ۇكىمەت • 06 تامىز، 2020

كوروناۆيرۋسپەن كۇرەس ناتيجە بەرۋدە

31 رەت كورسەتىلدى

پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەتتىڭ سەلەكتورلىق وتىرىسىندا ەپيدەمياعا قارسى شارالاردى ىسكە اسىرۋ بارىسى قارالدى.

تارالۋ قارقىنى تومەندەپ كەلەدى

تامىزدىڭ باسىنداعى جاعداي بويىنشا قازاقستاندا 93 820 ناۋقاس تىركەلدى. 27 597 ادام ەم الۋدا، 65 132 (69،4 %) ادام ەمدەلىپ شىقتى، 1091 ادام كوز جۇم­دى. جالپى، ەلىمىز بويىنشا وتكەن اپتا­دا­عى كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا اۋرۋ جۇق­تىرعانداردىڭ تىركەلۋ قارقىنى 18 %-عا تومەندەدى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ا.تسوي كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ راستالعان جاعدايلارىنىڭ تاۋلىكتىك ءوسىمى 1،2%-دان اسپايتىنىن، بۇل كورسەتكىش كۇن سايىن تومەندەپ كەلە جاتقانىن، اۋرۋحانالاردىڭ جۇكتەمەسى 36%-عا تومەندەگەنىن ايتتى. ينفەكتسيانىڭ رەپرودۋكتيۆتىلىك ديناميكاسى ء(بىر ناۋقاستان اۋرۋدى جۇقتىرعان ادامدار سانى بويىنشا) كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ راستالعان جاعدايلارىن تىركەۋ نەگىزىندە ەسەپتەلەدى. سول بويىنشا 23 شىلدەدەن باستاپ ينفەكتسيا تارالۋىنىڭ تۇراقتى تۇردە تومەندەۋ ءۇردىسى بايقالادى. 4 تامىزداعى جاعداي بويىنشا بۇل كورسەتكىش 0،89 دەڭگەيگە دەيىن تومەندەدى. دەمەك، ەنگىزىلگەن كارانتيننىڭ جانە جاعدايدى تۇراقتاندىرۋ شارالارىنىڭ تيىمدىلىگى دالەلدەنۋدە.

مينيستر ايتقانداي، ماسكا كيۋ تالابى ءاربىر قازاقستاندىققا قاتىستى. مينيسترلىك ماسكا تاعۋ تيىمدىلىگىنىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسىنە تالداۋ جۇرگىزىپ، 1 ايدان كەيىن ماسكا رەجىمىنىڭ مۋلتيپليكاتيۆتى اسەرى ۆيرۋستىڭ تارالۋىن 4 ەسەگە دەيىن تومەندەتەتىنىنە كوز جەتكىزىلدى.

«ەگەر ماسكا تاققان ادامنىڭ ۆيرۋس جۇقتىرۋ ىقتيمالدىعى 30%-عا از بولسا، بۇل ءبىر ايدان كەيىن جۇقتىرعان ادامداردىڭ 300-دەن 85-كە دەيىن ازايۋىنا اسەر ەتەدى. ءسويتىپ الەۋمەتتىك قاشىقتىقتى ساقتاۋمەن قوسا العاندا، مۋلتيپليكاتيۆتى اسەر ايىنا 1 ادامعا دەيىن عانا جۇقتىرۋ دەڭگەيىنە جەتەدى»، دەدى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى.

ا.تسوي سونىمەن قاتار ماسكا تاعۋ بو­يىنشا سانيتارلىق-پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ تۋرالى بۇيرىققا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە توقتالدى.

«ماسكانى قوعامدىق ورىنداردا، حالىققا قىزمەت كورسەتۋگە جانە دەمالىسقا ارنالعان ءۇي-جايلاردا، قوعامدىق كولىكتە تاعۋ مىندەتتى. بەس جاسقا دەيىنگى بالالار، الەۋمەتتىك اراقاشىقتىقتى ساقتاعان جاعدايدا جەكە، 5 ادامنان اسپايتىن توپتىق سپورتپەن شۇعىلدانۋ كەزىندە، دەنساۋلىعىنا زيانى بار ادامدار تاقپاۋىنا بولادى. سونداي-اق قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارىندا اشىق اۋادا الەۋمەتتىك ارا قاشىقتىقتى ساقتاي وتىرىپ ماسكاسىز جۇرۋگە بولادى»، دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.

اپتانىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اتىراۋ، اقتوبە، ماڭعىستاۋ، قىزىلوردا، شىعىس قازاقستان، جامبىل، تۇركىستان، پاۆلودار وبلىستارى مەن نۇر-سۇلتان، شىمكەنت، الماتى قالالارىندا ينفەك­تسيا­نىڭ رەپرودۋكتيۆتىك دەڭگەيى 1-دەن تومەندەدى. قوستاناي، اقمولا وبلىستارىندا بۇل 1-دەن جوعارى. ۇكىمەت باسشىسى وسى وڭىرلەردىڭ اكىمدەرىنە ەپيدەمياعا قارسى شارالاردى كۇشەيتۋدى تاپسىردى.

تاقىرىپتى قورىتىندىلاعان پرەمەر: «اۋرۋ جۇقتىرعان ازاماتتاردى ەمدەۋ جانە ۆيرۋستىڭ تارالۋىن تومەندەتۋ جۇمىستارىن، سانيتارلىق نورمالاردى، كارانتين تالاپتارىن ازاماتتاردىڭ ساقتاۋى قا­جەتتىگى تۋرالى ءتۇسىندىرۋ ناۋقانىن جال­عاستىرۋ كەرەك» دەدى.

ا.مامين قازىرگى تاڭدا الەم بويىنشا 126 مەملەكەتتە اۋرۋ جۇقتىرعاندار سانى قايتا كوبەيىپ بارا جاتقانىن، وسىعان بايلانىستى كۇزدە پايدا بولۋى مۇمكىن پاندەميانىڭ جاڭا تولقىنىنا دايىن بولۋ كەرەكتىگىن، ونىڭ الدىن الۋ ءۇشىن بارلىق تالاپتاردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتىپ، جوسپارلانعان شارالار كەشەنىن ىسكە اسىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ايتتى.

 

2،6 ملن وقۋشى قاشىقتان وقيدى

ۇكىمەتتىڭ سەلەكتورلىق وتىرىسىندا 2020-2021 وقۋ جىلىنىڭ باستالۋىنا دايىندىق ماسەلەسى قارالدى. اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس تۋرالى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ا.ايماعامبەتوۆ، تسيفرلىق دامۋ، يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ب.مۋسين، باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ع.ەسقاليەۆ، سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ق.اقساقالوۆ، قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ج.قاسىمبەك باياندادى.

ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا، ەلىمىزدە جاڭا وقۋ جىلىنا دايىندىق جۇمىستارى قارقىندى تۇردە جۇرگىزىلىپ جاتىر. سانيتارلىق-ەپيدەميالىق جاعدايعا بايلانىستى وقۋ جىلى جالپى قاشىقتان وقىتۋ فورماتىندا باستالادى. بۇل جەردە ەكى ەرەكشەلىك بار. شالعايداعى ەلدى مەكەندەردەگى شاعىن جيناقتالعان مەكتەپتەر ەپيدەميالىق احۋالعا بايلانىستى وقۋدى ءداستۇرلى شتاتتىق رەجىمدە باستايدى، سونداي-اق باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارى ءۇشىن اتا-انالاردىڭ ءوتىنىشى نەگىزىندە، قاتاڭ سانيتارلىق تالاپتاردى ساقتاي وتىرىپ، كەزەكشى سىنىپتار اشىلادى. كەزەكشى سىنىپتارعا وتىنىشتەر قولجەتىمدى بايلانىس قۇرالدارى ارقىلى ەلەكتروندى تۇردە قابىلدانادى. الدىن الا بولجام بويىنشا قاشىقتان وقىتۋ فورماتىندا 2،6 ملن وقۋشى (79%)، كەزەكشى سىنىپتاردا 530 مىڭ بالا (17%)، شتاتتىق تۇردە اۋىلداردا 157 مىڭنان استام وقۋشى (4%) ءبىلىم الادى دەپ كۇتىلۋدە.

«مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردا اتا-انالار­دىڭ قالاۋى بويىنشا بالالاردى كە­زەكشى توپتارعا قابىلداۋ ۇيىمداستى­رىلادى. سايكەسىنشە بۇل توپتارداعى بالالاردىڭ سانى ون بەستەن اسپاۋى ءتيىس. بالالار اتا-انالاردىڭ ءوتىنىشى نەگىزىندە قاشىقتان نەمەسە جەكە تارتىپپەن وقۋعا، سونىمەن قاتار بەس بالادان اسپايتىن شاعىن توپتارداعى ۇيىرمەلەرگە قاتىساتىن بولادى» دەدى ا.ايماعامبەتوۆ.

ارنايى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ جۇ­مىسى مينيسترلىك ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزعا يە. اتا-انالارىنىڭ تاڭداۋى بويىنشا ارنايى ونلاين كەڭەس بەرۋ نەمەسە مامانداردىڭ جەكە قابىلداۋى ۇيىمداستىرىلادى. دەنساۋلىعىندا كۇردەلى پروبلەمالارى بار بالالاردى قابىلداۋ الدىن الا جازىلۋ تارتىبىمەن جەكە جۇرگىزىلەدى.

«كوللەدجدەرگە كەلەر بولساق، پەداگو­گي­كالىق، IT، الەۋمەتتىك، گۋمانيتارلىق، تەحنولوگيالىق، اگرارلىق، مەديتسينا، ونەر باعىتتارى بويىنشا قاشىقتان وقىتۋ ۇسىنىلادى. سايكەسىنشە زەرتحانالىق جۇمىستار مەن وندىرىستىك تاجىريبەنى شتاتتى رەجىمدە جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەمىز. بۇعان قوسا الىس اۋىلدىق جەرلەردە جانە شاعىن قالالاردا ورنالاسقان، ءبىر توپتاعى ستۋدەنت سانى 15-تەن اسپايتىن 102 كوللەدج دە شتاتتىق رەجىمدە جۇمىس ىستەيدى»، دەدى مينيستر.

جوعارى وقۋ ورىندارى دا قاشىقتان وقيدى. «تەحنيكالىق، اگرارلىق جانە تابيعي باعىتتار، مەديتسينا جانە ونەر ماماندىقتارى بويىنشا دارىستەر مەن سەمينارلار (70%) ونلاين فورماتتا، ال زەرتحانالىق جانە پراكتيكالىق ساباقتار (30%) كۇشەيتىلگەن سانيتارلىق شارالاردى قاتاڭ ساقتاي وتىرىپ، ءداستۇرلى فورماتتا وتكىزىلەدى» دەدى ا.ايماعامبەتوۆ. ماگيستراتۋرا مەن دوكتورانتۋراداعى ساباقتار ارالاس پرينتسيپپەن وقىتىلادى. وسى بەرىلگەن باعدارلار شەڭبەرىندە ءاربىر ۇيىم دەربەس شەشىم قابىلدايدى.

شىلدە ايىنان باستاپ قاشىقتان وقىتۋ جۇيەسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ءتۇسىندى­رۋ، سا­نيتارلىق-ەپيدەميالىق جاعدايعا باي­لانىستى ءارتۇرلى فورماتقا كوشۋ بويىنشا كۇندەلىكتى ۆەبينارلار وتكىزىلىپ كەلەدى. جەكە كەستە بويىنشا 7 مىڭنان اسا قازاقستاندىق مەكتەپ ديرەكتورىنا، ولاردىڭ 12 مىڭداي ورىنباسارىنا جانە 2 مىڭعا جۋىق ادىسكەرگە قاشىقتان وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋ بويىنشا ءتۇسىندىرۋ سەمينارلارى وتكىزىلدى.

ەلىمىزدىڭ بارلىق مۇعالىمى ءۇشىن قا­شىق­تان وقىتۋ تەحنولوگيالارى بويىنشا بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارى باستال­دى. ونىمەن مۇعالىمدەر 100% قامتى­لادى. تامىز ايىندا بالالارعا جانە اتا-انا­لارعا «ۇيدە قالاي وقۋ كەرەك؟»، «گيگيەنا نەگىزدەرى»، «كيبەرمادەنيەت»، «ينتەر­نەت ارقىلى قالاي وقۋ كەرەك؟»، «دەنە جات­تى­عۋ­لارىنىڭ ماڭىزى» تاقىرىپتارىندا سىنىپ ساعاتتارى، اتا-انالار جينالىستارى وتكىزىلەدى. ءبىلىم كۇنىن 1 قىركۇيەكتە ونلاين رەجىمدە وتكىزۋ جوسپارلانعان. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرلەسىپ، مەكتەپ­تەرگە كومپيۋتەر ساتىپ الۋ جۇمىسى جۇرگى­زى­لۋدە.

«جالپى، تاپشىلىق بار. بۇل تۋرالى اشىق ايتۋ كەرەك. بۇگىنگى تاڭدا رەسپۋبليكا بويىنشا 185 مىڭ ءبىلىم الۋشىنىڭ كوم­پيۋتەرى جوق. تاپشىلىق اسىرەسە كوپبالالى، از قامتىلعان وتباسىلاردا بايقالادى»، دەدى ا.ايماعامبەتوۆ.

24 مىڭ پەداگوگتىڭ جەكە كومپيۋتەرى جوق، 2 مىڭ پەداگوگكە ينتەرنەت جەلىسى قول­جەتىمدى ەمەس. بۇل ماسەلە مەكتەپتەگى كوم­پيۋتەرلەردى ولارعا ۋاقىتشا پايدالانۋعا بەرۋ ارقىلى شەشىلەتىن بولادى.

 

4 422 مەكتەپكە جىلدام ينتەرنەت تارتىلدى

تسيفرلىق دامۋ، يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى باعدات مۋسين Nur Otan پارتيا­سىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسى اياسىندا جىل سوڭىنا دەيىن 250-دەن استام تۇر­عىنى بار ەلدى مەكەندەردى جوعارى جىل­دام­دىقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ تاپسى­رىلعانىن ايتا كەلىپ، بۇگىنگى تاڭدا 118 قالا مەن 4 273 اۋىل 3G جانە 4G ينتەرنەتپەن جابدىقتالعانىن جەتكىزدى. جىل سوڭىنا دەيىن 928 اۋىلعا ينتەرنەت تارتۋ جوسپارلانعان.

«بۇگىندە 4 422 مەكتەپ جوعارى جىلدام­دىقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتىلگەن. تاعى 1 086 مەكتەپتىڭ ينتەرنەتتى وسى دەڭ­گەيگە كوتەرۋگە تەحنيكالىق مۇمكىندىگى بار. بۇل ءۇشىن اكىمدىكتەر ءتيىستى قاراجاتتى قاراس­تىرۋى قاجەت» دەدى ب.مۋسين.

قامتۋ ايماعىن كەڭەيتۋ جانە ينتەرنەت جىلدامدىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن بيىلعى ناۋ­رىز ايىنان باستاپ 306 بازالىق ستانسا سالىندى، 1 802 ستانسا جاڭعىرتىلدى. 105 مىڭنان استام جاڭا ءۇي كابەلدى ينتەرنەتكە قوسىلعان.

تاقىرىپتى ۇكىمەت باسشىسى قورى­تىندىلادى. ول وقىتۋ ادىستەمەسىن تولىق پىسىقتاپ، 20 تامىزعا دەيىن وقۋ ءۇردىسى تۋرالى تولىق اقپارات بەرە وتىرىپ، ونلاين رەجىمدە رەسپۋبليكالىق اتا-انالار جينالىسىن وتكىزۋدى تاپسىردى.

«ۇكىمەت اسا مۇقتاج وتباسىلاردىڭ بالالارىنا پايدالانۋ ءۇشىن شامامەن 500 مىڭ كومپيۋتەر بەرەدى. اكىمدىكتەر جەرگىلىكتى دەڭگەيدە كومپيۋتەر تەحنيكاسىمەن قامتاماسىز ەتۋ ءىسىن پىسىقتاسىن» دەدى ا.مامين.

پرەمەر-مينيستر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ، وسى جىلدىڭ 25 تامىزىنا دەيىن وقۋشىلار مەن پەداگوگتەردىڭ وقۋ جىلىنىڭ قاشىقتان باس­تالۋىنا تولىق دايىن بولۋىن، مۇعا­لىم­دەردىڭ ءتيىستى وقۋدان وتكىزىلۋىن، ينتەرنەت-پلاتفورمالاردا جانە تەلەديداردا قاجەتتى كونتەنتتىڭ تولىق كولەمدە دايىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى. وقۋلىقتار 25 تامىزعا دەيىن بەرىلەدى، قاعاز جۇزىندەگى نۇسقالارىنىڭ بارىندە مىندەتتى تۇردە ەلەكتروندىق نۇسقالارى بولۋى ءتيىس.

اكىمدىكتەر مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە وقىتۋدى ءداستۇرلى اشىق تۇردە جالعاستىراتىن باستاۋىش مەكتەپتىڭ «كەزەكشى» سىنىپتارىندا جانە شاعىن مەكتەپتەردە سانيتارلىق-ەپيدەميالىق شارالاردى قابىلداۋ تاپسىرىلدى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار