“حابار” تەلەارناسىنىڭ لوندونداعى وكىلى

رەسپۋبليكامىزداعى اسا ءىرى “حابار” اگەنتتىگىنىڭ جاڭالىقتارىن بوساتپاي كورەتىن قاۋىم كوپ جىلداردان بەرى ونىڭ ماسكەۋلىك ءتىلشىسى بەلا قۇدايبەرگەنوۆامەن تاماشا سيۋجەتتەرى جانە رەپورتاجدارى ارقىلى جاقسى تانىس. ورىستىڭ نەلەر ءبىر مىقتى, ازۋىن ايعا بىلەگەن ساياسات, ەكونوميكا, مادەنيەت قايراتكەرلەرىمەن تەڭ دارەجەدە ءسوي­لەسىپ, اسپاي-ساسپاي قاسقايىپ قاراپ وتىراتىن, شۇقشيىپ سۇراقتار بەرەتىن, كەي-كەيدە ساستىرىپ سويلەتىپ, ءسوزىنىڭ ءسولىن سىعىپ الاتىن وسى قازاق قىزى كىم بولدى ەكەن دەگەن سۇراق كورەرمەندەردى تالاي ويلان­دىرعان شىعار. قازىر ورىس تىلىندە سويلەيتىن قازاققا ەشكىم تاڭ قالمايدى عوي, بىراق ءتىل بار دا, ءدىل, وي, ءورىس دەگەن بار ەمەس پە. تەرەڭ ويىڭ, تولعاقتى پىكىرىڭ, قالا بەردى جاناشىر جۇرەگىڭ, نامىستى رۋحىڭ بولماسا قۇر سايراعان تىلمەن جۇرتتى قىزىقتىراتىن, اسىرەسە قازاقتىڭ قۇلاعىن ەلەڭ ەتكىزە الاتىن حابار جاساي المايسىڭ. بەلادا وسى قاسيەتتەر مول ەكەنىن كورىپ جۇرەتىنبىز. مارتەبەلى حالقىن مارتەبەلى دارەجەسىندە كورسەتىپ جۇرگەن وسى قىز ءداۋ دە بول­سا ءبىر تەكتى اتانىڭ ۇرپاعى شىعار-اۋ دەپ ءوزىمىز دە ويلايتىن ەدىك. ساباقتى ينە ساتىمەن دەگەندەي, جۋىردا, مەملەكەتتىك حاتشى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قا­نات ساۋداباەۆتىڭ اقش-قا بارعان رەسمي ساپارىن اقپاراتتىق جاعىنان قام­تاماسىز ەتۋگە بارعانىمىزدا بەلامەن ساپارلاس بولىپ, اڭگىمەلەسۋدىڭ ءساتى تۇسە كەتتى. – مەن رەسەيدىڭ استراحان وبلىسىندا تۋىپ, 12 جاسىمنان ماسكەۋدە ءوستىم. سوڭعى كەزدە وتباسىمىزبەن لوندونعا اۋىستىق, مۇندا دا مەن “حابار” اگەنتتىگىنىڭ وكىلدىگىن اشتىم. جالپى, اعايىن-تۋىسقاندارىمىز استراحان مەن قازاقستاننىڭ باتىس وبلىستارىندا تۇرادى. جاسىمدا اجەمنىڭ باۋىرىندا بولعاندىقتان انا ءتىلىمدى دە ءبىر كىسىدەي بىلەمىن جانە ونى ءوزىمنىڭ ءبىر باقىتىم دەپ ەسەپتەيمىن. استراحان وبلىسىندا كاۆكازدىقتار كوپ تۇرادى عوي, سولاردىڭ ىشىندە كورشىلەرىمىز چەركەستەر بولىپ, مەنىڭ ەسىمىمدى “بەلا” دەپ سولاردىڭ قۇرمەتىنە قويعان ەكەن. اتا-انام ماسكەۋگە وقۋعا كەلىپ, عىلىممەن اينالىسىپ, سوندا قالىپ قويعان. ءوزىم ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلفاگىن ءبىتىردىم, كەيىن سوتسيو­­لوگيا فاكۋلتەتىنىڭ اسپيرا­نتۋراسىن تاۋىستىم. وسى عىلىم سالاسى بويىنشا كاندي­داتتىق دي­سەر­تاتسيا دا قورعا­دىم. ماق­تانا قوياتىن­داي ۇلكەن جە­تىستىگىم جوق دەپ ويلايمىن, مەنىڭ كارەرام دا كادىمگى كوپ جۋرنا­ليس­تەردىڭ بىرىنىكى سياقتى بولىپ قالىپتاستى. – جۋرناليستىك قادا­مى­ڭىز قايدا باستالدى؟ – الدىمەن رەسەيدىڭ “ورت” كانالىندا رەداكتور بولىپ قىزمەت ەتە باستادىم. سوسىن “مير” تەلەكوم­پا­نياسىنا تەلەجۇرگىزۋشى بو­لىپ باردىم. ودان حالىق­ارالىق قاتىناستار جونىندەگى ءبولىمنىڭ باستىعى ەتىپ اۋىس­تىردى. سوندا ءجۇرىپ “فە­نيكس” اتتى گونكونگتىڭ تە­لەكورپوراتسيا ماماندارى كوزى­نە ءتۇستىم. بۇل اتاقتى تەلە­ماگنات م.مەر­دوكتىڭ ازيا­لىق جوباسى بولاتىن. ولار ماسكەۋ­دە ءوزىنىڭ بيۋروسىن اشاتىن بولدى دا مەنى سوندا شەف­بيۋرو, ياعني سونىڭ باستىعى بولۋعا شاقىردى. وسى قىزمەتتى تۋرا ءۇش جىل اتقاردىم. ودان كەيىن ءبىر ءساتتى جاعداي تۋا قالىپ, امەريكانىڭ نوتتەردام ۋنيۆەرسيتەتىنە ءتۇسىپ كەتتىم. ءارى ءتىل ۇيرەنۋ, ءارى حالىقارالىق بيىك دەڭگەيگە شىعۋ ءۇشىن وقۋ كەرەك قوي. سوندىقتان ءساتتى جاعدايدى قۇر جىبەرمەي, ءبارىن تاستاپ ەكى جىلعا اقش-تىڭ وزىق ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ بىرىنە نارتاۋەكەل دەپ اتتاندىم دا كەتتىم. بىراق وندا مەن جۋرناليس­تيكامەن دە, سوتسيولوگيامەن دە ەمەس, ماركەتينگ جانە جارناما ماسەلەسىمەن اينالىساتىن وقۋدا بولدىم. ونى اياقتاپ كەلگەن سوڭ “كۋلتۋرا” تەلەارناسىنا جەتەكشى جۋرناليست بولىپ ورنالاستىم. – بەلا, ء“وزى بولعان قىز توركىنىن تانىماس” دەگەن ءسوز بار. بىراق ءسىزدىڭ بويىڭىزدا ونداي ء“مىن” جوق ەكەن. ولاي دەيتىنىمىز, ورىستىڭ وزىق ارنالارىندا ويىپ ورىن الىپ ءجۇرىپ الىستاعى قازاقستاننىڭ  “حابار” اگەنتتىگىنە قالاي كەلىپ ءجۇرسىز؟ – ونىڭىز راس, مەن ماسكەۋلىك ارنالاردا ىستەي بەرەتىن بولسام ەڭبەكاقىم دا, تانىمال­دىعىم دا قازىرگىدەن ارتىق بولاتىن ەدى. بىراق مەن ماسكەۋدە ءجۇرىپ, قايتسەم دە قازاقستانمەن بايلانىسۋدى, قايتسەم دە ءوزىمنىڭ حالقىما قىزمەت ەتۋدى ارماندايتىن ەدىم. ويتكەنى, مەن قازاقپىن. سوندىقتان دا ارقاشان قازاق­ستان­مەن بايلانىس ىزدەپ, وعان ءبىر پايدامدى تيگىز­سەم دەپ ويلاپ جۇرەتىنمىن. ايتا كەتەرلىگى, مەن بالالارىمنىڭ دا قازاقستانمەن بايلانىستى بولعانىن قالايمىن, ولاردىڭ دا اينىمايتىن قاعباسى قازاق ەلى بولۋى كەرەكتىگىن ۇنەمى ەسكەر­تىپ وتىرامىن. سوندىقتان قازاقستان ارناسىنا شاقىرتۋ العاندا ىستەپ جۇرگەن ءتيىمدى قىز­مە­تىمدى وپ-وڭاي تاستاپ جۇرە بەردىم. سودان بەرى, مىنە, سەگىزىنشى جىل “حاباردا” ىستەپ جاتىرمىن. – قازاقستانعا بۇيرەگىڭىزدىڭ بۇرۋى قاي كەزدەن باستالدى؟ شىنى كەرەك, ەلدەن ەرتە كەتكەن, اسىرەسە ماسكەۋگە سىڭگەن كوپتەگەن قانداستارىمىز قازاقستاندى تەك بايۋدىڭ كوزى رەتىندە پايدالانعىسى كەلەتىنىن بايقاپ ءجۇرمىز... – جوق, مەنى وندايلاردىڭ قاتارىنا قوسساڭىز قاتتى قاتەلەسەسىز. جولداسىم – ۇلكەن كاسىپكەر. ءبىزدىڭ وتباسىمىز ماسكەۋدىڭ رۋبلەۆكا اۋدانىنداعى ەليتتى ۇيلەردىڭ بىرىندە تۇرادى. اتاقتى “لۋكويل” كومپانياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى دە ءبىزدىڭ ۇيدە تۇرىپ جاتىر. قا­زاقستاننان ەۋرازەق-تىڭ قازىرگى باس حاتشىسى تايىر مانسۇروۆ تا ءبىزدىڭ ۇيدەن پاتەر العان. بۇل كىسىلەر وتە باقۋاتتى ەكەنىن بىلەسىز عوي. سوندىقتان وسى ۇيدە تۇراتىن­دار­دىڭ ورتاشا عانا تۇرمىستى ادامدار ەمەس ەكەنىن بىلە بەرىڭىز. ءبىزدىڭ بالالارىمىز دا ماسكەۋدىڭ اتاقتى, قىمبات مەكتەپتەرىندە وقيدى. سوندىقتان مەن قازاقستاندى تابىس كوزى ەتۋدى ەشقاشان قاپەرىمە العان جوقپىن. قازاقستانعا بۇيرەگىمنىڭ بۇرۋى بالا جاسىمنان باستالدى. ونىڭ جاقسى اتىن ەستىسەم قۋانىپ, ال جامان اتى شىقسا قىنجىلىپ جۇرەتىنمىن. جاسىراتىنى جوق, قانداي جاقسى بولساڭ دا ماسكەۋدە سەنىڭ ورنىڭ تومەنىرەك ەكەنىن سەزدىرىپ وتىراتىن. مەن قانشا جەردەن ۇزدىك وقىپ, بەلسەندى بولىپ جۇرسەم دە سونى سەزەتىنمىن. وسىنىڭ ءوزى سەزىمدى, جۇرەگىندە نامىسى بار ادامنىڭ تۇيسىگىن وياتادى عوي. ارينە, تۇيسىكسىزدەر تولىپ جاتىر, مەن دە وندايلاردى جاقسى بىلەمىن. ولارعا قارنى توق, قالتاسى قالىڭ بولسا – دۇنيەنىڭ بار باقىتى سول. بىراق مەنى شىمبايعا تيگەن شىندىقتار ءوز حالقىما قاراي شىم-شىمداپ جاقىنداتا ءتۇستى. ەندى, تاۋەلسىزدىك العان سوڭ مەن قايتسە دە قازاقستاننىڭ العا باسقانىن قالادىم. ونىڭ جەتىستىكتەرىن ەستىگەن سايىن ءبىر جاساپ قالا­تىن­مىن. قازاقستاننىڭ پرەزيدەنتىمەن ماقتا­نامىن, ونىڭ باسقالاردان وق بويى وزىق ەكەنىن كورگەندە توبەم كوككە جەتىپ, جانىمداعىلارعا شەكەمنەن قاراعىم كەلەدى. اتتەڭ, باسقا جەردە, جات ورتادا جۇرگەندىكتەن عانا ىشىمنەن تىنامىن. سىزدەردىڭ ول كىسىنىڭ اتىن ايقايلاپ ايتىپ, ماقتانا الاتىن باقىتقا يە ەكەندىك­تەرىڭىزگە قىزىعامىن. مىنە, سوندىقتان دا مەن قانداي دا ءبىر پايدامدى تۋعان حالقىما تيگىزۋ ماقساتىمەن عانا “حاباردىڭ” جۇمىسىنا بەلسەنە كىرىستىم. – دەگەنمەن العاشقى كەزدەردە: “قازاق­ستاننىڭ “حابار” تەلەارناسىنان ەدىم, سۇحبات بەرىڭىزشى”, – دەگەن سوزدەرگە استامشىلىقپەن قاراعان الپاۋىتتار بولعان شىعار... – ارينە, شەكەدەن قاراپ, “ەت-جۇرەكسىز ەرىننىڭ ءسوزىن” سۇيكەي سالعىسى كەلگەندەر كوپ بولعان... اۋەلگىدە الىستا جاتقان, ولاردىڭ تۇسىنىگىنشە دامۋدان “مەشەۋ قالعان”, كەشەگى كوشپەندى, ايتەۋىر شيكىزاتتارىنىڭ ارقاسىندا عانا اجەتكە جاراپ جۇرگەن قازاقستاننىڭ جۋرناليسىنە نە ايتسام دا داۋا, نە ايتسام دا قۇران سوزىندەي قابىلداسىن دەگەن استامشىلىق بارى سەزىلەتىن. ارينە, بارىندە ەمەس, بىراق كوبىندە وسىنداي پيعىل بولعانىن جاسىرۋعا بولمايدى. ال ەندى ءوزىڭدى كورسەتىپ, وي-ءورىسىڭ ونىكىنەن كەم ەمەس ەكەنىن تانىتا الساڭ قۇرمەتپەن قاراپ, تەڭ دارەجەدە سويلەسەدى. كادىمگىدەي دايىندالىپ, ۇرىمتال تۇستا وپىنىپ قالماۋدى ويلايدى. ماسكەۋدە ىستەگەن جەتى جىلدا, شاما كەلگەنشە, ءبىز وسىنداي كوزقاراس قالىپتاستىرۋعا تىرىستىق. ونىڭ ۇستىنە, جانە بۇل ەڭ باستىسى, قازاقستاننىڭ ءوزى دە دامۋ جونىنەن جۇرتتىڭ ءبارىن “قاراي گور” دەگىزگەندەي تاڭىرقاتا تاڭداي قاقتىرىپ وزىپ كەتتى عوي. اسىرەسە, بۇل ارادا, تاعى دا ايتايىن, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ العىرلىعى الىستان قاراعاندا القالاپ كوزگە تۇسەتىن. وعان سەنگەن, ارقا تۇتقان ءبىزدىڭ جۇرەگىمىزدەگى ماقتانىش سەزىمى دە باتىلدىققا باستايتىن. كىمنىڭ الدىندا بولسىن يىعىڭدى تەڭ ۇستاۋعا, ءتىپتى اسىرىپ تۇرۋعا وسى سەزىم جاردەم بەرەتىن. – كاسىبي قيىندىقتار تۋرالى دا ايتا كەتسەڭىز... شەتەلدە قازاقستاندىق جۋرناليست بولۋدىڭ وزىندىك كۇردەلىلىكتەرى بار ما؟ – وندايلار وتە كوپ قوي. مىسالى, ماعان پرەزيدەنتتىڭ جاڭا جولداۋى تۋرالى ءبىر ماماننىڭ پىكىرىن جازىپ بەرىڭىز دەگەن شۇعىل تاپسىرما بەرىلەدى. جۇمىسى قاۋىرت ساراپشى جولداۋدى وقىماعانى بەلگىلى. بىراق تاپسىرما بولعان سوڭ قايتسەڭ دە ونى ورىنداۋ كەرەك. سوندىقتان جولداۋدى الدىمەن وعان ايتىپ بەرەسىڭ, تۇسىندىرەسىڭ, قانشاما ۋاقىتىن الاسىڭ, تەك سودان كەيىن عانا ونىڭ پىكىرىن جازاسىڭ... ۋاقىتى تىعىز ماماندار وندايىڭا وڭايلىقپەن كونە دە قويمايدى. ول ءۇشىن ساراپشىلارمەن, يميدجمەيكەرلەرمەن جاقسى قارىم-قاتىناستا بولۋىڭ كەرەك. وندايدا مەن “حابار” جول سالعان بايلانىستاردى عانا ەمەس, ءوزىمنىڭ جەكە تانىستىقتارىمدى, دوستارىمدى, ءتىپتى كەيدە كۇيەۋىمنىڭ تانىستارىن دا قولداناتىنمىن. ارينە, مۇنداي قيىندىقتار وتە كوپ. – وتباسىڭىز, اتا-اناڭىز تۋرالى دا ايتا كەتسەڭىز... ەكەۋى دە قازاق پا ءوزى؟ – (كۇلەدى). يە, ەكەۋى دە قازاق... اكەم ماسكەۋدىڭ اۆتوجول ينستيتۋتىن بىتىرگەن, سوسىن عىلىممەن اينالىستى. سوڭعى 20 جىلدا اتا-انام گەرمانيادا تۇرىپ كەلەدى. كسرو-نىڭ كەزىنەن-اق اكەم گدر-ءدىڭ ماگدەبۋرگ ۋنيۆەرسيتەتىمەن جول قۇرىلىسى ماشينەلەرىن شىعارۋ جونىندە ىنتىماقتاستىق ورناتقان. ال شەكارا اشىلعان سوڭ ول دورتمۋند ۋنيۆەرسي­تەتىندە دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعاپ, سونداعى كوممەرتسيالىق قۇرىلىمداردىڭ بىرىنەن شاقىرتۋ الىپ, سوندا اۋىستى. بۇل فيرما جول قۇرىلىسى ماشينەلەرىن جاسايدى. ارتىنان وسى فيرمانىڭ وكىلى رەتىندە تمد ەلدەرىنە دە شىعىپ, جۇمىس ىستەدى. وسى جەردە ايتا كەتەتىن ءبىر قىزىق ءجايت, شەتەلدىكتەر تمد-نىڭ شىعىس بولىگىنىڭ رىنوگىنا شىققاندا ەڭ الدىمەن وزبەكستانمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋدى كوز­دە­گەن ەدى. كسرو-نىڭ كەزىندە قازاقستاننان گورى سول رەسپۋبليكا كوبىرەك تانىمال بولدى عوي. سون­دىقتان شەتەلدىكتەر ءوز وفيستەرىن الدىمەن سوندا اشتى, مەنىڭ اكەمنىڭ فيرماسى دا ءسويتتى. سول ءۇشىن قانشاما سابىلىپ, كوپ اقشالارىن شاشتى. سويتسە, ارتىنان وزبەكستان ەمەس قا­زاق­ستان وزىپ, قىزمەت ىستەۋدىڭ تيىمدىلىگى بىزدە ار­تىق ەكەندىگى كورىنىپ قالدى. قازاقستان رىنوگى باتىستىقتاردىڭ دامىعان تالابىنا ساي بولا كەتتى, ال وزبەكتەردە جاڭا وندىرىستىك قاتىناس دامىماي قالدى. اكەمنىڭ فيرماسى ارتىنان ءتىپتى وفيسكە سالعان اقشالارىن دا شىعارا ال­ماي, ول جەردەن شىعىنعا ۇشىراپ شىققان ەدى... مەنىڭ ءبىر ءىنىم, ءبىر ءسىڭلىم بار. ءىنىم اس­ترا­حاندا, بيزنەسپەن اينالىسادى, ال ءسىڭلىم ءماس­كەۋدە. ەكەۋى دە تۇرمىس قۇرعان, ءسىڭلىمنىڭ دە ەكى بالاسى بار. جولداسىم الماتىلىق, كەزىندە رەسپۋبليكالىق فيزيكا-ماتەماتيكا مەكتەبىن ورىسشا بىتىرگەن, سوسىن ماسكەۋدىڭ جول-قۇرى­لىسى ينستيتۋتىن اياقتادى. قازىر بيزنەسپەن اينا­لىسادى. ءبىزدىڭ ءبىر ۇل, ءبىر قىزىمىز بار. ۇلىم ابىلاي بيىل 17 دە, مەكتەپ بىتىرەدى, ال قىزىم ايگەرىم 13-تە. – جوعارىدا ءبىر سوزىڭىزدە لوندوندا “حاباردىڭ” تىلشىلىك قوسىنىن اشتىق دەدىڭىز, سول تۋرالى دا ايتىپ بەرسەڭىز... – ءبىز وتباسىمىزبەن قازىر لوندوندا تۇرامىز. ونداعى قوسىندى اشۋعا مەن كۇش سالدىم. بىزدە دۇنيەنىڭ ورتالىعى ماسكەۋ دەگەن تەرىس تۇسىنىك قالىپتاسقان عوي, شىن مانىندە ولاي ەمەس, ونداي الەمدىك ورتالىقتار تولىپ جاتىر. ءبىزدى قازىر تەك ماسكەۋلىك ساراپشىلار مەن ماماندار قاناعاتتاندىرا المايدى, الەمدىك وي-ارنانىڭ كەڭ ايدىنىنا شىققانىمىز ابزال. سوندىقتان باسقا دا ءبىر الەمدىك ورتالىقتاردا “حاباردىڭ” قوسىنىن اشۋدى ارمانداپ جۇرەتىن ەدىم, ەندى مىنا جاعداي سوعان ءدوپ كەلە كەتتى. لوندون ماسكەۋدەن دە اسىپ تۇسەتىن الەمدىك ورتالىق, ءومىردىڭ بارلىق سالاسىنا ىقپال ەتە الاتىن ءىرى دۇنيەلەر, اسىرەسە اسا ءىرى قارجىلىق ين­ستيتۋتتار سوندا شوعىر­لان­عان. وسىنداي جەردە قازاقستاننىڭ اقپارات­تىق قۇرالى ورناۋى ءبىزدىڭ ال­عا باسا ءتۇسۋىمىزدىڭ ءبىر كورىنىسى ەمەس پە؟ “حاباردىڭ” باسشى­لىعىنا اۋەلدە بۇل ۇسىنىس ۇناي قوي­عان جوق, ولاردىڭ تاراپىنان قولداۋ دا بولا قويمادى. سوندىقتان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە, ءتىپتى پرە­زيدەنت اكىمشىلىگىنە دەي­ىن حاتتار جازا ءجۇرىپ, ايتەۋىر لوندوندا دا تىلشىلىك قوسى­نىن اشۋعا قول جەتكىزدىك قوي. بۇل ماسەلە بىلتىر جازدا عانا شەشىمىن تاپتى. مەن قا­زاق­ستاننىڭ باق قۇرال­دا­رى نيۋ-يوركتە دە, توكيودا دا بو­لۋى كەرەك دەپ سانايمىن. بۇل دا ءبىزدىڭ الدىڭعى قاتار­لى ەل ەكەندى­گىمىزدىڭ ايعاعى بولماق. – ماسكەۋدە سەنىڭ ورنىڭا ناديا دەگەن ءبىر قىز قالعان ەكەن... – ءيا, ناديانىڭ كاسىبي شەبەرلىگىندە ءمىن جوق, بىراق جۇرەگىنىڭ قانشالىقتى قازاقستانعا بۇراتىنىن بىلمەيمىن. قاراپايىم عانا مىسال ايتاتىن بولساق, قازاقستاننىڭ اتىنان قازاق ازاماتى سۇراق بەرىپ تۇرسا ونىڭ قابىلدانۋى بولەك بولاتىنىن ومىردە كورىپ ءجۇرمىز, ال باس­قالار سۇراسا, ول ءبىر باسقا. مەن ءوز تاراپىمنان وسى ماسەلەلەردى “حاباردىڭ” باسشىلارىنا ءبىل­دىردىم دە. بىراق... ماسەلە باسقاشا شەشىلدى عوي. – ءسىز رەسەيدىڭ اتاقتى ساياسات, ەكونوميكا, مادەنيەت قايراتكەرلەرىنىڭ تالايىمەن سويلەسىپ, سۇحبات الدىڭىز. سولاردىڭ ىشىندە قايسىسى ۇمىتىلماستاي اسەر قالدىردى جانە نەسىمەن؟ – مەن سويلەسكەن ادامداردىڭ كوبىسى قازاقستانعا جاقسى كوڭىلدە ەكەنىن ءبىلدىردى. مۇمكىن مەنىمەن سولاي سويلەسكەن شىعار... بىراق ادامنىڭ شىن ءسوزى مە, الدە وتىرىك كولگىرسۋى مە, ونى دا بايقاپ قالۋعا بولادى عوي. سولاردىڭ ىشىندە ماعان اسىرەسە, ءانشى يوسيف كوبزونمەن بولعان سۇحباتىم ەستە قالدى. ول قازاقستان تۋرا­لى اسا جىلى, ادامي ەستەلىكتەرىن ايتىپ ەدى. سو­نىڭ ىشىندە قازاقستان تۋرالى ايتقان اندەرىن, پرە­زيدەنت ن.نازارباەۆپەن قوسىلىپ شىرقا­عان­­دا­رىن, مەنىڭشە ەشقانداي كولگىرسۋسىز سا­عىنىشپەن ەسكە الدى. زۋراب تسەرەتەليمەن بولعان سۇحبات تا ءالى كۇنگە كوز الدىمدا. ول دا قازاقستان جايلى جىلى, شىن جۇرەگىمەن جاقسى پىكىرلەر ءبىلدىردى. استانا قۇرىلىستارىنا ءوزىنىڭ ارحي­تەك­تور, مامان رەتىندەگى قىزىعۋشىلىعىن جاسىرما­د­ى. ولەگ سوسكوۆەتسپەن بولعان سۇحباتىم دا ۇمىتىل­مايدى. ول ءوزىنىڭ قازاقستاننىڭ ارقاسىندا بيىككە كوتەرىلگەنىن, سول ءۇشىن دە ءبىزدىڭ ەلگە ارقاشان ىرزا ەكەندىگىن ايتتى. بىردەڭەگە قولى جەتكەندەر اراسىنان مۇندايدى ايتاتىندار سيرەك بولادى. سونداي-اق اسا ۇنام­سىز ادامدار دا بولعانىن جاسىرۋعا بولمايدى. سولاردىڭ ىشىندە ميحايل گورباچەۆ مەنىڭ ەسىمدە سۇيكىمسىز پيعىلىمەن قالدى. ول كسرو-نىڭ تاراعانىنا, ءوزىنىڭ تاقتان ايرىلىپ قالعانىنا وكىنەتىنىن ءبىلدىرىپ الدى. سوعان قاراعاندا, ونىڭ دەموكراتيادان گورى توتالي­تاريزمدى اڭسايتىن­دى­عى, ۇزاق جىلدار دەموكرا­تيا­مەن ويناپ, ءوزىنىڭ شىن ءجۇزىن جاسىرىپ كەلگەندىگى كورىنىپ تۇردى. تۇلا بويىن وكىنىش بيلەپ, رەسپۋبلي­كالاردىڭ ءوزىن قولداما­عانىنا, كسرو-دان ەنشىسىن الۋعا ۇمتىلعاندا­رىنا ىزا بولعان پەندەشىلىگىن جاسىرا الماي وتىردى. سوعان قاراعاندا, ول ءوزىنىڭ كۇنى ابدەن وتكەن, بارىنشا قىزىقسىز ادام (كارىلىك ەمەس, كوزقاراسىن ايتامىن) ەكەندىگىن اڭعارتتى. مەندە ول تۋرالى ءتىپتى دە كوسەم ەمەس, كەرىسىنشە اقى­ماق­تاۋ, جان-دۇنيەسى بارىنشا قاڭىراپ قالعان, كەۋدەسى بوس, كوك مىلجىڭ ادام ەكەن عوي دەگەن اسەر قالدى. – ەلدىڭ بولاشاعى تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟ – مەن قازاقستان دۇرىس جولمەن دامىپ كەلە جاتىر دەپ ويلايمىن. باتىستىق دەموكراتياعا تىم قاتتى بەرىلەمىز دەپ ەلدىڭ تىنىشتىعىن, دامۋ پروتسەسىن توقتاتىپ الماۋىمىز كەرەك. مەنىڭشە, دەموكراتيا دەگەننىڭ ءوزى دە سالىس­تىرمالى دۇنيە عوي, باتىستىقتاردىڭ وزدەرى دە مەملەكەتتىلىكتىڭ نەگىزگى ۇستانىمدارىنا قول سۇعاتىن بولسا ونى تىيىپ تاستايدى. ءبىزدىڭ جاس ەلىمىز ەلىگىپ- جەلىگىپ, ونىڭ بارلىق تالابىنا ساي بولامىن دەپ تىراشتانۋىنىڭ كەرەگى جوق. جانىمىزداعى قىرعىزستان, تاجىكستان سياقتى ەلدەردى كورىپ وتىرمىز عوي, ولار دەموكرا­تيا­نىڭ سوڭعى ساتىسىنا جەتەمىز دەپ قولداعى با­رىنان ايرىلىپ قالعان جوق پا؟ سوندىقتان, بارىنەن دە جوعارى تۇراتىنى – قازاقستاننىڭ ەلدىك مۇددەسى بولۋى كەرەك. ول ءۇشىن اۆتو­كرا­تيزم كەرەك بولسا, ونى دا قابىلداعان ءجون. – اڭگىمەڭىزگە كوپ راحمەت. ءىسىڭىز ءساتتى بولسىن! اڭگىمەلەسكەن جاقسىباي سامرات.