استانا! ونىڭ تۇرعان جەرى دە, ءوزى دە عاجاپ! كۇندىز ادەمى ساۋلەتىمەن تاڭداندىرسا, تۇنگى اسپانىندا مەنمۇندالايتىن سانسىز جۇلدىزدار الاپات ءبىر كيىز ءۇي شاڭىراعى ۋىقتارىنا بەكىتىلىپ قويعانداي توگىلە جىپىلىق قاعادى. تاۋلىك بويى كوكجيەك اسىپ باتپايتىن تەمىرقازىق جۇلدىزى, قازاق اڭىزى بويىنشا وعان شىلبىرلانعان اقبوزات پەن كوكبوزات, ولاردى توڭىرەكتەي كۇنى-ءتۇنى اينالا قوزعالاتىن جەتىقاراقشى اسپان الەمىنەن جارىق نۇرىن شاشىپ تۇرادى.
استانا! ونىڭ تۇرعان جەرى دە, ءوزى دە عاجاپ! كۇندىز ادەمى ساۋلەتىمەن تاڭداندىرسا, تۇنگى اسپانىندا مەنمۇندالايتىن سانسىز جۇلدىزدار الاپات ءبىر كيىز ءۇي شاڭىراعى ۋىقتارىنا بەكىتىلىپ قويعانداي توگىلە جىپىلىق قاعادى. تاۋلىك بويى كوكجيەك اسىپ باتپايتىن تەمىرقازىق جۇلدىزى, قازاق اڭىزى بويىنشا وعان شىلبىرلانعان اقبوزات پەن كوكبوزات, ولاردى توڭىرەكتەي كۇنى-ءتۇنى اينالا قوزعالاتىن جەتىقاراقشى اسپان الەمىنەن جارىق نۇرىن شاشىپ تۇرادى.
تەك بۇل جەكە جۇلدىزدار مەن شوقجۇلدىزدار عانا ەمەس, جىل ون ەكى ايدا تورپاق شوقجۇلدىزى قۇرامىنداعى قازاقتىڭ اسەرلى اڭىزىندا سۇلۋ قىزدار بولىپ سۋرەتتەلەتىن ۇركەر جۇلدىزدار شوعىرى, وسىنداعى سۇلۋسارى جارىق جۇلدىزى, ۇشارقار-تارازى شوقجۇلدىزى مەن ونىڭ سوڭىنان ىلە-شالا شىعىس كوكجيەكتەن جارقىراي كوتەرىلەتىن اسپاننىڭ ەڭ جارىق ءارى سۇلۋ جۇلدىزى – سۇمبىلە جۇلدىزى مەن اي, شولپان, اسقاق عالامشار, قىزىل عالامشار دا استانانىڭ تۇنگى اسپانىن عاجايىپ كورىنىسكە بولەيدى.
2012 جىلعى 3 ساۋىردە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرىسى جانە ىقپالىمەن ەرەكشە جوبا بويىنشا مەكتەپكە دەيىنگى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ بىلىمدەرىن قوسىمشا جەتىلدىرۋ ماقساتىندا استانادا سالىنعان ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى وقۋشىلار سارايى جۇمىس جاساپ كەلەدى. وندا ۇيىرمەلەرگە, سەكتسيالارعا, ستۋديالارعا لايىقتالعان 50-دەن اسا بولىمدەر بار. بۇلار: دراما تەاتر زالى, سۋرەت گالەرەياسى, ينتەرنەتورتالىق, مەدياورتالىق, دارىگەرلىك ورتالىق, قىسقى باق, كىتاپحانا, زەرتحانالار, ۇيىرمەلەردىڭ جۇمىس جاساۋلارىنا ارنالعان كابينەتتەر جانە باسقالار. وقۋشىلار سارايى قىزمەتىنىڭ نەگىزگى مىندەتى – وقۋشىلارعا عىلىمنىڭ ماتەماتيكا, حيميا, بيولوگيا, ميكروبيولوگيا, فارماتسەۆتيكا, ەكولوگيا, بيوتەحنولوگيا, فيزيكا, استرونوميا, استروفيزيكا, تاجىريبەلىك جانە باقىلاۋ استرونومياسى, ينفورماتيكا, باعدارلامالاۋ, ينتەرنەت جوبالاۋ, نانوتەحنولوگيا مەن جاڭا اقپاراتتىق تەحنولوگيالار جانە تاعى باسقا عىلىم سالالارى بويىنشا قوسىمشا ساپالى ءبىلىم بەرۋ.
2012 جىلعى قىركۇيەك ايىنان باستاپ وقۋشىلار سارايىندا 9083 بالانى قامتيتىن 500 توپتا 135 ۇيىرمە جۇمىس جاسايدى. ولارعا پەداگوگتار, ۇيىرمە جەتەكشىلەرى, ادىستەمەشىلەر, پەداگوگ-ۇيىمداستىرۋشىلار مەن ەلىمىزگە بەلگىلى عالىمدار, ماماندار, مۋزىكانتتار, عىلىم, مادەنيەت جانە سپورتقا ەڭبەگى سىڭگەن قايراتكەرلەر ءدارىس بەرەدى. وقۋشىلار سارايى بازاسىندا ينتەراكتيۆتىك تەحنولوگيانىڭ ارنايى قۇرالدارى كومەگىمەن بەلسەندى وقۋدى دامىتۋدى جۇزەگە اسىراتىن بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان ۇلتتىق ينتەراكتيۆتىك پارك جۇمىس جاسايدى.
وسىنداعى ديامەترى 16 مەتر كەلەتىن, قازاقتىڭ وتىز قاناتتى كيىز ۇيىندەي دوڭگەلەنگەن كۇمبەز بولمە – كورسەتىلىمى 3D تەحنولوگياسىمەن جۇزەگە اسىرىلاتىن پانورامالى جانە پلانەتارلىق پروەكتسيالى پلانەتاريدىڭ الاتىن ورنى ەرەكشە. ونىڭ دوڭگەلەك قابىرعاسىنىڭ ەكى قاپتالىنا استرونوميالىق كورسەتىلىمدەردى جۇزەگە اسىراتىن ەكى پروەكتور ورناتىلعان. SRX-T110 پروەكتورىنا 11 000 ليۋمەن جارىق بەرەتىن 2 كيلوۆاتتىق ەكى كسەنون شامى, SRX-T105 پروەكتورىنا 5 500 ليۋمەن جارىق بەرەتىن 1 كيلوۆاتتىق ەكى كسەنون شامى بەكىتىلگەن. كسەنون شامدارى پلانەتاري كۇمبەزىن تولىققاندى بىرتەگىس جارىق ەتەدى. پروەكتوردا قاجەتتى ءتۇرلى ماقسات ءۇشىن ەكى شام جۇيەسى قولدانىلادى. ەلەكتر قۋاتىن ۇنەمدەۋ قاجەت بولعاندا نەمەسە ءبىر شام كەنەتتەن كۇيىپ كەتكەن جاعدايدا پروەكتور ءبىر شاممەن دە جۇمىسىن جالعاستىرا بەرەدى.
شامامەن 8 850 000 پيكسەل قۇرايتىن ءۇش SXRDتم (جىلدام ارەكەتتى شاعىلىستىرعىلى سۇيىقكريتالدى ماتريتسا) بار جاڭا بىرەگەي Sony پانەلى 4096 ح 2160 نۇكتەدە ايقىندىعى جوعارى بەينە تۇسىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل ءتۇسىرىلىم ايقىندىعى HDTV (ايقىندىعى جوعارى تەلەۆيدەنيە) ايقىندىعىنان ءتورت ەسەگە اسىپ تۇسەدى. پروەكتور وسىنداي جوعارى ايقىندىلىقتا ءبىر بەينەنى ءبىر, ەكى جانە ءتورت ەكراندا نەمەسە ءتۇرلى بەينەنى ءبىر مەزگىلدە ءتورت ەكراندا قاتار كورسەتە الادى. پلانەتاري ىشىندەگى جۇمساق ورىندىقتاردا وتىرىپ ءبىز جۇلدىزدى الەممەن جاناسقانداي اسەر الامىز, ءتىپتى, ءبىر مەزەتتە ءوزىمىزدى پلانەتاري كۇمبەزىمەن بىرگە جۇلدىزدى الەم كەڭىستىگىن شارلاپ ۇشىپ كەتىپ بارا جاتقانداي دا سەزىنەمىز.
پلانەتاريدىڭ بەينەقورىنان تەك جۇلدىزدى الەم عانا ەمەس, وعان باعىتتالعان عارىش ساپارلارىنىڭ جەتىستىكتەرى جونىندەگى بەينەكورىنىستەردى دە تاماشالاي الامىز. كۇن جۇيەسى, ونى قۇرايتىن ولپان (مەركۋري), شولپان (ۆەنەرا), جەر, اي (لۋنا), قىزىل عالامشار (مارس), اسقاق عالامشار (يۋپيتەر), قوڭىرقاي عالامشار (ساتۋرن), ۋران, نەپتۋن, پلۋتون مەن كىشى عالامشارلاردىڭ, قۇيرىقتى جۇلدىزداردىڭ, سۇمبىلە (سيريۋس), سۇلۋسارى (الدەباران), ۇركەر (پلەيادتار) جۇلدىزدار شوعىرىنىڭ, ۇشارقار-تارازى (وريون), بوساعا شوقجۇلدىزدارىنىڭ, گالاكتيكا, مەتاگالاكتيكالاردىڭ جانە تاعى باسقا دا اسپان شىراقتارى مەن دەنەلەرىنىڭ ەكراندىق بەينەلەرىن انىق كورىپ, ولار جايلى مول ماعلۇمات الامىز.
استرونوميا بولمەسى قابىرعاسىنداعى مونيتوردان اسپان شىراقتارى مەن دەنەلەرىن تىكەلەي كورىپ باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن اۆتوماتتاندىرىلعان وبسەرۆاتوريا مۇناراسى پلانەتاري كۇمبەزىمەن قاتارلاس وقۋشىلار سارايىنىڭ شاتىرى ۇستىنە ورنالاستىرىلعان. مۇنارانىڭ ەڭ جوعارعى قاباتىندا ۇلكەن ايناسىنىڭ ديامەترى 410, جارىقتىلىق ايماعى 65, قوسىمشا كومەكشى ايناسىنىڭ ديامەترى 158, تۇلا بويىنىڭ ۇزىندىعى 1238 ميلليمەتر, سالماعى 41 كيلوگرامم كەلەتىن, 14 شاماداعى جۇلدىزدارعا دەيىن جاقىنداتىپ-ۇلعايتىپ, اۆتوماتتى-كومپيۋتەرلى جۇيەلەر ارقىلى استرونوميا بولمەسىندەگى مونيتورعا انىق ەتىپ بەرەتىن RK 16 تەلەسكوپى جۇمىس جاساپ تۇر. تەلەسكوپقا كەزدەيسوق اسپان قۇبىلىسىن دەر كەزىندە سۋرەتكە ءتۇسىرىپ الاتىن تسيفرلى فوتواپپارات بەكىتىلگەن.
وبسەرۆاتوريانىڭ «استرونوميالىق باقىلاۋلار» ۇيىرمەسىندە ماماندار بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ شىعارماشىلىق, ىزدەنىستىك وي-تولعامدارىن, عىلىمي دۇنيەتانىمدىق قابىلەتىن قالىپتاستىرۋ, تابيعاتتى تانىپ-ءبىلۋىن دامىتۋ ماقساتىندا ولارمەن بىرگە جۇلدىزدى الەمگە باقىلاۋ-زەرتتەۋ جۇمىستارىن تۇراقتى جۇرگىزىپ كەلەدى. 2012 جىلعى قازان ايىنان بەرگى ۋاقىت ىشىندە شولپان, قىزىل عالامشار, اسقاق عالامشار, ۋران, نەپتۋن مەن ۆەستا, تسەرەرا كىشى عالامشارلار مونيتوردان مەنمۇندالادى. الداعى ۋاقىتتا قازاقستان, بايقوڭىر, اباي, ساتباەۆ ەسىمدەرىن العان عالامشارلار باقىلانىپ زەرتتەلسە, نۇر ۇستىنە نۇر بولماق.. ولاردىڭ بەل ورتاسىنان استانا عالامشارىنىڭ جارقىرايتىن كۇنى دە الىس ەمەس.
ءجۇنىس ساحيەۆ,
جازۋشى-فانتاست.
