكتەن, جۇدەپ وتىر.
– اۋىل تۇرعىندارىنىڭ زاڭ تالاپتارىن جاقسى بىلمەۋى سالدارىنان ءتورت جىلدان بەرى ۇلەسىمىزدەن قۇر قالىپ كەلەمىز, – دەيدى وركەن اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ۆيتالي شكارۋبا, – ناتيجەسىندە بىزگە تيەسىلى جەر تەلىمدەرى بانكتىڭ كەپىلدىگىندە تۇر. قازىر اۋىل ادامدارى جەرسىز قالدى, بولاشاقتا نە بولارى بەلگىسىز.
اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ايتۋىنشا, قازىر اۋىل شارۋاشىلىعىندا جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىن ادامداردىڭ ىنتاسى بولعانىمەن, قولايلى جاعداي جاسالماي وتىر. الاڭداتقان جايدىڭ ءبىرى – كادر جەتىسپەۋشىلىگى. اسىرەسە ۆەتەرينار ماماندار وتە قات. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن شالعايداعى شاعىن اۋىلدارعا جاس مامانداردى باعىتتاۋ قاجەت. ەگەر اۋىلدىق جەردە جاقسى جاعداي, جالاقىسى تولىمدى بولسا, ماماندار نەگە كەلمەسىن؟ سونداي-اق «سەرپىن» باعدارلاماسى ارقىلى وڭتۇستىكتەن سولتۇستىككە ات باسىن بۇرعان ۇلى كوشتىڭ ءبىر تارماعى ىرگە كوتەرۋدىڭ از-اق الدىندا تۇرعان شاعىن اۋىلدارعا قاراي باعىتتالسا, وڭ بولار ەدى.
مال باعۋعا مۇمكىندىكتىڭ از بولىپ وتىرعانى تۋرالى اقكول اۋدانىنداعى دومبىرالى اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ۇلان بەكقوجين دا ماسەلە كوتەرىپ وتىر. ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بارماعان جەرى, قاقپاعان ەسىگى جوق. بىراق «باياعى جارتاس, ءبىر جارتاس» دەگەندەي, جابۋلى قازان جابۋلى كۇيىندە قالىپ كەلەدى. جازعان وتىنىشتەرىنە «مال جايىلىمىنا ارنالعان جەر جوق» دەگەن جاتتاندى جاۋاپ كەلەدى.
– مەن بانكتەن قوماقتى نەسيە الىپ, مال باسىن كوبەيتۋگە بەل بۋدىم. ايتسە دە, جايىلىمنىڭ جوقتىعىنان شارۋامدى العا باستىرا الماي وتىرمىن, – دەيدى ۇلان تىلەكتەس ۇلى, – بىلاي الىپ قاراعاندا, مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ بار, نەسيەسىن بەرىپ وتىر. ال جەرگىلىكتى جەردەن ەش قايىر جوق. وسىنى قالاي تۇسىنۋگە بولادى؟!
ارينە, وڭىردە سۋلى, نۋلى جەر از ەمەس, بار گاپ ادىلدىكتىڭ سالتانات قۇرۋىندا عانا.
اقمولا وبلىسى
