وتكەن جىلدىڭ باسىنان باستاپ اعىمداعى جىلدىڭ ماۋسىمىنا دەيىن قازاق-قىرعىز شەكاراسى ارقىلى قازاقستان مەن رەسەي باعىتىندا 80 مىڭعا جۋىق جۇك اۆتوكولىگى وتكەن. ونىڭ ىشىندە 1547 كولىك قۇرالىنا تالدامالى تەكسەرىس جۇرگىزىلدى. ناتيجەسىندە, 1505 جاعداي بويىنشا قازاقستاننىڭ سالىق زاڭناماسىن ورەسكەل بۇزۋشىلىق انىقتالدى. ماسەلەن, قازاقستان مەن رەسەيدە جالعان الۋشىلار كورسەتىلگەن, كەدەندى كەسىپ وتكەن تاۋارلار ىلەسپە قۇجاتتاردا كورسەتىلگەن تاۋارلارعا ساي كەلمەگەن. ناتيجەسىندە, 5 ملن اقش دوللارىنان اسا سوماعا سالىقتىق تولەمدەر قوسىمشا ەسەپتەلگەن.
كورسەتىلگەن فاكتىلەرگە قاراماستان, كەدەرگىلەر ماسەلەسىن قوزدىرۋدى جالعاستىرا وتىرىپ, بىشكەك نۇر-سۇلتاننىڭ كونسترۋكتيۆتى ۇسىنىستارىنا «قۇلاق سالماۋدا». ءبىزدىڭ ارىپتەستەرىمىزدىڭ مۇنداي مىنەز-ق ۇلىعى قحر-دان ەاەو ەلدەرى اۋماعىنا ەڭ الدىمەن حالىق تۇتىناتىن تاۋارلاردى زاڭدى تۇردە جىلجىتپاۋ ماقساتىندا ادال ىنتىماقتاستىقتان ادەيى باس تارتىپ وتىر دەگەن كۇدىككە الىپ كەلەدى. بۇعان اتالعان ماسەلەنى تىم ۋشىقتىرۋ, اقپاراتتىق شابۋىلدار مەن وسى ماسەلەنى ەش قاتىسى بولماسا دا دسۇ اۋماعىندا قاراۋ دالەل بولا الادى.
ماسەلە تىم ۋشىقتىرىلعانىنا شەكارانىڭ وتكىزۋ بەكەتتەرىن ەكىجاقتى كەسىپ ءوتۋ حرونومەتراجىن جاساۋ دا كۋا بولا الادى. ماسەلەن, بەكەتتەردىڭ وتكىزۋ قابىلەتىنە سايكەس ءبىر ۋاقىتتا تەكسەرىستەن 20 اۆتوكولىك وتە الادى, بۇل رەتتە شەكارانىڭ قازاقستاندىق بولىگىندە باقىلاۋ جۇرگىزۋ 20-22 مينۋتتى الادى, ونىڭ 3-5 مينۋتى سالىقتىق باقىلاۋ ءۇشىن قۇجاتتاردى سكانەرلەۋگە كەتەدى. بۇل 2020 جىلعى 3 ماۋسىمدا وتكەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ جۇمىس توپتارىنىڭ ەكىجاقتى كەزدەسۋىنىڭ حاتتاماسىندا بەكىتىلگەن.
بۇل رەتتە سوڭعى ايلاردا باقىلانعان شەكارانىڭ قازاق-قىرعىز بولىگىندە اۆتوكولىكتىك قۇرالداردىڭ بەلگىلى ءبىر جيناقتالۋى بىرقاتار وبەكتيۆتى سەبەپتەرگە بايلانىستى بولىپ وتىر. ءبىرىنشىسى, COVID-19 پاندەمياسىنا بايلانىستى 7 اۆتوكولىك وتكىزۋ بەكەتىنىڭ 5-ەۋى عانا جۇمىس ىستەۋى. پاندەمياعا قاراماستان, قازاقستان جۇكتەر تاسىمالى ءۇشىن وتكىزۋ بەكەتتەرىنىڭ بارلىعىن بىردەي جاپقان جوق, تەك قانا بەكىتىلگەن سانيتارلىق-كارانتيندىك نورمالاردى ساقتاي وتىرىپ, قولدانىستاعى وتكىزۋ بەكەتتەرىنىڭ سانىن ازايتتى.
ەپيدەميالىق جاعدايدىڭ جاقسارۋىنا بايلانىستى بۇگىنگى تاڭدا بارلىق وتكىزۋ بەكەتتەرىنىڭ جۇمىسىن جاڭارتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. ماسەلەن, «سىپاتاي باتىر» وتكىزۋ بەكەتى ءوز جۇمىسىن باستايدى, ول قولدانىستاعى وتكىزۋ بەكەتتەرىنىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتۋگە جانە جۇك كولىكتەرىنىڭ شەكارا ارقىلى ءوتۋىن جىلدامداتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قازاقستاننىڭ ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى: «وتكىزۋ بەكەتتەرىن جابۋ تۋرالى شەشىمدى قازاقستان كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن اكەلۋدى جانە تارالۋدى بولدىرماۋ ماقساتىندا قابىلدادى. ەپيدەميالىق ءال-اۋقات ماسەلەلەرى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىنە, بۇل ۇكىمەتتىڭ ايرىقشا قۇزىرەتىنە جاتادى. جالپى, مەملەكەتتىك شەكارانىڭ بويىندا بارلىعى 20 وتكىزۋ بەكەتى جابىلدى. نەگىزىنەن بۇل جەكە تۇلعالار كوپ وتەتىن بەكەتتەر», دەپ حابارلادى.
تاعى ءبىر فاكتور جەمىس-كوكونىس ونىمدەرىنىڭ ءپىسۋ ماۋسىمىنىڭ باستالۋىنا بايلانىستى تاسىمالدايتىن ۇلكەن جۇك كولىكتەرى سانىنىڭ ءداستۇرلى ءوسۋى بولدى. مىسالى, وتكەن جىلدىڭ مامىر ايىندا 7 وتكىزۋ پۋنكتى ارقىلى 5 589 اۆتوكولىك ءوتتى جانە وتكىزۋ بەكەتتەرىندە ورتاشا جينالۋ 60-70 اۆتوكولىك بولدى, اعىمداعى جىلعى مامىر ايىندا 2 وتكىزۋ پۋنكتى ارقىلى 4 261 اۆتوكولىك شەكارادان ءوتتى, بۇل كۇنىنە 500-گە دەيىن اۆتوماشينالاردىڭ جينالۋىن تۋدىردى.
وسىلايشا كولىك قۇرالدارىنىڭ ءوتۋ جىلدامدىعى ءاربىر وتكىزۋ پۋنكتىنە كەلەتىن كولىك قۇرالدارىنىڭ سانىنا بايلانىستى باياۋلادى. شەكارادان ءوتۋ كەزىندە باسىمدىق جەمىس-كوكونىس جانە باسقا تەز بۇزىلاتىن ونىمدەر تيەلگەن اۆتوكولىككە بەرىلەدى.
بىرنەشە وتكىزۋ پۋنكتتەرىنىڭ جابىلۋى ەل ازاماتتارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان امالسىز شارا بولدى. مۇنداي شەشىمدەر ۇلتتىق دەڭگەيدە قابىلدانادى.
بۇدان باسقا, قىرعىز تاراپىنىڭ تىكەلەي وتكىزۋ پۋنكتتەرىندە كارانتيندىك-باقىلاۋ شارالارىن جۇرگىزۋى قىرعىز تاراپىندا كەپتەلەككە سەبەپ بولدى. وتكىزىلەتىن ءىس-شارالار CوVID-19-عا جەدەل تەستىلەۋدى, جۇرگىزۋشىلەرگە ساۋالداما جۇرگىزۋدى, سونداي-اق كولىك قۇرالدارىن سانيتارلىق وڭدەۋدى قامتيدى. مۇنىڭ ءبارى ۇزاق ۋاقىت الادى.
ءوز كەزەگىندە قازاقستاندىق تاراپ شەكارادا كارانتيندىك نورمالاردى ساقتاۋ ءۇشىن تەك جۇرگىزۋشىلەرگە ساۋالداما جۇرگىزەدى. ءراسىم شەكارالىق تەكسەرۋ كەزىندە جۇرگىزىلەدى جانە قوسىمشا ۋاقىت المايدى. بۇدان ءارى قازاقستان اۋماعىندا ۇلكەن جۇك كولىك جۇرگىزۋشىلەرىنەن تپر-تالداۋ الىنادى. جۇرگىزۋشى تەست ناتيجەلەرىن كۇتپەيتىنىن اتاپ وتكەن ءجون, ول كەلىسىلگەن باعىت بويىنشا جىبەرىلەدى. تالداۋلاردان ينفەكتسيا انىقتالعان جاعدايدا جۇرگىزۋشىنى ساۋالدامانىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا تابادى. تەست تەرىس بولعان جاعدايدا جۇرگىزۋشى بەلگىلەنگەن جەرگە كەدەرگىسىز جۇرە بەرەدى.
وسىعان وراي ەلىمىزدىڭ ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىندە: «جالپى, شىعاتىن جۇرگىزۋشىلەردى جەدەل تەستىلەۋدەن وتكىزۋ ماقساتى تۇسىنىكتى ەمەس. بارلىق حالىقارالىق ەرەجەلەر بويىنشا مەملەكەت قاۋىپسىزدىكتى ءوز اۋماعىندا قامتاماسىز ەتەدى. الايدا ەگەر ءبىزدىڭ قىرعىز ارىپتەستەرىمىز وسىنداي جولمەن كورشى ەلدەردى «قاۋىپسىزدەندىرۋدى» شەشسە دە, بۇل تەستىلەۋدى وتكىزۋ پۋنكتىندە نە ءۇشىن وتكىزۋ كەرەك, سەبەبى بۇل تالداۋدى وعان كىرەبەرىستە دە تاپسىرۋعا بولادى» دەگەن وزەكتى ماسەلە قويىلدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋارلاردىڭ قوزعالىسى ءۇشىن ەشقانداي كەدەرگىلەر ورناتىپ جاتپاعانىن تاعى دا راستايدى. ايتا كەتۋ كەرەك, بۇل ماسەلە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا القاسىمەن ەكى رەت قارالىپ, تالقىلاۋى ناتيجەسىندە القا قازاقستاننىڭ ءىس-قيمىلىندا كەدەرگىلەردىڭ بار ەكەنى تۋرالى شەشىم قابىلدامادى. ءوز كەزەگىندە, قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجى مينيسترلىگى مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ ەكسپورتتىق جانە سالىقتىق باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ بولىگىندەگى ءىس-ارەكەتتەرى ەەك القاسىمەن بۇل شارالار تەك ۇلتتىق قۇزىرەتكە عانا جاتاتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, زاڭدى دەپ تانىلدى.
