تاريح • 04 ماۋسىم، 2020

تاريحي جىل ءباسپاسوز بەتىندە: «ەگەمەندى قازاقستان»، 1992 جىل

109 رەت كورسەتىلدى

گازەتتىڭ وتكەن نومىرلەرىن قاراپ وتىرىپ كوزىمىزگە 1991 جىلى «ەگەمەندى قازاقستان» گازەتىنىڭ 26 قاراشادا شىققان ءنومىرى ءتۇستى. باس بەتتە «قازاقستاننىڭ تۋى قانداي بولۋى كەرەك؟» دەگەن تاقىرىپتا گازەتتىڭ سول كەزدەگى باس رەداكتورى شەرحان مۇرتازا مەن جارىلقاپ قالىبايدىڭ وي تولعاۋى جارىق كورىپتى.

بىردەن كوزگە تۇسەتىنى – كوك ءبورى بەينەلەنگەن تۋ جوباسى. اۆتورلار مەملەكەتتىك تۋ تۋرالى ءار ءتۇرلى ۇسىنىستىڭ بولعانىن ايتادى، دەسە دە ءوز نۇسقاسىن كوپشىلىككە ۇسىنعاندى ءجون كورگەن ەكەن.

ولار كوك ءبورىنىڭ اي ساۋلەسى استىنداعى بەينەسى تۋدىڭ قاق شەتىنەن ورىن العانى ءجون دەيدى. بۇل – تاۋەلسىزدىكتى اڭساۋ بەلگىسى، ال اي – اقتىقتىڭ بەلگىسى، سونداي-اق ءبىزدىڭ مۇسىلمان الەمىنە قاراستى ەل ەكەنىمىزدەن دە حابار بەرەدى دەيدى.

«تۋدىڭ ەكىنشى بەلگىسى – كوكتاڭىرىنىڭ اسپان كوك تۇسىنەن تۋىندايدى. ول ءتۇس مەملەكەتتىك تۋدىڭ ەڭ كوپ بولىگىن ەنشىلەسىن» دەلىنگەن ماقالادا.

ال تۋدىڭ ءۇشىنشى بولىگىنە ءۇش ءتۇرلى جولاق جاساۋ ۇسىنىلعان. ءبىرىنشى جولاق – جاسىل ءتۇستى، ول مۇسىلماندىقتىڭ بەلگىسى، ەكىنشى جولاق – اق ءتۇستى. ول قازاق مەملەكەتىنىڭ تاريحىنداعى قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە ەل باستاعان ابىلايدىڭ اق تۋىن ەسكە تۇسىرمەك. سوڭعى قىزىل جولاق حالقىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك جولىنداعى توگىلگەن قانىن بىلدىرەدى دەلىنگەن ۇسىنىستا.

گ

«ەگەمەندى قازاقستان»، 26 قاراشا 1991 جىل

كەيىنىرەك گازەتتە 1992 جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا جوعارىدا ۇسىنىلعان نۇسقاعا بىرنەشە پىكىر دە كەلىپ تۇسكەن.

ر

«ەگەمەندى قازاقستان»، 1 قاڭتار 1992 جىل

وسىلايشا سول كەزدەگى ءباسپاسوز بەتتەرىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك نىشاندارى قانداي بولۋى كەرەك دەگەن تاقىرىپتا ۇسىنىستار كوپتەپ ايتىلعان.

كوپ ۇزاماي قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا مەملەكەتتىك سيمۆولدارىن ازىرلەۋ جونىندەگى جوعارعى كەڭەستىڭ توراعاسى س.ءا. ءابدىلدين باسشىلىق ەتەتىن جۇمىس توبى دا قۇرىلدى.

پ

«ەگەمەندى قازاقستان»، 2 قاڭتار 1992 جىل

ارتىنشا 7 قاڭتار كۇنگى نومىرگە جوعارعى كەڭەس پرەزيديۋمى قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك تۋىنىڭ، ەلتاڭباسىنىڭ جانە ءانۇرانىنىڭ ەڭ تاڭداۋلى جوبالارىنا كونكۋرس جاريالايتىنى تۋرالى حابار شىقتى. ەڭ تاڭداۋلى جوبالارعا سىياقى بەرىلەتىنى تۋرالى دا ايتىلعان (مەملەكەتتىك تۋ ءۇشىن 20 مىڭ سوم، ەلتاڭبا ءۇشىن 20 مىڭ سوم، ءانۇراننىڭ مۋزىكاسى ءۇشىن 20 مىڭ سوم، ءسوزى ءۇشىن 20 مىڭ سوم).

ر

«ەگەمەندى قازاقستان»، 7 قاڭتار 1992 جىل

گازەتتىڭ 24 قاڭتار كۇنگى سانىندا «جاڭا ءانۇران قانداي بولۋى كەرەك؟» دەگەن تاقىرىپپەن شىققان حاباردا حالىق جازۋشىسى ءا.نۇرپەيىسوۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن وتكەن ءانۇران جوباسىن جاساۋ جونىندەگى توپتىڭ ءماجىلىسى تۋراسىندا ايتىلعان. توپ مۇشەلەرىنىڭ پىكىرى بويىنشا، جاڭا ءانۇراننىڭ تەكسى مەن مۋزىكاسىنىڭ سيپاتى ادامداردىڭ ەڭ قاستەرلى سەزىمدەرىمەن، كوكەيكەستى ارمان-مۇددەلەرىمەن ەتەنە ۇشتاسىپ، رەسپۋبليكادا بولىپ جاتقان تەرەڭ جاڭارۋ پروتسەستەرىنە سايكەس بولىپ، ءاربىر ادامنىڭ جارقىن بولاشاققا دەگەن سەنىمىن نىعايتا ءتۇسۋى كەرەك.

ر

«ەگەمەندى قازاقستان»، 24 قاڭتار 1992 جىل

جالپى ءانۇران تاقىرىبى گازەت بەتىندە تاعى بىرنەشە رەت كوتەرىلەدى. مىنا قيىندىلاردان بايقاۋعا بولاتىنداي، 24 ناۋرىز جانە 8 ءساۋىر كۇنگى سانداردا ءانۇراننىڭ جوباسى دا جارىق كورگەن.

م

«ەگەمەندى قازاقستان»، 13 اقپان 1992 جىل                               «ەگەمەندى قازاقستان»، 26 اقپان 1992 جىل

ر

«ەگەمەندى قازاقستان»، 24 ناۋرىز 1992 جىل                          «ەگەمەندى قازاقستان»، 8 ءساۋىر1992 جىل

5 ماۋسىم كۇنى جارىق كورگەن ماتەريالدا جوعارعى كەڭەس سەسسياسىنىڭ قورىتىندىلارى ايتىلدى. وسى وتىرىستا كەڭەس قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك نىشاندارىن بەكىتتى. جۇمىس توبى 14 وتىرىس وتكىزگەن، وندا قوعامنىڭ قاتىسۋىمەن مەملەكەتتىك تۋدىڭ جوباسى بويىنشا 453 ەسكيزى مەن 142 حاتى، مەملەكەتتىك ەلتاڭبا جوباسى بويىنشا 245 ەسكيز بەن 67 حات جانە مەملەكەتتىك گيمننىڭ جوباسىنىڭ مۋزىكالىق رەداكتسياسىنىڭ 51 نۇسقاسى جانە 132 ولەڭ قاراستىرىلدى.

پ

«ەگەمەندى قازاقستان»، 5 ماۋسىم 1992 جىل

وسى نومىردە شىققان «تاۋەلسىز ەلدىڭ ءتول بەلگىسى» ماقالاسىندا «ەگەمەندى قازاقستاننىڭ» پارلامەنت تىلشىلەرى بۇل ءماجىلىستىڭ تاريحتا قالارلىق تاعى ءبىر ءىس تىندىرعانىن العا تارتادى. وندا باسىلىم رەداكتسياسىنا حات جازىپ، وي-ۇسىنىستارىن ورتاعا سالعان جۇزدەگەن وقىرمانعا العىس تا ايتىلعان ەكەن. ولاردىڭ ءبىرازى گازەت بەتىنە شىققانىن جوعارىدا ايتىپ كەتتىك. سەسسيا قاراۋىنا ەلتاڭبا مەن تۋدىڭ ءبىر عانا نۇسقاسى تالقىعا شىققانىنا قارسىلىق بىلدىرگەندەر بولسا كەرەك. الايدا ەڭ قىزىعى، جارتىلاي قابىلدانعان ءانۇراندا. ونىڭ ساز اۋەنى تۋرالى دەپۋتاتتاردىڭ ويى ءبىر جەردەن شىعىپتى. وسىلايشا، م.تولەباەۆ، ە.برۋسيلوۆسكي جانە ل.حاميدي شىعارعان تانىس، جۇرەكتەرگە جاقىن قۇلاققا سىڭىسكەن اۋەندى قۇپ كورەدى. «ەگەمەندى قازاقستان» گازەتى جاساعان بۇرىنعى اۋەندى وزگەرتپەۋ تۋرالى ۇسىنىس تا وسىمەن ءدوپ كەلگەن، ونى قولداپ حات جازعانداردىڭ سانى دا كوپ بولعان ەكەن. ال ماتىنگە قاتىستى ماقالا اۆتورلارى بىلاي دەيدى: ء«انۇراننىڭ ەكى ءتۇرلى تەكسىن تالقىلاۋ بارىسى ءالى دە جۇرەكتەن قايناپ شىققان شىمىر ولەڭنىڭ قاجەتتىگىن اڭعارتتى. ءسويتىپ ءانۇراننىڭ سازدى اۋەزى بار دا، قازىرشە وي-سەزىمگە بولەيتىن ءسوزى جوق».

تۋدى بەكىتۋ ماسەلەسى دە وڭاي بولمادى. تالقىعا قاتىسقاندار ءبىراۋىزدان ونىڭ ءبىر ءتۇستى – اشىق اسپان كوگىندەي بولعانىن قالادى، ال سيمۆوليكاعا كەلگەندە پىكىرلەر الۋان بولعان. ماقالادا «تالاس-تارتىس ءتۇيىنى توسىننان شەشىلدى. العاشقى جالاۋ جوباسىن جاساۋشىلاردىڭ ءبىرى، ودان بولەك تاعى دا ءبىر جالاۋ جاساۋعا قاتىسقان سۋرەتشى ش.نيازبەكوۆ جاڭا ءبىر بالاما جالاۋدى ورتاعا سالدى. كوپشىلىك قالاعان كوگىلدىر ءتۇستى جالاۋدىڭ بەتىندە جارقىراي شىققان كۇن بەينەسىمەن قانات قاققان قىران بۇركىتتى جانە تىگىنەن سالىنعان ۇلتتىق ورنەكتى ەشكىمگە ءتۇسىندىرىپ جاتۋدىڭ قاجەتى بول قويماس... پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ بۇل قوس بەينەنى جالاۋدىڭ ورتاسىنا قاراي ورنالاستىرسا، تىپتەن جاراسىم تاۋىپ، كەلىسە كەتەتىنىن ايتقان». سونداي-اق ماقالادا سەسسيا كەزىندە ءتيىستى قۇجاتتاردا جالاۋ ءسوزى قابىلدانعانىن ايتقان ەكەن. سول كەزدە اۆتورلار جالاۋ ءسوزى تۋ دەپ تۇزەتىلىپ جاتسا قۇبا-قۇپ بولاتىنىن العا تارتقان، سولاي بولدى دا.

ن

«ەگەمەندى قازاقستان»، 5 ماۋسىم 1992 جىل

مىنە، وسىلايشا ءبىز «ەگەمەندى قازاقستان» (قازىرگى «Egemen Qazaqstan») گازەتىندە مەملەكەتتىك رامىزدەردى بەكىتۋ بارىسىندا جارىق كورگەن ماتەريالداردىڭ ءبىرسىپىراسىنا ۇڭىلدىك. بۇگىن رامىزدەر كۇنى دەپ اتاپ وتەتىن مەملەكەتتىك مەيرامنىڭ پايدا بولۋىنا، ەگەمەندىگىمىزدى ايشىقتايتىن نىشانداردىڭ قابىلدانۋىنا ءباسپاسوزدىڭ دە اسەرى وراسان بولعان دەگەن قورىتىندىعا كەلىپ وتىرمىز.   

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلگە كەرەك ەكى كىتاپ

رۋحانيات • بۇگىن، 08:52

«عارىشقا اپارار جول»

رۋحانيات • بۇگىن، 08:50

العاشقى عارىش ايلاعى

وقيعا • بۇگىن، 08:48

تاريحي جەرلەردىڭ تاعىلىمى بولەك

رۋحانيات • بۇگىن، 08:30

شيرەك فينالدا ءسۇرىندى

تەننيس • بۇگىن، 08:11

ەل-كلاسيكودا جەڭىسكە جەتتى

فۋتبول • بۇگىن، 08:06

رۋحى بيىك ەل ەشقاشان جەڭىلمەيدى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:05

يزرايلدەن باسىم ءتۇستى

سپورت • بۇگىن، 08:04

عىلىمنىڭ جاڭا بەلەسى

عىلىم • بۇگىن، 08:01

ۇلتتىق ۇردىستەر ۇزىلمەيدى

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار