پرەزيدەنت • 23 قىركۇيەك، 2020

مەملەكەت باسشىسى بۇۇ باس اسسامبلەياسى 75-سەسسياسىنىڭ جالپىساياسي دەباتتارىندا ءسوز سويلەدى

246 رەت كورسەتىلدى

قازاقستان پرەزيدەنتى بۇۇ باس اسسامبلەياسى 75-سەسسياسىنىڭ جالپىساياسي دەباتتارىندا ءسوز سويلەدى، دەپ حابارلايدى Egemen.kz اقوردانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساپ.

مەملەكەت باسشىسى بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ مەرەيتويلىق 75-سەسسياسىندا وتكەن جالپىساياسي دەباتتارىندا بەينە بايلانىس فورماتىندا ءسوز سويلەدى.  

قاسىم-جومارت توقاەۆ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ 75-جىلدىعى اۋمالى-توكپەلى ءارى كۇردەلى سىن-قاتەرلەرگە تولى كەزەڭدە ءوتىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنتتىڭ پىكىرىنشە، قازىرگى كەزەڭدەگى ەڭ باستى پروبلەما  – جاھاندىق ەكونوميكاعا وراسان زور زيانىن تيگىزگەن COVID-19 پاندەمياسى. بۇل ىندەتتىڭ اۋىرتپالىعىنان الەم حالقى زارداپ شەگۋدە.

– ادامزات تاريحىنداعى وسىنداي ناۋبەتكە قارسى تۇرىپ، ءبىزدى اۋىر ىندەتتەن قورعاۋ ءۇشىن العى شەپتە بولعان دارىگەرلەرگە بارشا وتانداستارىمنىڭ اتىنان شىنايى ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.  

قازاقستان پرەزيدەنتى ساۋدا پروتەكتسيونيزمى مەن ساياسي ۇلتشىلدىقتىڭ بەلەڭ الۋى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىققا كەرى اسەر ەتىپ، «جاھاندىق توقىراۋدىڭ» كۇشەيە تۇسۋىنە الىپ كەلدى دەپ سانايدى. بۇل جاعداي ورنىقتى دامۋدىڭ كەلەشەگىنە نۇقسان كەلتىرىپ، ميللياردتاعان ادامنىڭ جارقىن الەمگە دەگەن ءۇمىتىن ءۇزدى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ  «جاڭا الەم» پاراديگماسىن قۇرۋعا بايلانىستى ورتاق ادامگەرشىلىك پارىزدى اتقارۋ ماسەلەسىن ويلانۋعا شاقىرىپ، قازىرگى تاڭدا ادامزات ءۇشىن ماڭىزدى تاريحي وزگەرىس جاسايتىن كەز كەلدى دەگەن پىكىر ءبىلدىردى.

مەملەكەت باسشىسى تابىستى جاھاندىق ىقپالداستىققا قاتىستى ءوز فورمۋلاسىن ۇسىنعان قازاقتىڭ ۇلى اقىنى، دانىشپان اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ ناقىل سوزدەرىنەن قازاق تىلىندە ءۇزىندى كەلتىردى. بۇل ەرەكشە ەستە قالاتىن ءسات بولدى.

– «ادامزاتقا نە كەرەك: سۇيمەك، سەزبەك، كەيىمەك، قارەكەت قىلماق، جۇگىرمەك، اقىلمەن ويلاپ سويلەمەك». اقىننىڭ بۇل وي-پىكىرىنىڭ ءمانىن ء«وزارا ۇيلەسىمگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ادامزاتقا سۇيىسپەنشىلىك، راقىمشىلىق، باتىل ارەكەتتەر جانە بايىپتىلىق كەرەك» دەپ تۇسىنۋگە بولادى، – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

پرەزيدەنتتىڭ پىكىرىنشە، حالىقارالىق قوعامداستىق پاندەميامەن كۇرەسكە  بۇدان دا كوپ كۇش جۇمساۋى كەرەك.

ەڭ الدىمەن، ونىڭ ايتۋىنشا، دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسىنىڭ قۋاتتى جاھاندىق جۇيەسىن قۇرۋ ماقساتىندا دامىعان ەلدەر مەن بۇۇ اگەنتتىكتەرىنىڭ ۋاقىتىلى جانە ۇيلەسىمدى قولداۋى ارقىلى دامۋشى ەلدەردەگى ۇلتتىق ينستيتۋتتار مەن مەديتسينالىق مەكەمەلەردى جاڭعىرتۋعا باسىمدىق بەرۋ قاجەت.

قازاقستان پرەزيدەنتى كوروناۆيرۋس ىندەتىنە قارسى ۆاكتسينا ازىرلەۋ ماسەلەسىن ساياسيلاندىرۋعا جول بەرمەۋدى ايتتى. وسى رەتتە، جاھاندىق دەڭگەيدەگى ۆاكتسينا وندىرىسىنە جانە ونى جەتكىزۋ بارىسىندا لوگيستيكالىق تاسىمالدىڭ تيىمدىلىگىنە سەپتىگىن تيگىزەتىن ينۆەستيتسيا جانە ساۋدا جونىندەگى جان-جاقتى حالىقارالىق كەلىسىمگە كەلۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

مەملەكەت باسشىسى دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ، سونداي-اق، پاندەميانىڭ الدىن الۋ جانە وعان قارسى كۇرەس سالاسىندا جەكەلەگەن مەملەكەتتەردىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ ماقساتىندا حالىقارالىق مەديتسينالىق-سانيتارلىق ەرەجەلەردى قايتا قاراۋ قاجەت دەپ سانايدى.

بۇدان بولەك قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇۇ اياسىندا اۋرۋلار مەن بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى باقىلاۋ جونىندەگى وڭىرلىك ورتالىقتار جەلىسىن قۇرۋ يدەياسىن مۇقيات زەرتتەۋدى ۇسىندى. پرەزيدەنت وسىنداي ورتالىقتىڭ ءبىرىن قازاقستان اۋماعىنا ورنالاستىرۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.

مەملەكەت باسشىسى بيولوگيالىق قارۋعا باقىلاۋ جاسايتىن جۇيە ازىرلەپ، ونى ىسكە قوسۋدىڭ وزەكتىلىگىن اتاپ ءوتىپ،  بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ الدىندا ەسەپ بەرەتىن ارنايى ورگان – بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىك قۇرۋدى ۇسىندى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ الەمدىك ەكونوميكانى قايتا قالپىنا كەلتىرۋدىڭ پەرسپەكتيۆالارىنا قاتىستى ءوزىنىڭ وي-پىكىرىن ورتاعا سالدى. پرەزيدەنت بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريشتىڭ الەمدىك ەكونوميكانىڭ 10%-ىن قۇرايتىن ىنتالاندىرۋ جونىندەگى شارالار توپتاماسىن جۇزەگە اسىرۋ قاجەت دەگەن  ۇندەۋىنە قوسىلاتىنىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار ونىڭ پاندەمياعا قارسى كۇرەس بارشاعا بىردەي جانە مول مۇمكىندىك جاساۋعا باعىتتالعان جاڭا عالامدىق كەلىسىم ازىرلەۋ كەرەك دەگەن پىكىرىن قولدادى.

پرەزيدەنت 2030 جىلعا دەيىنگى ورنىقتى دامۋدىڭ كۇن ءتارتىبىن جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرىنە دە ارنايى توقتالدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ پىكىرىنشە، الەمدەگى اشتىقتى تولىق جويۋ اتالعان باعىتتىڭ باستى ماقساتى سانالادى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلىمىزدىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى يسلام ۇيىمىنىڭ اۋقىمدى حالىقارالىق گۋمانيتارلىق ناۋقان وتكىزۋ ءۇشىن ازىق-ت ۇلىك قورلارىن قۇرۋعا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋگە دايىن ەكەنىن حابارلادى. 

سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى بۇكىل الەم حالقىنىڭ ىنتىماقتاستىعىنا سەرپىن بەرگەن ۆولونتەرلىك قوزعالىستىڭ قوسقان ۇلەسىن اتاپ ءوتتى.

– ەرىكتىلەردىڭ ايرىقشا ءرولىنىڭ بەلگىسى رەتىندە بۇۇ-عا دامۋ ماقساتىندا ۆولونتەرلەردى جۇمىلدىرۋدىڭ حالىقارالىق جىلىن جاريالاۋدى ۇسىنامىن، – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

پرەزيدەنت يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جانە قارۋسىزدانۋ داعدارىسىنىڭ جالعاسىپ جاتقانىنا توقتالىپ، بارلىق مۇشە مەملەكەتتەر ادامزاتتى يادرولىق اپاتتان قۇتقارۋعا باعىتتالعان قاجەتتى ءارى كەزەك كۇتتىرمەس بارلىق شارانى قابىلداۋ تۋرالى قازاقستاننىڭ يادرولىق دەرجاۆا سانالاتىن ەلدەرگە جولداعان ۇندەۋىن قولدايتىنىنا ۇمىتتەنەتىنىن ايتتى. قاسىم-جومارت توقاەۆ «يادرولىق بەستىككە» كىرەتىن ەلدەردى يادرولىق قارۋدان تازا ايماقتار تۋرالى شارتتىڭ ءتيىستى حاتتامالارىن، سونىڭ ىشىندە سەمەي شارتىن راتيفيكاتسيالاۋعا شاقىردى.  

مەملەكەت باسشىسى ەكولوگيا ماسەلەلەرىنە، اسىرەسە، كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قاتىستى پروبلەماعا نازار اۋداردى. ونىڭ پىكىرىنشە، بۇل جاعداي باسقا قاتەرلەر ءۇشىن «قوزعاۋشى كۇش» قىزمەتىن اتقارادى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ قازبا وتىنىنا اسا قاتتى تاۋەلدىلىككە جانە كليمات جونىندەگى پاريج كەلىسىمىندەگى ماقساتتارعا قول جەتكىزۋدىڭ ۇزاققا سوزىلۋىنا قاراماستان، قازاقستاننىڭ كومىرتەكسىز ەكونوميكانى دامىتۋعا قولداۋ كورسەتە بەرەتىنىن جەتكىزدى.   

– ءبىز ەكونوميكانى جانە كاسىپورىنداردى جاڭعىرتۋ ەسەبىنەن 2030 جىلعا قاراي پارنيكتىك گازداردىڭ قالدىقتارىن 15%-عا ازايتامىز. سونىمەن قاتار الداعى بەس جىل ىشىندە ەلىمىزدە ەكى ميللياردتان استام اعاشكوشەتتەرىن وتىرعىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

مەملەكەت باسشىسى كوپجاقتى ينستيتۋتتار اراسىنداعى ءوزارا سەنىمدى قالپىنا كەلتىرۋ جانە دايەكتى ءتۇردى نىعايتۋ ارقىلى عانا قازىرگى زامانعى جاھاندىق سىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋگە بولاتىنىن مالىمدەدى.

– بۇگىندە مەملەكەتتەردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن سەنىمى جوعالىپ بارادى. بۇل حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ دامۋىنا كەرى اسەرىن تيگىزەدى. بۇۇ جارعىسىنىڭ نەگىزگى ماقساتتارى مەن قاعيداتتارىنا بەيىلدىلىك تانىتۋ – ءبىزدىڭ ورتاق مورالدىق مىندەتىمىز، – دەدى پرەزيدەنت. 

قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىقارالىق تەرروريزمگە قارسى تۇرۋ ءۇشىن ۇلكەن اليانس قۇرۋ قاجەتتىگىنە تاعى دا نازار اۋدارىپ، بارلىق مەملەكەتتى تەرروريزمنەن ادا الەمگە قول جەتكىزۋ ءتارتىبى كودەكسىنە قوسىلۋعا شاقىردى.

مەملەكەت باسشىسى جاھاندىق سىن-قاتەرلەر مەن قاۋىپتەردىڭ سەبەبى تۋرالى ايتا كەلىپ، ونىڭ بارلىعى مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەلەرىندەگى ناقتى ماسەلەلەردىڭ سالدارى دەگەن پىكىر ءبىلدىردى.

– حالىقارالىق ءتيىمدى شارالاردى جانە ۇلتتىق دەڭگەيدەگى قۋاتتى كۇش-جىگەردى ۇيلەستىرۋ ارقىلى عانا ادامداردىڭ بويىنداعى ءۇمىت وتىن جاعىپ، شىن مانىندە ادىلەتتى ءارى جاھاندىق الەمگە قول جەتكىزۋگە بولادى، – دەدى پرەزيدەنت.

وسى رەتتە مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق جاعىنان قۋاتتى، دەموكراتيالىق تۇرعىدان دامىعان جانە ءاربىر ازاماتتىڭ قاجەتتىلىگىن قاناعاتتاندىرۋعا ءمان بەرەتىن «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» قۇرۋعا نيەتتى ەكەنىن ايتتى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ ورتالىق ازياداعى وڭىرلىك ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ماسەلەسىنە ارنايى توقتالىپ، وركەندەگەن، قۋاتتى جانە ءبىرتۇتاس ورتالىق ازيا وڭىرلىك جانە جاھاندىق تاراپتاردىڭ مۇددەلەرىنە ساي كەلەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.

قازاقستان پرەزيدەنتى ترانسشەكارالىق سۋ رەسۋرستارىن ۇتىمدى پايدالانۋ ماقساتىندا وڭىرلىك سۋ جانە ەنەرگەتيكالىق كونسورتسيۋم قۇرۋدى ۇسىندى.

سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى ورتالىق ازيانى دامىتۋ باعىتىنداعى كۇن ءتارتىبىن ۇيلەستىرۋ ءۇشىن الماتى قالاسىنداعى ورنىقتى دامۋ ماقساتتارى جونىندەگى بۇۇ-نىڭ وڭىرلىك ورتالىعىن ينستيتۋتقا اينالدىرۋعا نيەتتى ەكەنىن جەتكىزدى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ جالپىساياسي دەباتتارىنداعى ءسوزىن اياقتاي كەلە، قازاقستان بارلىق ۇلتتى جارقىن ءارى باقىتتى بولاشاققا باستايتىن بۇۇ-نىڭ تۇراقتى مۇشەسى بولىپ قالا بەرەتىنىن ايتتى.

سوڭعى جاڭالىقتار

اقتاۋدا شارشى الاڭعا كىمدەر شىعادى؟

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 14:52

اتىراۋدا ەپيدجاعداي ءالى دە كۇردەلى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 13:50

تۇركىستاندا ۇشەم دۇنيەگە كەلدى

ايماقتار • بۇگىن، 12:50

ەرتەڭ ۇكىمەت وتىرىسى وتەدى

ۇكىمەت • بۇگىن، 11:31

ۇقساس جاڭالىقتار