ەكولوگيا • 05 ماۋسىم، 2020

ءار ادام – جەردىڭ تۇتىنۋشىسى

22 رەت كورسەتىلدى

«جەرگە باق سىيلا» قوعام­دىق تالىمباق جوباسى جۇمىسىن باستاعالى 15 جىل بولدى. ەكو-قونىسىمىز وبلىس ورتالىعىنان 40 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان. 2004 جىلدان بەرى پاۆلودار اۋدانى اۋماعىنداعى جەرلەردى يگەردىك. ياعني «تۋعان جەر» ەكولو­گيالىق اۋىلىنىڭ تۇرعى­نى­مىن. قازىر ءبىزدىڭ سايالى باقتا 2،7 مىڭعا جۋىق اعاش ءوسىپ كەلەدى. بىلتىر 150-گە جۋىق اعاش كوشەتىن وتىرعىزدىق. بۇل – بولاشاقتىڭ جاسىل ورمانى مەن تازا اۋاسى. كەيىنگى ۇرپاق بۇل جوبامىزدى جالعاستىرادى دەپ ويلايمىن.

اعاش ەگۋ، ءوسىرۋ، سۋارۋ كوپ قارا­جاتتى قاجەت ەتپەيدى، تەك نيەت، ەڭبەك، تابيعاتقا دەگەن جا­ناشىرلىق قاجەت. ورماندا ءبىز سەكىلدى ءومىر سۇرگىڭىز كەلسە، بۇل ءسىزدىڭ دە قولىڭىزدان كەلەدى. جوبا ايا­سىندا ءوز قولىمىزبەن وسىرگەن جاس تالداردى ەكولوگيالىق باعىت­تاعى ءتۇرلى جوبالارعا تەگىن ۇلەستىرەمىز. ويت­كەنى كوممەر­تسيالىق تابىس تابۋ­دى ويلامايمىز. تەك قور­شا­عان ورتا تازارىپ، جاسىل جەلەككە جاناشىرلىق جاسايتىن ادامدار قاتارى كوبەيسە دەيمىز. كوشەتتەردى دە تەگىن بەرۋگە دايىنبىز، بىراق ءبىر شارتىمىز بار – اعاشتاردىڭ سۋارىلۋى قامتاماسىز ەتىلۋى ءتيىس. باق وسىرۋدەگى ماقسات – قورشاعان ورتانى قورعاۋ، ەكولوگيالىق ما­دەنيەتتى قالىپتاستىرۋ. جا­سىل­­داندىرۋمەن اينالى­سىپ جۇر­گەندە ادامداردىڭ ەكولوگيا­لىق­ مادەنيەتى جەتكىلىكسىز ەكەنىن كور­دىك. ادام قورشاعان ورتاعا قامقورلىقپەن قاراۋ كەرەك. ەكو­لو­گيالىق مادەنيەتسىز جالاڭ ادىستەردى قول­دانۋ ءتيىمسىز. ءبىز اعاش وتىرعىزۋ بارى­سىندا مەكتەپتەردە «جەردىڭ بولا­­شاعى سەنىڭ قولىڭدا» اتاۋىمەن ەكو-ساباقتار وتكىزەمىز. وسى ارقىلى بالا­­لار بولاشاق ءۇشىن الاڭداپ، جەر­دى قاس­تەرلەۋدى، كوگالداندىرۋدى ۇي­رە­نەدى.

ۆولونتەرلەرگە جۇمىس جەتكى­لىكتى. مەن جەرگە باق سىيلاۋ جۇ­مى­سىن ءوز ەركىممەن باستا­دىم. وسى جۇمىسقا تابيعات جانا­شى­­رى، كوشباسشى ەكو-امباسسادور رە­تىن­­دە وڭىردەن ارنايى تاعايىن­دال­عاندىقتان، ەكولوگيا دەپار­تا­مەن­تىنىڭ بارلىق ءىس-شارالارىنا قاتىسىپ ءجۇرمىن. كارانتين كەزىندە دە قاشىقتان وقىتۋ جوباسى ارقىلى ەكو-ساباقتاردى ينتەرنەتپەن جىبەردىك. جەڭىس مەرەكەسىندە  «تۋعان جەر – رودنايا زەمليا» جوباسى اياسىندا وبلىس ورتالىعىنداعى جەڭىس ساياباعىنا اعاش وتىرعىزىلدى.

قازىر ادامدار ءوزىنىڭ قانداي اۋىر ەكولوگيالىق ورتادا تۇرىپ جاتقانىن تۇسىنە بەرمەيدى. ءار ادام – جەردىڭ تۇتىنۋشىسى. تۇتىنشۋى رەتىندە ءوز ۇلەسىن قوسىپ، جەردىڭ، اۋانىڭ تازارۋىنا پايداسىن تيگى­زۋ قاجەت. ءبىزدىڭ باستى پروبلەما – ەكو­لوگيالىق مادەنيەتتىڭ تومەن­دىگىندە. جاسىل­دانعان ايماق­تار از. ونىڭ قاتارىن كوبەي­تىپ، جەر-انا­عا جاقسى­لىعىن قايتارۋىمىز كەرەك. ين­فراقۇرىلىم مەن يندۋستريا­نىڭ اسەرى، جول سالۋ ءۇشىن ونىڭ اينا­لاسىن­داعى كوشەتتەردى كەسسەك، جاۋاپ رەتىندە باسقا جەردەن اعاش ەگۋىمىز قاجەت.

كىم تابيعاتتى سۇيەدى، كەلىڭىز­دەر، جۇمىس قولى بىزگە قاجەت. ءبارىمىز  قور­شا­عان ورتانى قورعاۋعا ۇلەس قوسايىق!

 

يۋري گاشەك،

«جەرگە باق سىيلا» قوعامدىق قورىنىڭ توراعاسى

 

پاۆلودار وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار