اتاپ ايتقاندا, اعىمداعى جىلى مينيسترلىك نەگىزگى ماقساتى وڭدەۋشى ونەركاسىپتى دامىتۋ بولىپ تابىلاتىن 2025 جىلعا دەيىنگى يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا كىرىستى. پاندەمياعا بايلانىستى داعدارىستىق جاعدايعا قاراماستان, 2020 جىلدىڭ 8 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى ءوندىرىس كولەمى 3,3% - عا ءوستى. ءوسۋدى مىنا سالالار قامتاماسىز ەتتى: ءتۇستى مەتاللۋرگيا (+2,7%), فارماتسەۆتيكا (+34,1%), جەڭىل ونەركاسىپ (+11%), ماشينا جاساۋ (+16,3%), حيميا (+3,1%).
يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا جىل باسىنان بەرى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى جالپى سوماسى 187,3 ملرد. تەڭگەگە ۇسىنىلدى.
باعدارلامانىڭ جاڭا باستامالارىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا زاڭنامالىق باستامالار پاكەتى ازىرلەندى (قۇرالدار: ونەركاسىپتىك گرانت, ەكسپورتتىق وپەراتسيالار كەزىندە شەتەلدىك ساتىپ الۋشىنى سۋبسيديالاۋ-سيم, «ونەركاسىپ» اج ەنگىزۋ, سونداي-اق يدم-ءنىڭ ءتيىستى قۇزىرەتتەرىن بەرۋ جانە باسقا دا مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمدار).
ۇكىمەت قاۋلىسىمەن قارجىلاندىرۋ قۇرالدارىن كەڭەيتە وتىرىپ, "قدب-ليزينگ" اق بازاسىندا ونەركاسىپتى دامىتۋ قورى قۇرىلدى.
بۇگىنگى تاڭدا «ونەركاسىپتىك ساياسات تۋرالى» زاڭعا تۇجىرىمداما جوباسى ازىرلەندى. قازىرگى ۋاقىتتا تۇجىرىمداما جۇمىس توبى مۇشەلەرىنىڭ قاراۋىندا. جىل سوڭىنا دەيىن تۇجىرىمداما بەكىتىلىپ, زاڭ جوباسى ازىرلەنەدى دەپ جوسپارلانۋدا.
ەل ءۇشىن قيىن كەزەڭدە مينيسترلىك قىسقا مەرزىمدە حالىقتى قاجەتتى مەديتسينالىق بۇيىمدارمەن جانە دارىلىك پرەپاراتتارمەن جەدەل قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جۇمىستى قايتا قۇرۋعا قول جەتكىزدى.
ناتيجەسىندە, بۇگىنگى كۇنى فارماتسەۆتيكالىق كومپانيالاردىڭ (14 كومپانيا) وندىرىستىك قۋاتتارىنىڭ جۇكتەمەسى تاۋلىكتىك نارىقتىڭ قاجەتتىلىگى تاۋلىگىنە 900 مىڭ بەتپەردە بولعان كەزدە 75% - دى قۇرايدى. ەپيدەميولوگيالىق جاعداي شيەلەنىسكەن جاعدايدا ءوندىرىستى تاۋلىگىنە 1,5 ملن. داناعا دەيىن جەتكىزە وتىرىپ, قۋات رەزەرۆى كوزدەلگەن.
باتىس اۆستراليالىق مودەل نەگىزىندە جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالاسىندا 2017 جىلدىڭ سوڭىندا «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» قر جاڭا كودەكسى قابىلداندى.
بۇگىنگى كۇنى قاتتى پايدالى قازبالاردى بارلاۋعا جەر قويناۋىن پايدالانۋ قۇقىعىن بەرۋ ءۇشىن الاڭى 733 مىڭ شارشى كم, 300 مىڭنان استام بلوك قويىلدى,بارلاۋعا 780-دەن استام ليتسەنزيا بەرىلدى.
بۇل باستاما مينەرالدىق شيكىزات بازاسىن تولىقتىرۋ ءۇشىن قازاقستان اۋماعىن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, وسىلايشا بۇگىنگى كۇنى كەلىسىمشارتتار سانىن 2019 جىلعى 68-دەن 575-كە دەيىن ۇلعايتادى.
«نۇرلى جول» ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە الداعى 6 جىلعا 11 مىڭ كم اۆتوجول(ونىڭ ىشىندە وتپەلى جوبالاردىڭ 3,8 مىڭ كم) سالۋ جانە قايتا جاڭارتۋ, سونداي-اق رەسپۋبليكالىق جەلىنىڭ 11 مىڭ كم جولىن كۇردەلى جانە ورتاشا جوندەۋ جوسپارلانۋدا.
بۇدان باسقا, جاقسى جانە قاناعاتتانارلىق جاعدايداعى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوجولداردىڭ ۇلەسىن 100% - عا دەيىن جەتكىزۋ, I جانە II تەحنيكالىق ساناتتاعى جولداردىڭ ۇزىندىعىن 60% - عا دەيىن, اقىلى جولداردىڭ ۇلەسىن 45% - عا دەيىن, جول بويىنداعى سەرۆيس وبەكتىلەرىمەن 100% قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا مىندەتتەر تۇر.
تەمىرجول ءترانزيتىن 49% - عا 18-دەن 26,9 ملن. تونناعا دەيىن ۇلعايتۋ جوسپارلانىپ وتىر. كونتەينەرلىك ترانزيت-2 ەسە جانە 2025 جىلى 1,6 ملن. كونتەينەرگە دەيىن جەتكىزۋ. جولاۋشىلار تاسىمالى جىلىنا 35% - عا 8,1-دەن 11 ملن. ادامعا دەيىن ارتادى.
بارلىق بەلگىلەنگەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋ 550 مىڭ جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ناتيجەسىندە, كولىك سالاسىنداعى ەڭبەك ونىمدىلىگى 20% - عا وسەدى, ال ينۆەستيتسيالار كولەمى 3 ەسە ارتادى.
تەمىر جول كولىگى سالاسىندا اعىمداعى جىلى مينيسترلىك تەمىر جول كولىگىمەن جۇكتەردى تاسىمالداۋ نارىعىندا سالاۋاتتى باسەكەلەستىكتى قۇرۋدى ەسكەرە وتىرىپ, زاڭنامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋدە.
مەملەكەت باسشىسى ءوز جولداۋىندا سەرپىندى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار ەسەبىنەن قازاقستاننىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن, سەرۆيس دەڭگەيىن جانە ترانزيتتىك باعىتتاردىڭ جىلدامدىعىن ارتتىرۋعا ەرەكشە نازار اۋداردى.
بۇل باعىتتا مينيسترلىك 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان «نۇرلىجول» جاڭا باعدارلاماسى اياسىندا شاعىن جەرلەردى جويۋ ءۇشىن بىرقاتار سەرپىندى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىر, بۇل:
- 2021 جىلدان باستاپ دوستىق – اقتوعاي – مويىنتى ۋچاسكەسىن(840 كم) جاڭعىرتۋ جونىندەگى ستراتەگيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ, ول ۋچاسكەنىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن 2 ەسە ۇلعايتۋعا جانە جۇكتەردى تاسىمالداۋ مەرزىمىن 1,5 ەسە قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ۋچاسكەنى جاڭعىرتۋ كەزىندە 2 000-نان استام جۇمىس ورنى قۇرىلادى (پايدالانۋ كەزەڭىندە 120 جۇمىس ورنى), بۇل الماتى, قاراعاندى جانە شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ازاماتتارىن جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتەدى;
- ۇزىندىعى 73 كم مەملەكەتتىك-جەكە مەنشىك ارىپتەستىك سحەماسى بويىنشا الماتى ستانتسياسىن اينالىپ وتەتىن تەمىرجول جەلىسىن سالۋ جوباسى.
جولاۋشىلار تاسىمالى قىزمەتىن ودان ءارى جاقسارتۋ ءۇشىن اعىمداعى جىلى 100-گە جۋىق جاڭا ۆاگون ساتىپ الۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.
سونىمەن قاتار, مينيسترلىك مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدار ءۇشىن تەمىرجول جولاۋشىلار تاسىمالىنا قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ماقساتتى جۇمىس جۇرگىزۋدە.
قازىرگى ۋاقىتتا 44 مارشرۋتتا (58 الەۋمەتتىك ماڭىزى بار) 98 بىرلىك مامانداندىرىلعان ۆاگون-كۋپە جۇرەدى جانە ۆاگون ىشىندە ەركىن جۇرەتىن جانە وتىرعىزۋ جانە ءتۇسىرۋ كەزىندە پايدالانىلاتىن مۇگەدەكتەر ارباسى بار.
سونداي-اق الەۋمەتتىك ماڭىزى بار باعىتتار بويىنشا جول جۇرۋگە 50% جەڭىلدىك قاراستىرىلعان.
قازاقستاندا حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا «نۇرلىجەر» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا». بۇگىنگى تاڭدا ءبىر تۇرعىنعا تۇرعىن ءۇيدى ىسكە قوسۋ كورسەتكىشى 0,71 شارشى مەترگە جەتتى. بۇل تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ەلدەرى اراسىنداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش (رەسەي - 0,54 شارشى مەتر, بەلارۋس - 0,43 شارشى مەتر, وزبەكستان-0,42 شارشى مەتر) جانە دامىعان ەلدەر دەڭگەيىنە جاقىندادى. اعىمداعى جىلى قابىلدانعان باعىتتاردى ىسكە اسىرۋ جالعاسۋدا. 15 ملن. شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي (150 مىڭ تۇرعىن ءۇي) سالۋ جانە 39 مىڭنان استام وتباسىن مەملەكەتتىك قولداۋمەن قامتۋ جوسپارلانۋدا.
زاڭ شىعارۋ شەڭبەرىندە تۇرعىن ءۇي زاڭناماسىنا كپتۇ باسقارۋ ورگاندارىنىڭ (ميب/قس), تۇرعىن ءۇي-قۇرىلىس كووپەراتيۆتەرىنىڭ قىزمەتىن رەتتەيتىن تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى جانە ورتاق م ۇلىككە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋدىڭ جاڭا تەتىگى ەنگىزىلدى.
جۇج-نىڭ 77-تارماعىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ بىرىڭعاي وپەراتورىن قۇرۋ جانە بايتەرەك حولدينگىنىڭ ەنشىلەس ۇيىمدارىندا بىرىكتىرۋ (قازاقستاندىق يپوتەكالىق كومپانيا, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا كەپىلدىك بەرۋ قورى, بايتەرەك دەۆەلوپمەنت, قۇرىلىس سالۋشىلاردى سۋبسيديالاۋ قۇرالىن «دامۋ» اق-دان بەرۋ ارقىلى تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارىنىڭ) وپەراتورلارىن قىسقارتۋ بويىنشا زاڭ جوباسى قابىلداندى.
قازىرگى ۋاقىتتا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى بازاسىندا «وتباسى بانك» تولىققاندى دامۋ جانە قولداۋ ينستيتۋتىن قۇرۋ ارقىلى تۇرعىن ءۇي ساياساتىن دامىتۋ بويىنشا ودان ءارى شارالار پىسىقتالۋدا. 2020 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن مەملەكەتتىك دەرەكتەر قورىنا تولىق قولجەتىمدىلىكتى ۇسىنا وتىرىپ, جاو-دا كەزەكتە تۇرعاندار بازاسىن «وتباسى بانكىنە» بەرۋ جوسپارلانۋدا.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ا. ج. 1 قىركۇيەكتەگى حالىققا جولداۋىنا سايكەس كەزەكتە تۇرعانداردىڭ تۇرعىن ءۇي ماسەلەلەرىن جەدەل شەشۋ ءۇشىن جاو جەكە تۇرعىن ءۇي قورىندا (جالداۋ اقىسىنىڭ 80% - عا دەيىنگى مولشەرىندە) جالداۋ اقىسىن سۋبسيديالاۋ تەتىگىن ەنگىزۋ ۇسىنىلادى.
مۇندا تۇرعىن ءۇيدى جالعا الۋ قۇنىنىڭ ءبىر بولىگىن سۋبسيديالاۋ ۇسىنىلادى.
قولداۋدىڭ اتاۋلىلىعىن «وتباسى بانك» كەزەكتە تۇرعاندار قاتارىنان كەلەسى كريتەريلەر بويىنشا انىقتايتىن بولادى:
- وتباسى مۇشەسىنە 1 ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنە(32668 تەڭگە) دەيىنگى تابىستىڭ بولۋى;
- مۇقتاج ادامنىڭ مارتەبەسىن راستاۋ كەزىندە جالعا الۋ مەرزىمى 5 جىلعا دەيىن ۇزارتىلىپ;
- جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇيدىڭ ورتاشا اۋدانى 60 ش. م. قۇرايدى (40-تان 80-گە دەيىن);
- ءار ايماق ءۇشىن ءبىر شارشى مەتردى جالعا الۋ قۇنى انىقتالادى.
سونداي-اق جۇمىس بەرۋشىنىڭ شىعىندارىن سۋبسيديالاۋ تەتىگىن ەنگىزۋ پىسىقتالۋدا.
بۇگىنگى تاڭدا ەل بويىنشا 6,5 مىڭعا جۋىق اۋىل بار, ولاردىڭ 3,5 مىڭى پەرسپەكتيۆالى اۋىلدارعا جاتادى.
مينيسترلىكتىڭ ميسسياسى حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ۇلتتىق ەكونوميكا سالالارىن تۇراقتى دامىتۋ بولىپ تابىلادى. مەملەكەت باسشىسى بەلگىلەگەن بارلىق مىندەتتەر مەن تاپسىرمالار ۆەدومستۆونىڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا جانە ۋاقتىلى ورىندالاتىن بولادى.
