بۇگىندە بەساعاش اۋىلدىق وكرۋگىندە مال باسىنىڭ ارتۋى بايقالۋدا دەسەك, بۇل ءۇردىس تابيعي وسىممەن عانا بايلانىستى ەمەس. اتالعان پيلوتتىق جوبا اياسىندا جەرگىلىكتى تۇرعىندار 4767 باس ءىرى قارا مەن ۇساق مال ساتىپ العان.
ايتالىق, جوبانىڭ قاتىسۋشىسىلارىنىڭ ءبىرى, جەكە كاسىپكەر رىسبەك يماناليەۆ جىلدىق 2,5 پايىزدىق مولشەرلەمەمەن بەس ميلليون تەڭگە نەسيە العان. ول بۇل قارجىعا بەس ءىرى قارا مال, بەس جىلقى جانە 10 قوي ساتىپ الدىم. قازىر شارۋاشىلىقتىڭ 15 باس ءىرى قارا مەن 34 قويى بار. ولاردىڭ ەتىن جەرگىلىكتى نارىققا وتكىزبەك. كاسىپكەر ءوزىنىڭ جەم-ءشوپ بازاسىن قۇرۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل مال وسىرۋگە كەتەتىن شىعىندى ازايتا تۇسەرى ءسوزسىز.
"مال ازىعىن ءوزىمىز وندىرسەك, ول شىعىندى ۇنەمدەۋگە جانە ەتتىڭ قۇنىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جەرگىلىكتى بيلىك مويىنقۇم اۋدانىنان 20 سوتىق جەر ۇسىندى, بىراق وندا سۋ جوق. قۇرعاق ءارى شالعاي جەردە جەمشوپ داقىلدارىن ءوسىرۋ قيىن",- دەپ شارۋا ءوز شاعىمىن جەتكىزدى.
وبلىس اكىمى قيىن جاعدايدان شىعۋدىڭ ءبىر جولى – بوس جەرلەردى ءتيىمدى پايدالانۋ ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.
بىراق اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىن تەجەيتىن ەڭ ۇلكەن ماسەلە – اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىن دامىتۋعا قارجى سالعىسى كەلەتىن مال شارۋاشىلىقتارىنا جەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى. بەساعاش اۋىلدىق وكرۋگىندە ەشقانداي پايدالانۋسىز جانە وڭدەۋسىز جاتقان بوس جەرلەر كوپ. دەگەنمەن بارلىق ۋچاسكەلەردىڭ مەنشىك يەلەرى بار. بۇلار دا بىرەۋدىڭ جەرلەرى. تەكسەرۋ جۇرگىزۋ قاجەت,-دەدى وبلىس اكىمى.
بۇدان كەيىن ايماق باسشىسى وسى اۋىلداعى 300 ورىندىق №6 جاڭا مەكتەپ-گيمنازياسىنا ات باسىن بۇردى. ونداعى وقۋ كابينەتتەرىن ارالاپ, ماتەريالدىق - تەحنيكالىق بازامەن تانىستى, سونداي-اق "ديپلوممەن اۋىلعا" باعدارلاماسى بويىنشا كەلگەن مامانداردى اڭگىمەگە تارتتى.
مەكتەپ وقۋ پروتسەسىنىڭ جاڭا تەحنولوگيالارىمەن قامتىلعان. ەكى قاباتتى عيمارات 18 بولمەدەن تۇرادى. مەكتەپتە ليفت, سىنىپتاردا – يننوۆاتسيالىق Led ەكراندارى, ينتەراكتيۆتى تاقتا, زاماناۋي كومپيۋتەرلەر ورناتىلعان. وقىتۋ يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ, مەملەكەتتىك تىلدە جۇرگىزىلەدى. باعىتى - جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكالىق. جاڭا مەكتەپتە جاقىن اۋىلدارداعى بالالار ەكى اۋىسىم بويىنشا ءبىلىم الاتىن بولدى.
"اۋىلدىق وكرۋگتە 1031 وقۋشى بار. ولاردىڭ بارلىعى اۋىلداعى جالعىز مەكتەپتە وقۋعا ءماجبۇر بولۋدا. وسى ورايدا اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن جاڭا مەكتەپ سالۋ قاجەتتىلىگى تۋىنداعان بولاتىن. بۇل وقۋ ورنىنىڭ قۇرىلىسى 2018 جىلى باستالدى. جوبا قۇنى 1,1 ميلليارد تەڭگە", - دەدى جامبىل اۋدانى اكىمدىگى ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى راۋشان قوجامجاروۆا.
وبلىس اكىمى "ديپلوممەن اۋىلعا" مەملەكەتتىك جاستار باعدارلاماسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ ءبىرى سالتانات كۋسەۆامەن سويلەسىپ, قازاق ءتىلى مەن ادەبيەت ءپانىنىڭ جاس مۇعالىمى اۋىل قالاي تىرشىلىك كەشىپ جاتقاندىعىن سۇرادى. وعان كوتەرمە جاردەماقى بەرىلگەن. وسىدان كەيىن باسپانا الۋ ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن شاعىن نەسيەگە قول جەتكىزگەن مامان قازىرگى تاڭدا تۇركسىب اۋىلىندا ساتىپ الىنعان ۇيدە تۇرۋدا.
ايتا كەتۋ كەرەك, اۋدان باسشىسى "ديپلوممەن اۋىلعا" باعدارلاماسى بويىنشا 1921 مۇعالىم جۇمىس ىستەيدى.
كەلەسى نىسان "ىسكە ءسات" كووپەراتيۆىنىڭ بيداي القابى بولدى. كووپەراتيۆتىڭ جالپى جەر كولەمى 7477 گەكتاردى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە اعىمداعى جىلى ءجۇز گەكتاردان استام القاپقا بيداي, 313 گەكتارعا ارپا, 200 گەكتارعا جۇگەرى, ال قالعان اۋماققا ءار ءتۇرلى اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارى ەگىلگەن.
بۇدان سوڭ قازاق اۋىلشارۋاشىلىق جانە وسىمدىك شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ فيليالىندا ماڭىزدى اڭگىمە ءوربىدى. وبلىس اكىمى ينستيتۋت جۇمىسىنا كوڭىلى تولمايتىنىن جەتكىزىپ, ولقىلىقتاردى تۇزەتۋدى تالاپ ەتتى. ولاي بولماعان جاعدايدا 920 گەكتار جەر ينستيتۋتىنان قايتارىپ الىنادى. ويتكەنى, جەرگىلىكتى تۇرعىندار كومپانيانىڭ باسەكەگە قابىلەتتى جاڭا سورتتار مەن بۋدان تۇقىمدارى بار نارىقتىڭ قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرمايتىندىعىنا, سونداي-اق ونىمدىلىكتى ارتتىرۋ ءۇشىن جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە كومەك كورسەتپەيتىنىن ايتادى. ينستيتۋت تيەسىلى جەردىڭ تەك از عانا بولىگىن وڭدەپ وتىر دەسەك, باسىم بولىگى ءىس جۇزىندە قاراۋسىز كۇيدە قالىپ, قامىس بۇتا باسىپ كەتكەن.
"مۇندا سىزدەر از-ازدان جۇگەرى, سويا جانە باسقا دا داقىلدار وسىرۋدەسىزدەر. نەگىزى, تەك ءبىر باعىتتا تۇبەيگەيلى اينالىسقان دۇرىس سەكىلدى.
وزدەرىڭىز ۋادە ەتكەندەي مەن مۇندا ەكى-ءۇش مەترلىك بيىكتىك جۇگەرلەردى كورىپ وتىرمىن. دەگەنمەن, شارۋالار مۇنداي ناتيجەلەرگە عىلىمسىز دا قول جەتكىزە الادى. ال ەگىس اينالىمدارىن ساقتاي وتىرىپ جانە كوپتەگەن اگروتەحنيكالىق شارالاردى ورىنداي وتىرىپ, ءتىپتى ەگىننىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا قول جەتكىزۋگە بولادى. سىزدەر بولىنگەن جەردى يگەرمەي وتىرسىزدار, ال جەرگىلىكتى شارۋالارعا بوس جەرلەر جەتىسپەۋدە. جۇمىستارىڭىزدىڭ ناتيجەسى بولماسا – قولداۋ دا بولمايدى", - دەپ تۇيىندەدى ب. ساپارباەۆ.
سونداي-اق, بەساعاش اۋىلىنا جۇمىس ساپارى اياسىندا وبلىس اكىمى "ىسكە ءسات" كووپەراتيۆىنىڭ اۋىلشارۋاشىلىق پاركىندە بولدى. اتالعان كووپەراتيۆتىڭ ديرەكتورى قادىرجان دونەنباەۆ اۋىلشارۋاشىلىق قۇرىلىمىنىڭ 110 مۇشەسى ەكەنىن ايتتى. كووپەراتيۆ شارۋالارعا ەگىن وسىرۋدە جانە كوكتەمگى دالا جۇمىستارى مەن ەگىن جيناۋ كەزىندە تەحنيكامەن, تۇقىمدارمەن جانە تىڭايتقىشتارمەن قامتاماسىز ەتۋگە كومەكتەسەدى. وسىرىلگەن ونىمدەر "تاراز" اكك ارقىلى كوممۋنالدىق بازارلاردا جانە الەۋمەتتىك دۇكەندەردە ساتىلماق.
ايتا كەتەيىك, كووپەراتيۆتە تەحنيكانىڭ 21 ءتۇرى, ونىڭ ىشىندە تراكتور, كومباين, جۇك ماشينالارى مەن باسقا دا قوندىرعىلار بار.
ودان ءارى وبلىس اكىمى جەرگىلىكتى تۇرعىن سەيىلحان قادىرباەۆتىڭ جاڭا جوعارى تەحنولوگيالى جىلىجايىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. جوبا قۇنى - 11 ميلليون تەڭگە. مۇندا 12 گەكتار جەرگە قيار مەن قىزاناقتىڭ بىرنەشە ءتۇرى وسىرىلەدى.
س. قادىرباەۆ وبلىس اكىمىنەن مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋدى سۇرادى. كاسىپكەر مۇندا جىلىتۋ جۇيەسىن, تامشىلاتىپ سۋارۋ قوندىرعىلارىن ەنگىزۋدى جانە قورعانىس جابىنىن ورناتۋدى جوسپارلاپ وتىر. وعان قوسىمشا 20 ميلليون تەڭگە قاجەت ەكەن.
وبلىس اكىمى تاڭقۋراي وسىرۋمەن اينالىسىپ وتىرعان جەرگىلىكتى تۇرعىن ولجاس ابەنوۆتىڭ ءۇي ماڭىنداعى ۋچاسكەسىندە دە بولدى. "ىسكە ءسات" كووپەراتيۆى اۋىل تۇرعىنىن كوشەتتەرمەن قامتاماسىز ەتكەن. ايماق باسشىسى فەرمەرگە جيدەك بيزنەسىمەن شىنداپ اينالىسۋدى, تاڭقۋراي ورنالاسقان الاڭداردى ارتتىرۋدى ۇسىندى. ازىرگە شارۋالار بۇل جيدەكتىڭ پايداسىنا ايتارلىقتاي دەن قويماۋدا. الايدا, بۇگىنگى تاڭقۋرايدىڭ ءبىر كەلىسىنىڭ باعاسى 700 تەڭگەگە جۋىق.
"تاڭقۋراي باعاسى ادەتتەگىدەي جوعارى, بىراق ول بىردەن بازار سورەلەرىنەن سۇرىپتالادى. بۇل تابىستى سالا", - دەدى ايماق باسشىسى.
وسىدان كەيىن ب.ساپارباەۆ قۋاتتىلىعى ساعاتىنا 137 تەكشە مەتر سۋ وتكىزۋگە شاقتالعان ستانتسيانىڭ قۇرىلىس جۇمىستارىمەن تانىستى. اقب ۇلىم اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ تۇرعىندارىنىڭ ۇيلەرىنە ساپالى اۋىز سۋ تارتۋ ءۇشىن 150 مەترلىك ەكى قۇدىق, ارقايسىسى 300 مەترلىك ەكى رەزەرۆۋار سالۋ قاجەت. بۇل ينجەنەرلىك جوبا اۋداننىڭ ءۇش مىڭنان استام تۇرعىندارىن تازا اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتپەك. نىساندى وسى جىلدىڭ سوڭىندا پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان. ستانتسيا قۇرىلىسىنا "جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسى بويىنشا 640 ملن تەڭگە ءبولىندى.
جۇمىس ساپارى سوڭىندا وبلىس اكىمى ب.ساپارباەۆ قىزىلقاينار اۋىلدىق وكرۋگىندەگى "ۆينزاۆود يۋجنىي" جشس-ءنىڭ ايماقتاعى جالعىز شاراپ زاۋىتىنىڭ قىزمەتىمەن تانىستى. كاسىپورىن ديرەكتورى ەۆگەني ارتامونوۆ قوناقتارعا شاراپ پەن كونياكتى دايىنداۋدىڭ تەحنولوگيالىق پروتسەسى تۋرالى ايتىپ بەرىپ, الكوگولدى ىشىمدىكتەردى قۇيۋعا ارنالعان تسەحتاردى كورسەتتى.
شاراپ زاۋىتى شاراپ پەن كونياكتىڭ التى ءتۇرىن وندىرەدى دەسەك, ايىنا 800 مىڭ بوتەلكە شىعارادى. ءونىم بۇكىل قازاقستانعا تاراتىلادى. جامبىلدىق شاراپ ەلدىڭ وڭتۇستىگىندە ەرەكشە سۇرانىسقا يە. ازىرگە زاۋىت تەك شاراپ ماتەريالىندارىمەن جۇمىس ىستەيدى. شيكىزات شىمكەنت قالاسىنان جەتكىزىلەدى. بىراق باسشىلىق ءجۇزىم پلانتاتسيالارىن ءوسىرۋ جانە اق جانە قىزىل شاراپ ءوندىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. جۇزىمدىكتەردىڭ جالپى اۋدانى 127 گەكتاردى قۇرايدى.
"جەرگىلىكتى كليماتتىڭ ەرەكشەلىكتەرى مەن قولايلى توپىراق مۇندا ءجۇزىمنىڭ بارلىق سورتتارىن وسىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ءبىز بۇل سالانى قايتا جانداندىرۋىمىز كەرەك", - دەپ اتاپ ءوتتى وبلىس باسشىسى.
جالپى, اۋدانداعى جۇمىس ساپارىنىڭ سوڭىندا بەردىبەك ساپارباەۆ جاۋاپتى تۇلعالارعا ءار جەر ۋچاسكەسىن ۇتىمدى جانە ءتيىمدى پايدالانۋ, ءونىمدى ۋاقتىلى جانە شىعىنسىز جيناۋ, مال شارۋاشىلىعىنا قولداۋ كورسەتۋ بويىنشا ناقتى تاپسىرمالار جۇكتەدى.
