ەكونوميكا • 03 ماۋسىم، 2020

عىلىمي گرانتتاردى بولۋدە اشىقتىق كەرەك

15 رەت كورسەتىلدى

كورشىلەس رەسەي جانە ەۋروپا مەملەكەتتەرىمەن سالىستىرعاندا، قازاقستاندا عىلىم سالاسىنا ءبولىنىپ جاتقان قاراجات كولەمى از. سوندىقتان بۇل باعىتتى قارجىلاندىرۋدى جوسپارلى تۇردە كوبەيتۋ قۇپتارلىق ءىس. ەڭ باستىسى، بولىنگەن اقشانى تاعايىنداۋ پروتسەسى بارىنشا اشىق بولۋعا ءتيىس.

تامىر-تانىستىق ارقىلى گرانتتاردى ءبولىپ بەرۋ ماسەلەسىنە جول بەرمەگەن ابزال. ماسەلەن، ەكونوميكالىق تيىمدىلىك تۇرعىسىنان ساپاسى كوڭىل كونشىتپەيتىن جوبالارعا قوماقتى قاراجات اۋدارىلىپ جاتادى.

2009-2010 جىلدار ارالىعىندا قا­بىل­دانعان ءبىلىم جانە عىلىم تۋرالى زاڭنىڭ شيكىلىگىنەن 10 جىل كولەمىندە عىلىم سالاسىنا بەت بۇرعان جاستاردىڭ ۇلەسى ازايىپ كەتكەن ەدى. سونداي-اق يمپاكت-فاكتورى جوعارى عىلىمي باسىلىمداردا اعىلشىن تىلىندە ماقالالاردى جاريالاۋ جونىندە تالاپ قويىلدى. وعان ءبىزدىڭ عىلىمي قاۋىم دايىن ەمەس بولاتىن جانە «بولاشاق» باعدارلاماسىن بىتىرگەن تۇلەكتەر از ەدى. بولعاننىڭ وزىن­دە حالىقارالىق ءبىلىم جوبالارىنىڭ قاتى­سۋشىلارى عىلىم سالاسىنا كوپ كەلە بەرمەيتىن. ال ىنتاسى بار ازامات­تارعا عىلىممەن اينالىسۋعا اجەپتاۋىر توسقاۋىل قويىلدى. سونىڭ سالدارىنان «Scopus» تىزىمىندە بار ەكەن دەپ، «جىرت­قىش جۋرنالداردىڭ» قۇرىعىنا تۇسكەن قازاقستاندىق عالىمداردىڭ قاراسى كوبەيىپ كەتتى. مۇنى، اسىرەسە رەسەي مەن ۋكراينانىڭ كەيبىر باسىلىمدارى اقشا تابۋدىڭ ءتيىمدى قۇرالىنا اينالدىردى. وسى ماسەلەنى دە قولعا العان ارتىق بولمايدى دەپ ەسەپتەيمىن.

البەتتە، بۇل سالادا كۇرمەۋلى پروبلەما از ەمەس. دەسە دە، عىلىمنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكامەن تىعىز بايلانىسقان با­عىت­تارىنا ءجىتى كوڭىل بولگەن تيىمدىرەك دەپ ويلايمىن. ايتالىق، اگروونەركاسىپتىك كەشەندە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن كوبەيتۋگە سەپتەسەتىن عىلىمي جوبالارعا دەن قويۋ كەرەك. سونىمەن قاتار تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا سەكتورى سىندى نەگىزگى باعىت­تاردا ءوندىرىستى ارتتىراتىن جۇمىستاردى ىنتالاندىرۋدىڭ تەتىگىن قاراستىرساق، ۇتىل­مايتىنىمىز انىق. سوندا عانا عى­لىم مەن ءوندىرىستىڭ سيمبيوز جۇمىسى جول­عا قويىلادى.

تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى، عىلىمي ءوندىرىسى وركەندەگەن ەلدەرمەن تاجىريبە الماسقان ارتىق ەتپەيدى. ولاردىڭ وزىق تەحنولوگيالارىن ەلىمىزگە اكەلىپ بەيىمدەسەك، ونىڭ ءوزىن عالىمداردىڭ ۇلكەن جۇمىسى رەتىندە باعالاۋعا بولادى. 

تەحنولوگيانى ترانسفەرتتەۋ الەمدىك تاجىريبەدە بار ءۇردىس. اسىرەسە بالاما ەنەرگيا كوزدەرى، عارىش سالاسىنداعى دامىعان ەلدەردىڭ ونەرتابىسىن بەيىمدەپ يگەرۋگە كوبىرەك ءمان بەرگەنىمىز ءلازىم.         

 

ساپارباي جوباەۆ،

ەكونوميست

سوڭعى جاڭالىقتار

قحل اڭىزدارىنىڭ قاتارىندا

حوككەي • بۇگىن، 07:56

«اباي اندەرى» اسقاقتايدى

اباي • بۇگىن، 07:46

وڭىرلەردەگى جاعداي باقىلاۋدا

ۇكىمەت • بۇگىن، 07:37

قوعامدا سەنىم پايدا بولدى

قوعام • بۇگىن، 07:16

قاجەت سوزدەر ۋاقىتىندا ايتىلدى

رۋحانيات • بۇگىن، 07:10

ءموبيلدى توپ باقىلايدى

ايماقتار • بۇگىن، 07:03

ۇپايدان شاشاۋ شىقپايدى

تەننيس • بۇگىن، 07:01

كوڭىلگە مەدەۋ بولعان ۇندەۋ

قوعام • بۇگىن، 06:59

انتيبيوتيك كەرى اسەر ەتۋى مۇمكىن

مەديتسينا • بۇگىن، 06:57

COVID-19: كۇرەس شارالارىنا قارجى ءبولىندى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 06:45

بەيقامدىقتان ارىلار ەمەس

قوعام • بۇگىن، 06:39

ءوندىرىس كولەمىن 5 ەسەگە ارتتىردى

تەحنولوگيا • بۇگىن، 06:36

ەرەكشە دارىن يەسى ەدى

رۋحانيات • بۇگىن، 06:35

ساقتىقتا قورلىق جوق

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 06:30

ۇقساس جاڭالىقتار