تەاتر ەكى رەت جابىلىپ, ءۇش رەت اشىلدى. العاش جابىلعاندا, ترۋپپا بۇتىندەي جەزقازعانعا كەتتى. ودان كەيىن 2000 جىلى ەكىنشى رەت جۇمىسىن تاعى توقتاتىپ, ۇجىم قوستانايعا كەلىپ, جاڭا اشىلعان ءى.وماروۆ اتىنداعى وبلىستىق قازاق دراما تەاترىنىڭ ىرگەسىن قالادى. ارقالىق تەاترى ءۇشىنشى رەت 2001 جىلى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «ايمان-شولپان» كومەدياسىمەن شىمىلدىعىن اشىپ, كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءوز كورەرمەندەرىن ساحنا ونەرىنىڭ كاۋسارىنان سۋسىنداتىپ كەلەدى.
2016 جىلى رەسپۋبليكا بيۋدجەتىنەن بولىنگەن قوماقتى قارجىعا تەاتر عيماراتىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلدى. ءبىر جىلدان سوڭ ارقالىق ماڭىنداعى تاستى اۋىلىنىڭ جانىنا كەيكى كوكەمباي ۇلىنىڭ كۇمبەزدى كەسەنەسى ورناپ, باتىردىڭ سۇيەگىن تۋعان جەر قوينىنا تاپسىرۋ ءراسىمى ءوتتى. ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن اۋقىمدى شارا ارقالىق تەاترىندا جالعاسىن تاۋىپ, ارتى رەسپۋبليكالىق الامان ايتىسقا ۇلاستى. مۇنىڭ تەاتر ۇجىمىنا دا بەرەرى كوپ بولدى. جارىق بەرگىش, ساحناعا ساۋلە تۇسىرگىش ساپالى قۇرالدار مەن مۋزىكالىق قۇرىلعىلار ساتىپ الىندى. ارقالىق تەاترىنىڭ قايتا ورلەۋ ءداۋىرى وسى كەزەڭنەن باستالدى دەسەك بولادى. باس-اياعى 20 شاقتى ونەرپاز جۇمىس ىستەيتىن شاعىن ۇجىم 2017 جىلى جەزقازعان قالاسىندا وتكەن جانات حادجيەۆ اتىنداعى ايماقتىق تەاترلار فەستيۆالىندە ب.ەسەناليەۆتىڭ «قاندى ازۋ» تۋىندىسىن ساحنالاپ, «ۇكىلى ءۇمىت» نوميناتسياسى بويىنشا لاۋرەات اتاندى.
ءجاسوسپىرىم كورەرمەندەرگە ارنالعاندىقتان ارقالىق تەاترى كوبىنە بالالار مەن جاستارعا ارنالعان سپەكتاكلدەرگە كوپ كوڭىل بولەدى. جىلىنا ءتورت جاڭا قويىلىم بولسا, سونىڭ ەكەۋى مىندەتتى تۇردە بالالار مەن جاستارعا ارنالادى. ماسەلەن, ترۋپپا بىلتىر شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ «اق كەمە» تۋىندىسىن ساحنالادى. وسى جانە وزگە دە تاڭداۋلى قويىلىمدارىمەن نۇر-سۇلتان, اقتوبە, قوستاناي, كوكشەتاۋ قالالارىندا بولىپ, سىرت كورەرمەننىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەندى.
– اقمولا وبلىسىنىڭ ەسىل, اتباسار اۋداندارى مەن قوستاناي وبلىسىنىڭ بارلىق اۋدان, قالالارىن جىل سايىن گاسترولدىك ساپارمەن ارالاپ تۇرامىز. ماسەلەن, بىلتىر 175 قويىلىم قويدىق. ەسەپتەپ وتىرساق, ءبىزدىڭ سپەكتاكلدەرىمىزدى جالپى سانى 42 مىڭ كورەرمەن كورىپتى. ءار تەاتردىڭ جىلدىق جوسپارى بولادى. سونى ورىنداۋ كەرەك. ارينە بۇگىندە جوسپار ورىنداۋ, تەاترعا كورەرمەن تارتۋ دەگەن قيىنعا سوعادى. سوعان قاراماستان مەجەلەنگەن مىندەتتى اسىرا ورىنداپ كەلەمىز. قانشا دەگەنمەن, بۇرىننان قالىپتاسىپ قالعان ءوزىمىزدىڭ تۇراقتى كورەرمەندەرىمىز, ونىڭ سىرتىندا ارقالىقتاعى مەملەكەتتىك پەداگوگيكا ينستيتۋتى, 4 كوللەدج بار. كوبىنە وسى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الىپ جاتقان ستۋدەنتتەر تەاترىمىزدىڭ زالىن بوس قالدىرمايدى. جاقسى ناتيجە بەرگەن تىڭ ىزدەنىستەرىمىز دە مول. بيىل كۇزدە جەزقازعان قالاسىنا گاسترولدىك ساپارىمىز بار. قوستاناي قالاسىندا وتەتىن «توبىل جاعالاۋىندا» اتتى ءىلياس وماروۆ اتىنداعى قازاق دراما تەاترىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان فەستيۆالعا قاتىسۋ جوسپاردا بار, – دەيدى تەاتر باسشىسى نۇرلىبەك قاسجانوۆ.
تەاتر بيىل كوكتەمدە وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ قولداۋىمەن اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىعىنا ورايلاستىرىپ «اباي-ايگەرىم» دراماسىن ساحنالاپ, ايماقتاعى بارلىق اۋدان, قالالارعا گاسترولدىك ساپارعا شىقپاق نيەتتە ەدى, كارانتين كەدەرگى كەلتىردى. وسىلايشا مەرەيتويلىق شارا ۋاقىتشا كەشەۋىلدەپ, قىركۇيەك ايىنىڭ ورتاسىندا وتەتىن بولىپ بەكىتىلدى. الايدا ۋاقىت شەگەرىلگەنىمەن, دايىندىق توقتاعان جوق. تەاتر ۇجىمى قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرماي, ۇيدە ارقايسىسى جەكە دايىندىق وتكىزىپ, ونى ونلاين دايىندىقپەن پىسىقتاۋدى ءجون كورگەن. قازىر جەكە جانە حور ۇجىمىمەن بىرگە ورىندالاتىن ابايدىڭ ەلگە بەلگىلى بىرنەشە ءانىن دايىنداپ قويدى. ولاردىڭ ىشىندە «تاتيانانىڭ ءانى», «كوزىمنىڭ قاراسى», «ايتتىم سالەم, قالامقاس», «توپايكوك», «جەلسىز تۇندە جارىق اي» سياقتى ءار قازاق ءسۇيىپ ورىندايتىن تانىمال تۋىندىلار بار.
– قويىلىمعا ەرەكشە سيپات بەرۋ ءۇشىن حوردى ادەيى قوسىپ وتىرمىز. مىسالى, ءبىر ءاننىڭ العاشقى شۋماعىن ايگەرىم باستاسا, ءارى قاراي وعان حور قوسىلىپ, بىرنەشە داۋىستا قۇبىلتىپ الا جونەلەدى. وسىلايشا اباي اتامىزدىڭ اندەرىن بۇكىل قازاق دالاسى شىرقاپ جاتقانداي ەتىپ, كورسەتىپ, ءتىپتى كورەرمەندەردىڭ وزدەرى دە قوسىلىپ كەتەتىندەي اسەرلى ەتىپ شىعارعىمىز كەلەدى. قازىر ەكى ايدىڭ كولەمى بولىپ قالدى, كۇندە حور, كۇندە بي, دايىندىق قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر. بۇل ليريكالىق-دراما نەگىزى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» ەپوپەياسىنان الىنعان بيكەن ريموۆا اپامىزدىڭ دۇنيەسى. مۇنى كەزىندە 1979 جىلى الماتىدا رەجيسسەر جاقىپ وماروۆ اعامىز قويدى. ابايدىڭ بەينەسىن ءانۋار بورانباەۆ, ءاشىرالى كەنجەەۆ سىندى دارىندى اكتەرلەر سومداسا, ايگەرىمدى تەاتر ونەرىنىڭ حاس شەبەرى تورعىن تاسىبەكوۆا وينادى. بۇل ليريكالىق دراما بوزبالا اباي مەن ايگەرىمنىڭ اراسىنداعى سۇيىسپەنشىلىكتى ارقاۋ ەتە وتىرىپ, قازاق جاستارىن ماحاببات دەپ اتالاتىن كيەلى ۇعىمدى قاستەرلەي بىلۋگە, بۇگىننىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىن تۇراقسىزدىق, ۇيلەنە سالىپ اجىراسا سالۋ سياقتى كەلەڭسىزدىكتەردەن ساق بولۋعا شاقىرۋ دەپ تۇسىنەمىن. جاستارعا اباي مەن ايگەرىم سياقتى ءبىر-بىرىڭە شىنايى سۇيىسپەنشىلىكپەن قاراڭدار دەگەندى ايتقىمىز كەلەدى. اماندىق بولسا, العاشقى قويىلىمدى قىركۇيەكتىڭ 15-ىنە بەلگىلەپ وتىرمىز, – دەدى تەاتردىڭ باس رەجيسسەرى ەربول ابجالوۆ.
مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەرلان قالماقوۆتىڭ ايتۋىنشا, ايماقتا اباي جىلىنا ارنالىپ جوسپارلانعان اۋقىمدى شارالار ەلدەگى احۋالعا بايلانىستى تامىزدان ءارى قاراي باستالادى.
قوستاناي وبلىسى
