تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان ىلكىمدى جوباعا سودان بەرى 5 000-نان استام ادام قاتىسىپتى. ولار قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان 30 جىلعا جۋىق كەزەڭ ىشىندە ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىندە تىنىمسىز ىزدەنىس پەن تاباندى ەڭبەككە بوي ۇرىپ, وزىق تابىس ۇلگىسىن كورسەتكەن ءار الۋان جاستاعى ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرى. «100 جاڭا ەسىم» جوباسىنا بىلتىر قاتىسقان 1673 ادامنىڭ ىشىنەن 32 وتانداسىمىز وزىپ شىقتى. جەڭىمپازدار قاتارىندا قوستاناي قۇرىلىس كوللەدجىنىڭ ستۋدەنتى ماكسيم ريۋمين دە بار.
اقپاراتتىق تەحنولوگيا سالاسىندا ءبىرتالاي بيىكتى باعىندىرىپ ۇلگەرگەن جاس باعدارلاماشىنىڭ ەسىمى 2018 جىلدان بەرى كوپشىلىككە تانىس. ول 2018 جىلى 18 جاسىندا «قوستاناي وبلىسىنىڭ التىن جاستارى» كىتابىنا ەندى. سول جىلى رەسەيدىڭ تۇمەن قالاسىندا وتكەن «IT-پلانەتا» اتتى ءىرى حالىقارالىق وليمپياداعا قاتىسىپ, «روبوفابريكا» اتالىمىندا ءۇشىنشى, «شەكسىز مۇمكىندىكتەر» اتالىمى بويىنشا ەكىنشى ورىندى جەڭىپ الدى. بۇل وليمپيادادا نەگىزىنەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ ءومىرىن جەڭىلدەتۋگە كومەكتەسەتىن IT جوبالارعا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. جاس عالىم بايقاۋعا قۇلاعى ەستىمەيتىن ادامدارعا اينالاسىمەن ىم ارقىلى بايلانىسۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بىرەگەي جوباسىن ۇسىنعان.
ول قوستاناي قالاسى اكىمدىگىنىڭ جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار ءبولىمىنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا «ينۆاتاكسي» قىزمەتىن ازىرلەدى. الەۋمەتتىك جوبانىڭ ماقساتى – مۇمكىندىگى شەكتەۋلىلەرگە قىزمەت كورسەتۋ, وزدىگىنەن ءجۇرىپ, تۇرا المايتىن جانداردىڭ قاجەتتىلىكتەرىن جاقسارتۋ بولىپ تابىلادى. تاعدىرى ارباعا تاڭىلعان جاندار بۇگىندە جاس ونەرتاپقىش جاساپ شىعارعان «ينۆاتاكسي» قوسىمشاسىنىڭ يگىلىگىن كورۋدە. مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جان ءبىر جاققا باراتىن بولسا, قوسىمشانى ءبىر رەت باسۋ ارقىلى ءوزى قالاعان ۋاقىتقا «ينۆاتاكسي» شاقىرتا الادى. بۇگىندە جاس عالىمنىڭ بۇل جوباسى قوستاناي وبلىسى بويىنشا ءساتتى ىسكە اسىرىلىپ, جۇزدەگەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاننىڭ وڭتايلى ءجۇرىپ-تۇرۋىنا, ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋىنا مۇمكىندىك بەرۋدە.
– ءوز ەڭبەگىڭنىڭ شىنايى ومىردە تاجىريبەگە ەنگەنىن كورۋ ەرەكشە قۋانىش. سودان بولار, سوڭعى جىلدارى جاستاردىڭ اقپاراتتىق تەحنولوگياعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى ارتىپ كەلەدى. كەز كەلگەن IT-ماماننىڭ ارمانى – تسيفرلى تەحنولوگيا مۇمكىندىكتەرى ارقىلى الەمدى جاقسارتۋ. قازىر ەكولوگياعا, قورشاعان ورتانى قورعاۋعا قاتىستى كوپتەگەن جوبانى ازىرلەپ جاتىرمىن. ماسەلەن, ماسكەۋدە «عالامشار سۋىن زەرتتەۋگە ارنالعان اۆتونومدى زەرتحانا» جوباسىن ۇسىندىم. جوباعا كوپتەگەن ساراپشىلار قىزىعۋشىلىق تانىتۋدا, – دەگەن ماكسيم مۇنىڭ ءالى بولاشاقتا اشىلاتىن قىرلارى كوپ ەكەنىن, سوندىقتان ازىرشە قۇپيا ۇستاي تۇرۋدى ءجون سانايتىنىن اڭعارتتى.
جاس ونەرتاپقىش ەلوردادا وتكەن ەكسپو-2017 جاھاندىق كورمەسىنە دە قاتىسىپ, اقىلدى ۇيلەردەگى ءورت قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن روبوت جوباسىن جاسادى. بۇل جوبا سوچيدە وتكەن «IT-پلانەتا» حالىقارالىق وليمپياداسىندا جەڭىسكە جەتتى. ماكسيم – رەسپۋبليكالىق IT-عالامشار وليمپياداسىنىڭ ءابسوليۋتتى جەڭىمپازى.
ماكسيم ريۋمين 2018 جىلى «دامۋ بانكى» مەن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ «Zhas Project» اتتى بىرلەسكەن جوباسىنا قاتىسىپ, بۇل جولى دا توپ جارىپ, وزىپ شىقتى. تالانتتى جاس وزىنە بەرىلگەن 1 ملن تەڭگە گرانت قارجىسىنا «Unitorzero» عىلىمي ورتالىعىن اشىپ, 7-15 جاس ارالىعىنداعى دارىندى بالالاردى ىرىكتەپ الىپ, وقىتا باستادى. بۇگىندە ماكسيمنىڭ سىنىبىندا جيىرما شاقتى بالا روبوتتەحنيكا نەگىزدەرىنە, مەحاترونيكا مەن باعدارلاما جاساۋعا ماشىقتانۋدا.
– بۇل سالانىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى, ءوز ىسىڭە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك بولماسا, وندا ەشقانداي تابىسقا جەتە المايسىڭ. تەوريا كەرەك, بىراق تاجىريبە مەن داعدى ودان دا ماڭىزدىراق. سوندىقتان ادام ءوز-ءوزىن ۇزدىكسىز دامىتىپ وتىرۋى قاجەت. ەگەر ينتەرنەتتە وتىرساڭ, باعدارلاما جاساۋ بويىنشا قانداي دا ءبىر كىتاپتى تاۋىپ الىپ, سونى مەڭگەر. كەز كەلگەن باعدارلامانىڭ قالاي جۇمىس ىستەيتىنىنە ءۇڭىلىپ, ونى تۇسىنۋگە ۇمتىل. ەگەر ينجەنەر بولعىڭ كەلسە, كوبىنە راديوبولشەكتەر مەن ميكروپروتسەسسورلاردى زەرتتە. باستىسى – تاباندىلىق كەرەك. سوندا عانا ناتيجە بولادى. تابىس ەشقاشان ءوزى كەلمەيدى. مەن شاكىرتتەرىمە ۇنەمى وسىنى قايتالاپ ايتىپ وتىرامىن, – دەيدى IT-مامانى.
ماكسيم بيىل «ەسەپتەگىش تەحنيكا جانە باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ» ماماندىعى بويىنشا قوستاناي قۇرىلىس كوللەدجىن ءتامامدايىن دەپ وتىر. قازىر ءوزى ءتورت جىلدان بەرى اينالىسىپ كەلە جاتقان الەۋمەتتىك جوبالارىنىڭ ءبىرى – «ديناميكالىق ىم-يشارات تۇرلەرىن اۆتوماتتى زەرتتەۋ» تاقىرىبىندا ديپلومدىق جۇمىسىن قورعاۋعا ازىرلىك ۇستىندە. جيىرماعا ەندى عانا تولعان تالانتتى جاستىڭ عىلىمي-الەۋمەتتىك ماڭىزى زور بۇل زەرتتەۋ جۇمىسىندا ىم مەن يشارا ۇعىمدارىنىڭ قازاق جانە ورىس تىلىندەگى ەرەكشەلىكتەرى, ۇقساستىقتارى مەن ايىرماشىلىقتارى سياقتى ماسەلەلەر قاراستىرىلعان. مۇنىڭ سىرتىندا, ماكسيم قازاقستانداعى ەڭ ءىرى اۆتوونەركاسىپ ورىندارىنىڭ ءبىرى – «سارىارقااۆتوپروم» سەرىكتەستىگىندە ينجەنەر-باعدارلاماشى بولىپ جۇمىس ىستەيدى. جەرگىلىكتى ماشينا قۇراستىرۋ زاۋىتى وندىرىستەگى تسيفرلى تەحنولوگيا ۇلەسىن ارتتىرىپ, وتاندىق اۆتوكولىكتەر مەن تراكتور, كومباين سىندى اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارىنىڭ ساتىلىمىن كوبەيتۋ ءۇشىن دارىندى مامان جاساپ شىعارعان باعدارلامالارعا ارقا سۇيەپ وتىر.
– وسىدان ون شاقتى جىل بۇرىن جۇمىس ىزدەپ الدىنا كەلگەن ۇمىتكەردەن جۇمىس بەرۋشى: «اعىلشىن ءتىلىن بىلەسىڭ بە؟» دەپ سۇرايتىن. قازىر مەنىڭشە, مۇنداي سۇراق قويۋ ارتىق سياقتى. ويتكەنى جاستار اعىلشىن ءتىلىن بىلمەسە, دۇرىس جۇمىس تابا المايتىنىن الدەقاشان تۇسىنگەن. سوندىقتان قازىر وزىق تەحنولوگيانىڭ ءتىلى – اعىلشىنشا بىلمەيتىن جاستار باسقا جۇمىس ىزدەيدى. ەندى ءبىر 5-6 جىل وتكەن سوڭ, IT تەحنولوگيانى مەڭگەرمەگەن جاستار دا جۇمىس تابا الماي قالۋى مۇمكىن. ويتكەنى ول كەزدە تسيفرلى جۇيە, باعدارلاما جاساۋ, جالپى IT تەحنولوگيا بارلىق سالادا 100 پايىز سۇرانىسقا يە بولادى. قازىر «باعدارلاما جاساي بىلەسىڭ بە؟ بىلمەسەڭ, ارنايى كۋرسقا جىبەرەيىن, وقىپ, ۇيرەنىپ كەل», دەيتىن كەڭپەيىل جۇمىس بەرۋشىنىڭ ول كەزدە بىرەۋى دە قالمايدى. سوندىقتان كەيبىر دامىعان مەملەكەتتەر سياقتى بالالارعا قاراپايىمنان باستاپ, ءتۇرلى ورتاشا, كۇردەلى باعدارلامالار جاساۋدى مەكتەپ قابىرعاسىنان ۇيرەتە باستاۋىمىز كەرەك, – دەيدى وتانداسىمىز ماكسيم ريۋمين.
قوستاناي وبلىسى
