ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ باسىندا رەسەيدىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ەرلىگى تاريحتا التىن ارىپتەرمەن ادىپتەلگەن, الەمگە اتى اڭىز بولىپ كەتكەن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ءاليا مولداعۇلوۆانىڭ سۇيەگى موناكوۆاداعى مەموريالدىق كەشەندە جوق ەكەن دەگەن ەلدى ەلەڭ ەتكىزەرلىك حابار تاراتقانى بەلگىلى. مۇنى ەلىمىزدەگى تەلەديدارلار مەن باسىلىمدار دا «جەردەن جەتى قويان تاپقانداي» ءىلىپ الا جونەلدى. حالىقتىڭ بۇل قالاي بولعانى دەپ جۇرگەنىندە, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ شىلدە ايىندا شىعىستىڭ قوس شىنارىنىڭ ءبىرى ءاليا مولداعۇلوۆانىڭ جەرلەنگەن جەرىن ىزدەۋگە قازاقستاندىق ەكى ىزدەۋشىلەر وتريادى رەسەيدىڭ پسكوۆ جەرىنە اتتاندى. ءبىرىنشىسى – الماتىدان, ەكىنشىسى – قازاقتىڭ قايسار قىزى تۋىپ-وسكەن اقتوبەدەن باردى. وسى ىزدەۋشىلەر تاپقان كەڭەس سولداتتارىنىڭ سۇيەكتەرىن قايتا جەرلەۋ راسىمىنە اقتوبەدەن وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءنازيرا تابىلدينوۆا جانە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ءاليا مولداعۇلوۆانىڭ ەرلىك جولدارىن كوپ جىلداردان زەرتتەپ كەلە جاتقان «قوس شىنار» ءاليا-مانشۇك» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى عالىمجان بايدەربەسوۆ, ءاليانىڭ تۋىستارى ساپار مولداعۇلوۆ, ءاريا حابيەۆا بارىپ, قاتىسىپ قايتتى. سول ەكى ورتادا ءاليانىڭ سۇيەگى تابىلدى دەگەن حابار دا تاراپ كەتتى. ءبىز ءاليا تۋرالى ءارتۇرلى الىپ-قاشپا اڭگىمەنىڭ قانشالىقتى شىندىققا جاناساتىندىعىن, جالپى باتىر اپامىزدىڭ سۇيەگى قايدا جەرلەنگەنى جانە تابىلا قالعاندا, ونى ەلگە اكەلۋدىڭ قانشالىقتى قاجەتتىگى تۋرالى ويىن بىلمەك ءۇشىن «قوس شىنار» ءاليا-مانشۇك» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى عالىمجان بايدەربەسوۆقا جولىعىپ, سوزگە تارتقان بولاتىنبىز.
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ باسىندا رەسەيدىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ەرلىگى تاريحتا التىن ارىپتەرمەن ادىپتەلگەن, الەمگە اتى اڭىز بولىپ كەتكەن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ءاليا مولداعۇلوۆانىڭ سۇيەگى موناكوۆاداعى مەموريالدىق كەشەندە جوق ەكەن دەگەن ەلدى ەلەڭ ەتكىزەرلىك حابار تاراتقانى بەلگىلى. مۇنى ەلىمىزدەگى تەلەديدارلار مەن باسىلىمدار دا «جەردەن جەتى قويان تاپقانداي» ءىلىپ الا جونەلدى. حالىقتىڭ بۇل قالاي بولعانى دەپ جۇرگەنىندە, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ شىلدە ايىندا شىعىستىڭ قوس شىنارىنىڭ ءبىرى ءاليا مولداعۇلوۆانىڭ جەرلەنگەن جەرىن ىزدەۋگە قازاقستاندىق ەكى ىزدەۋشىلەر وتريادى رەسەيدىڭ پسكوۆ جەرىنە اتتاندى. ءبىرىنشىسى – الماتىدان, ەكىنشىسى – قازاقتىڭ قايسار قىزى تۋىپ-وسكەن اقتوبەدەن باردى. وسى ىزدەۋشىلەر تاپقان كەڭەس سولداتتارىنىڭ سۇيەكتەرىن قايتا جەرلەۋ راسىمىنە اقتوبەدەن وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءنازيرا تابىلدينوۆا جانە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ءاليا مولداعۇلوۆانىڭ ەرلىك جولدارىن كوپ جىلداردان زەرتتەپ كەلە جاتقان «قوس شىنار» ءاليا-مانشۇك» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى عالىمجان بايدەربەسوۆ, ءاليانىڭ تۋىستارى ساپار مولداعۇلوۆ, ءاريا حابيەۆا بارىپ, قاتىسىپ قايتتى. سول ەكى ورتادا ءاليانىڭ سۇيەگى تابىلدى دەگەن حابار دا تاراپ كەتتى. ءبىز ءاليا تۋرالى ءارتۇرلى الىپ-قاشپا اڭگىمەنىڭ قانشالىقتى شىندىققا جاناساتىندىعىن, جالپى باتىر اپامىزدىڭ سۇيەگى قايدا جەرلەنگەنى جانە تابىلا قالعاندا, ونى ەلگە اكەلۋدىڭ قانشالىقتى قاجەتتىگى تۋرالى ويىن بىلمەك ءۇشىن «قوس شىنار» ءاليا-مانشۇك» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى عالىمجان بايدەربەسوۆقا جولىعىپ, سوزگە تارتقان بولاتىنبىز.
– ءبىزدىڭ بىلەتىنىمىز, بۇل حابار شىققان كەزدە تۋىسقاندار زيراتىنا قازبا جۇمىستارى جۇرگىزىلگەنى ايتىلعان جوق. ءتىپتى, سولاي بولعان كۇننىڭ وزىندە دە, ءاليانىڭ سۇيەگى سول ماڭدا جەرلەنگەندىگى, تۋىسقاندار زيراتىنا ارنالعان ەسكەرتكىشتىڭ ودان كەيىن ورناتىلعانى ەسكەرىلمەدى. باتىر قىزدىڭ سۇيەگىنەن گورى, ولاردى ەسكەرتكىشتىڭ استىندا بولماعانى قىزىقتىراتىن سياقتى بولىپ كورىندى ماعان.
وسى ەسكەرتكىشتىڭ جانىندا ءاليادان باسقا ءتورت كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى جاتىر. ولار ءتۇرلى ۇلتتىڭ وكىلدەرى. قان-قاساپ قىرعىندا قىرشىن كەتكەندەردىڭ قۇرمەتىنە ورناتىلعان ەسكەرتكىشتى جەرگىلىكتى حالىق قانشاما ۋاقىت بويى قۇرمەتتەپ, قاسيەتتى دە كيەلى ورىن ساناپ كەلەدى. مەن ول مەكەنگە ون مارتە باردىم, سونىڭ تالاي كۋاسى بولدىم. ەندى نە بولىپ قالدى؟ ولاردىڭ ويلارى نە؟ ماعان وسى جاسالىپ جاتقان ارەكەتتەردىڭ توركىنىندە ءبىر ۇلكەن ويىن بار سياقتى كورىنەدى دە تۇرادى.
«ايقىن» گازەتىنىڭ وسى جىلدىڭ 31 شىلدەسى كۇنگى سانىنان «باتىر قىزدىڭ سۇيەگىن ەلگە اكەلەدى» دەگەن ماقالانى وقىدىم دا ءوز كوزىمە ءوزىم سەنبەدىم. بۇل ءاليا جايلى ءبىراز ماعلۇماتىم بار مەنى تاڭعالدىردى. شىنىن ايتسام, بۇل ماقالا مەنىڭ كوزىمە ارادا ون كۇن وتكەن سوڭ ءتۇستى. سوندىقتان بۇل ماقالاعا قاتىستى ويىمدى كەشتەۋ بولسا دا جازىپ, سول باسىلىمدا جاريالادىم. مۇنداعى ويىم اسىعىس پىكىر بىلدىرگەن ءجۋرناليستى مۇقاتۋ ەمەس, باتىرعا قاتىستى جاڭساقتىققا جول بەرمەۋدىڭ قامى بولاتىن. «قۇلاققا وكپەلەپ جۇرگەندە, ءمۇيىز شىقتى» دەگەندەي, مۇنى بۇل قالاي دەپ جۇرگەندە عالامتور « ءاليانىڭ سۇيەگىن تاپتىق» دەگەن حاباردى تاراتقاندا ءوز كوزىمە ءوزىم سەنبەدىم. تىم تەز, تىم اسىعىس.
ورىس گازەتتەرىندە موناكوۆادا «ءاليانىڭ سۇيەگى جوق ەكەن» دەپ جازىلىپ ەدى. ونى ءبىز تاۋىپ الايىق دەپ, گازەتتەردە حابارلاعانىنداي, الماتىدان ءبىرىنشى توپ, اقتوبە قالاسىنان ەكىنشى توپ رەسەيدىڭ پسكوۆ جەرىنە اتتاندى دا كەتتى. جانە ءبىر قىزىعى, سول بارعاندار اراعا از عانا كۇن تۇسكەندە ۇشتى-كۇيلى جوق سۇيەكتى تاۋىپ الا قويدى. بۇل, بۇل ما, ونىڭ الدىندا باتىر قىزدىڭ سۇيەگىن ەلگە اكەلەدى دەپ حابارلاپ تا قويعان.
الايدا, مەملەكەتتىك دارەجەدە شەشىلەتىن بۇل ماسەلە اياق استىنان قالاي جەڭىلدەپ كەتتى دەگەن وي ەشكىمنىڭ دە ميىنا كىرىپ-شىقپادى. رەسەي فەدەراتسياسى قالاساق الىپ كەتىپ, قالاماساق اپارىپ تاستايتىن قوڭسىمىز ەمەس قوي, دەگەن وي ەشكىمنىڭ قاپەرىنە كىرمەدى. كەدەندىك ەركىندىك بولعانىمەن, شەكارالىق ەركىندىك بار دەپ كىم ايتا الادى؟ حالىقارالىق ءتارتىپ بويىنشا شەتەلدەن وسىمدىكتىڭ تۇقىمىن دا الىپ شىعۋعا رۇقسات الۋىڭ كەرەك قوي. ال بۇلار ورىستىڭ يت تۇمسىعى وتپەيتىن قالىڭ ورمانىنان جەتپىس جىل بۇرىن شەيىت بولعان ءاليانىڭ سۇيەگىن قالاي تەز تابا قويدى جانە قالاي ەلگە اكەلىپ جەرلەۋ ماسەلەسىن وپ-وڭاي شەشە قويدى. جارقىنىم-اۋ, بۇگىندە ەكى اۋىلدىڭ اراسىنداعى مولادان دا ەكىنشى قاۋىمعا اپارىپ سۇراۋسىز جەرلەي المايسىڭ عوي. مۇنى باقىلايتىن ەكى مەملەكەتتىڭ دە رەسمي ورىندارى قايدا قاراپ وتىر دەپ ەشكىم باس قاتىرمادى. بىزدىڭشە, ءاليانىڭ سۇيەگى تابىلا قالعان كۇندە دە, ونى ەلگە اكەلىپ تۋعان توپىراعىنىڭ قوينىنا بەرۋ ماسەلەسى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە شەشىلەتىن ءىس. بۇعان قازاقستان ۇكىمەتى, سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ارالاسپاسا, ەكىنىڭ ءبىرى بىتىرە قوياتىن اۋىل-ءۇيدىڭ اراسىنداعى شارۋا ەمەسى ايدان انىق. بۇل ەكى ادامنىڭ, ءتىپتى پىكىرلەس توپتاردىڭ شەشە سالاتىن ماسەلەسى ەمەس قوي. ەكى مەملەكەت ءۇشىن دە ەلدىك ماڭىزى زور ماسەلە ەكەنىن تۇسىنبەۋىمىز قالاي؟
– ءسىزدىڭ اڭگىمە اۋانىڭىزعا قاراعاندا, بۇل تۇجىرىمدارمەن كەلىسپەيتىن سىڭايلىسىز. سوندا العا تارتار قانداي ءۋاجىڭىز بار؟
– ۇلى وتان سوعىسى كۇنى كەشەگى تاريحىمىز ەمەس پە؟ ءاليانىڭ مۇردەسىن ءوزىنىڭ الما باعىنا العاش جەرلەگەن بويكوۆ دەگەن كىسى, ال ونىڭ قىزى 12 جاستاعى ۋسيتوۆا كۇنى كەشەگە دەيىن ومىردە بولعان ادام. «نوۆوسوكولنيكاح زەمليا وپالەننايا ۆوينوي» كىتابىنىڭ اۆتورى, ولكەتانۋشى جازۋشى يۋ. الەكسەەۆ, ۇرىستان كەيىن قازا تاپقانداردى جينايتىن ۆزۆود كومانديرى بولعان گالپەرشين مۇنى راستايدى. بۇل ارادا كەلىپ ولاردىڭ پىكىرلەرى دە ەسەپكە الىنبايدى. ولاردىڭ دا ءبارى وسى موناكوۆادا قايتا جەرلەنگەنىن ايتادى. 1944 جىلى قازاقتىڭ مايدانگەر جازۋشىسى جەكەن جۇماحانوۆ بوندۋروۆ دەگەن ءاليانىڭ كومانديرىنەن سۇراعاندا ول كارتادان موناكوۆا دەگەن جەردى كورسەتىپ, «ءتىرى قالساڭ اۋىلىڭا ايتىپ بار, ءاليا وسى جەردە جەرلەنگەن» دەپ ايتقانىن جازعان «مايدان داپتەرى» دەگەن شىعارماسىندا. باتالون كومانديرى ف.مويسەەۆ, ءاليانىڭ وزىمەن بىرگە وقۋ بىتىرگەن مەرگەن قىز زينايدا پولياكوۆا, ءوزىنىڭ ەگىزى ن.ماتۆەەۆا, زەرتتەۋشى-جۋرناليست سەيىلحان اسقاروۆ, لەنينگراد مەكتەبىنىڭ وقۋ ءىسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, زەرتتەۋشى, مۋزەي ۇيىمداستىرۋشى سينيتسين, كينورەجيسسەر ب.شامشيەۆ جانە باسقالارى دا وسى دەرەكتەردىڭ دۇرىستىعىنا كۇمان كەلتىرمەيدى. قازىرگى الىپ-قاشپا اڭگىمەلەرگە «ماي قۇيۋشىلىقتى», جاسالىپ جاتقان ارەكەتتەردى ورەسكەل قاتە دەپ ويلايمىن. سوندىقتان, انتروپولوگتاردىڭ زەرتتەۋىنسىز, قورىتىندى شەشىمىنسىز ەلگە اكەلىپ, «مىناۋ ءاليانىڭ سۇيەگى» دەپ جەرلەي سالۋعا قارسىمىن. ەگەر بۇلاي جاسالاتىن بولسا, مۇنى تاريح كەشىرمەيدى. سول سەبەپتى ءاليانىڭ سۇيەگى ەسكەرتكىشتىڭ استىندا بار ما, جوقپا, سۇيەگىن ەلگە اكەلىپ جەرلەۋ كەرەك دەگەن اڭگىمەلەردى توقتاتۋ كەرەك.
– ءسىزدىڭ ءاليانىڭ ەرلىگىن ناسيحاتتاپ, وعان قاتىستى باسقا ماسەلەلەردى تياناقتى زەرتتەپ كەلە جاتقانىڭىزدى بىلەمىز. اتا-اناسىنىڭ كىم بولعانىن حالىققا جەتە ءتۇسىندىرىپ, اناسى مارجاننىڭ كوپ جىلدار بويى تابىلماعان زيراتىن تاۋىپ, باسىنا ەسكەرتكىش بەلگى قويعان يماندىلىق ىستەرىڭىزدىڭ ءوزى نەگە تۇرادى!؟ تىم ءارى كەتسەك, ءاليا مولداعۇلوۆا ەسكەرتكىشىن اشىپ, ونى كەشەگى ەگەمەندىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىنداعى كۇردەلى كەزەڭدە جابىلۋعا جىبەرمەي سەنىمدى باسقارۋدا ءوز قاراجاتىڭىزعا 5 جىل ۇستاۋىڭىز, كەيىن جاعداي تۇزەلگەن سوڭ ۇكىمەتكە قايتىپ بەرۋىڭىز, باتىر قىزدىڭ تۋىسقاندارىمەن بايلانىسىڭىز ناعىز ازاماتقا ءتان ءىس ەكەنى داۋسىز. دەگەنمەن, مۇنداي كەسىمدى پىكىرىڭىزدى نەگە سۇيەنىپ ايتىپ وتىرسىز؟
– ەندى مەن ءاليا مولداعۇلوۆانىڭ سۇيەگىنىڭ تاپ سول ەسكەرتكىش ماڭىندا اۋدارىلىپ جەرلەنگەنى تۋرالى مۇراعاتتىق قۇجاتتارعا سۇيەنىپ, اڭگىمەمدى ورىستەتەيىن. بۇل ماسەلە الپىسىنشى جىلدارى ۇكىمەتتىك دەڭگەيدە كوتەرىلگەن. ونىمەن كامال سمايىلوۆ ءبىرىنشى حاتشى بولىپ تۇرعاندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كومسومول كوميتەتى اينالىسقان. ورتالىق اسكەري مۇراعاتتارعا ارنايى قاتىنىس جىبەرىلىپ, سۇراستىرىلعان. گەنەرال-مايور پودولسكي, پودپولكوۆنيك فەدەرەنكو قول قويعان مۇراعات قۇجاتىنا سۇيەنىپ جازىلعان قاتىناستا بىلاي دەپ جازادى:
«ءاليا مولداعۇلوۆانىڭ تاعدىرى تۋرالى تومەندەگىدەي مالىمەتتەردى انىقتادىق:
4-ءشى بولەك اتقىشتار باتالونىنىڭ 54-ءشى بولەك اتقىشتار بريگاداسىنىڭ مەرگەنى, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, ەفرەيتور مولداعۇلوۆا ءاليا نۇرمۇحامبەتقىزى 1925 جىلى تۋعان, اقتوبە قالاسى, وۆراجنايا كوشەسى, 6-ءۇيدىڭ تۇرعىنى, ۆلكسم مۇشەسى, پسكوۆ وبلىسىنىڭ نوۆوسوكولنيچەسكي اۋدانى كازاچيحا دەرەۆنياسى ءۇشىن بولعان شايقاستا قازا بولدى. 1960 جىلى ساۋىردە كازاچيحا, پوچينكي جانە باسقا كورشىلىس ەلدى مەكەندەردەگى قازا بولعان جاۋىنگەرلەردىڭ سۇيەكتەرى, سۇيەكتەرىنىڭ قالدىقتارى نوۆوسوكولنيچەسكي اۋدانىنىڭ موناكوۆا دەرەۆنياسىنىڭ وڭتۇستىك-باتىس شەتىنە تۋىسقاندار زيراتىنا قايتا جەرلەندى. تۋىسقاندار زيراتى پسكوۆ وبلىسىنىڭ ۆەليكي لۋكيگە نارۆا ارقىلى لوكيگە دەيىنگى جولدىڭ بيىگىندە.
ءاليا مولداعۇلوۆا پسكوۆ وبلىسىنىڭ نوۆوسوكولنيچەسكي اۋدانىنىڭ موناكوۆا دەرەۆنياسىنداعى تۋىسقاندار زيراتىنىڭ بىرىندە جەرلەنگەن. ءاليا مولداعۇلوۆانىڭ جەرلەنگەن موناكوۆا زيراتىنان ونىڭ مولاسىن كورسەتۋ مۇمكىن ەمەس». اسكەري مۇراعاتتىڭ باسشىلارى قول قويعان بۇل قۇجات 1963 جىلى 19 ماۋسىمدا جازىلعان. بۇل قاتىناس قۇجاتتىڭ كوشىرمەسى ەلىمىزدىڭ مۇراعات قورىندا بار. كوشىرمەسى ءبىزدىڭ دە قولىمىزدا تۇر. ورىس تىلىنەن اۋدارىپ بەرىپ وتىرمىز.
بۇدان بەلگىلى بولىپ وتىرعانىنداي, ءاليانىڭ سۇيەگىنىڭ جۇزدەگەن قازا بولعان جاۋىنگەرلەرمەن بىرگە موناكوۆاداعى تۋىسقاندار زيراتىنا جەرلەنگەنى انىق. بىراق مۇردەنىڭ قاي جەردە ەكەنىن انىقتاۋ مۇمكىن ەمەس. مەن مۇنداعى ەسكەرتكىشتى كوزىممەن كوردىم. كەڭەس وداعىنىڭ بەس باتىرىنا ەسىمدەرى جازىلعان بولەك مرامور تاقتايشالار ورناتىلىپ, اتى-ءجونى عانا تۇر. بۇدان شىعاتىن قورىتىندى, ءاليانىڭ سۇيەگىن تابامىن دەۋ بوس اۋرەشىلىك. بۇل – قاجەتسىز ءىس. ول ءبىزدىڭ ۇرپاقتاردىڭ ەسىندە قازىرگى قالپىندا قالۋى كەرەك. ونىڭ ەرلىگىن ۇلىقتاعان ەسكەرتكىشتەر رەسەيدە دە, قازاقستاندا دا تۇرا بەرسىن. سۇيەگى جەرلەنگەن جەر بەلگىلى ەمەس پە؟ حالىق سول جەرگە تاعزىم ەتەدى. باتىردىڭ ارۋاعىن مازالامايىق.
– بۇل ۇسىنىڭىزدى ارۋاقتى سىيلاپ وسكەن ءيىسى قازاق قولدايتىنىنا شەك جوق. دەگەنمەن, موناكوۆاداعى ىزشىلەر تاپقان كەڭەس سولداتتارىن قايتا جەرلەۋدەن كەيىن سولاردىڭ اراسىنان موڭعول تەكتەس ايەل ادامنىڭ باس سۇيەگى تابىلىپتى-مىس. سول قابىردەن ادامنىڭ كەيبىر مۇشەلەرى ەلگە اكەلىنىپتى, ەندى گەنەتيكالىق زەرتتەۋ جۇرگىزىلەدى ەكەن دەگەن دە قاۋەسەت جەلدەي ەسىپ كەتتى. بۇعان نە ايتار ەدىڭىز؟
– شىنى كەرەك, بۇل شارانى ەرلىككە تاعزىم ەتۋدىڭ ۇلگىسى دەپ ويلايمىن. قازاقستاندىق جانە پسكوۆتىق ىزشىلەر وتريادىنىڭ جۇمىسىنا العىستان باسقا ايتارىمىز جوق. مۇنداي ريزاشىلىق سەزىمىن قايتا جەرلەۋ راسىمىندە ءسوز العان نوۆوسوكولنيچەسكي اۋدانىنىڭ باسشىسى ۆيتالي سولوۆەۆ تە ءبىلدىردى.وسى شاراعا ءاليانىڭ تۋىسقانى ساپار مولداعۇلوۆ پەن ءاريا حابيەۆا دا بىرگە بارىپ, اپاسى ەرلىك كورسەتكەن جەردى كوردى, باتىر قىزعا دەگەن رەسەيلىكتەردىڭ شىنايى كوڭىلىن ەستىپ قايتتى. قۇران باعىشتادىق, باۋىرلاستار زيراتىنا گۇل شوقتارىن قويدىق. شىنى كەرەك, ءوز جەرلەرىن قاسىق قانى قالعانشا قورعاپ, شەيىت بولعان كوپۇلتتى كەڭەس سولداتتارىنا دەگەن سول جەردەگى حالىقتىڭ قۇرمەتى مىقتى ەكەنىن كورىپ, سۇيسىندىك. مەن ءاليا مولداعۇلوۆانىڭ ەرلىك جولدارىن قىرىق جىل زەرتتەگەن اداممىن, سول جونىندە قازاق-ورىس تىلدەرىندە قانشاما دەرەكتى كىتاپتار جازدىم. باتىر قىزىمىزدىڭ ەرلىگىن ۇلىقتاعان ەسكەرتكىشتەر ورىستىڭ بىرنەشە قالاسىندا تۇر. اتىندا كوشەلەر بار. ەسىمى مەكتەپتەرگە بەرىلگەن. ماسكەۋدىڭ وزىندە ەسكەرتكىشى تۇر. سانكت-پەتەربۋرگتە مۇراجايى دا, ەسكەرتكىشى دە بار. ولاردىڭ ءبارىنىڭ باس-اياعىن تۇگەندەپ ايتىپ وتىرۋعا گازەت بەتى كوتەرمەس. ال ەندى وسىنداي ورىس حالقى ءۇشىن دە قۇرمەتتى, ەرلىگىنە تاعزىم جاسالىپ وتىرعان ادامدى ءبىر كۇندە تاريح بەتىنەن سىزا سالۋعا بولا ما؟
ال, ءاليانىڭ سۇيەگى بولۋى مۇمكىن دەگەنگە كەلسەك, تاعى دا ايتامىن, ازىرگە ءبارى قۇر بولجام, ساۋەگەيلىك قانا. ىزشىلەردىڭ ىشىندە انتروپولوگ بولماعاندىقتان, باس سۇيەگىنە قاراپ, موڭعول تەكتەس, ەۋروپالىق دەپ ايىرۋ قيىن دەپ ويلايمىن. سول ورىستاردىڭ ىشىندە ارعى اتا-تەگى موڭعول تەكتىلەردەن شىققاندارى تولىپ جاتقان جوق پا؟ سول ادامنىڭ كەيبىر مۇشەلەرىنىڭ سۇيەگىن الىپ كەلىپ, گەنەتيكالىق زەرتتەۋ جۇرگىزىلىپ انىقتالىپ جاتسا, قانە. ازىرگە ءبارى مۇمكىن-اۋ دەگەننەن ءارى اسا الماۋدا. سوندىقتان, مەنىڭ ايتارىم, ارزان سەنساتسيا قۋدىڭ قاجەتى شامالى. كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ءاليا مولداعۇلوۆا قازا تاپقان جەر بەلگىلى, وندا ەسكەرتكىشى تۇر, ەلدە دە ەسكەرتكىشتەرى جەتكىلىكتى. ەندى ونى اندا جەرلەنگەن, مۇندا جەرلەنگەن دەي بەرۋدىڭ قاجەتى شامالى. قاي جەردە دە حالىقتىڭ باتىر قىزىنا دەگەن ماحابباتى ەشقاشان سۋىمايتىنىنا كوزىمىز جەتتى. تاريح ۇستىرتتىكتى, اسىعىستىقتى كوتەرمەيدى. سوعان اباي بولعان ءجون دەر ەدىم.
اڭگىمەلەسكەن
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقتوبە وبلىسى.
