اكىمدەرمەن جۇماداعى جۇزدەسۋ كەشە اتىراۋ وبلىسىمەن جالعاستى. ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن كەزەكتى ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا اكىم باقتىقوجا ىزمۇحامبەتوۆ قاتىسىپ, اتىراۋ وبلىسىنىڭ احۋالىن, تىنىس-تىرشىلىگىن, ايماقتا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار جايىن جاريا ەتتى.
اكىمدەرمەن جۇماداعى جۇزدەسۋ كەشە اتىراۋ وبلىسىمەن جالعاستى. ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن كەزەكتى ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا اكىم باقتىقوجا ىزمۇحامبەتوۆ قاتىسىپ, اتىراۋ وبلىسىنىڭ احۋالىن, تىنىس-تىرشىلىگىن, ايماقتا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار جايىن جاريا ەتتى.
ەل اۋماعىنىڭ 4 پايىزىن قامتىپ, حالىق سانىنىڭ 3,2 پايىزى قونىستانعان اتىراۋ وبلىسى ءوندىرىسى بۇگىندە ەلىمىزدىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ 11 پايىزىن قۇرايدى. ەۋروپا مەن ازيانىڭ اراسىندا ورنالاسقان اتالمىش ايماق ءوزىنىڭ گەوگرافيالىق ارتىقشىلىعىمەن دە ەرەكشە. سوندىقتان بۇل ءوڭىردىڭ ەل الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىك جۇگى زور
اتىراۋ دەگەندە, اۋىزعا الدىمەن مۇناي تۇسەتىنى جاسىرىن ەمەس. جالپى, ەلىمىزدىڭ باتىس بولىگىن ءبارىمىز بايلىقپەن بايلانىستىراتىنىمىز راس. سەبەبى, قالاي دەگەنمەن دە, قارا التىنمەن قاراجات تاۋىپ وتىرعان وبلىس جاعدايى وزگە وڭىرلەردەن وزگەرەك بولسا كەرەك-ءتى.
اتىراۋ وبلىسىندا بۇگىندە ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى دا ءتيىمدى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ماسەلەن, بۇل باعدارلاما اياسىندا 1,4 ترلن. تەڭگەنىڭ 34 جوباسى قولعا الىنعان. ال بۇل جوبالاردىڭ ىسكە اسۋ ناتيجەسىندە 4,5 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنى اشىلماق.
ءوڭىر باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, جىل باسىنان بەرى يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى شەڭبەرىندە وبلىستا 9 جوبا ىسكە اسىرىلعان. جوسپار بويىنشا تاعى 5 جوبا قولعا الىنباق. بيىلدىڭ وزىندە قۇنى 6 ملرد. تەڭگە بولاتىن ارماتۋرا شىعارۋ زاۋىتى پايدالانۋعا بەرىلگەن. كەلەسى جىلى وڭىردەگى قارقىندى قۇرىلىس سالاسىنىڭ دامۋىنا وراي تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى كومبيناتىن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ونەركاسىپتىك ساياساتتىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىن ءتيىمدى اتقارۋ ءۇشىن وبلىستا مۇناي-حيميا كلاستەرىن قۇرۋ قاراستىرىلعان. قازىرگى تاڭدا ونىڭ باستاپقى العىشارتتارى بار. وبلىس اۋماعىندا گاز-حيميا زاۋىتى سالىنۋدا. سونىمەن قاتار, اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىندا حوش ءيىستى كومىرسۋتەكتەرىن ءوندىرۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى, دەدى ب.ىزمۇحامبەتوۆ.
ايتا كەتسەك, ەلىمىزدەگى ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ 26 پايىزى, مۇنايدىڭ 40 پايىزى اتىراۋدا وندىرىلەدى. ەلىمىزدەن شىعاتىن مۇناي ەكسپورتىنىڭ 35 پايىزى وسى وڭىردەن جونەلتىلەدى. ال ەلگە كەلىپ جاتقان ينۆەستيتسيانىڭ 5,1 بولىگى اتىراۋ ايماعىنىڭ ەنشىسىندە. 2013 جىلدىڭ 8 ايىندا وبلىستا 21 ملن. توننا مۇناي, 10 تەكشە مەتر گاز ءوندىرىلىپتى. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 11,5 پايىز جانە 15 پايىزعا ارتىق. بيىلعى جىلى ايماقتىق ءىجو كولەمى 3 ترلن. 3 ملرد. تەڭگەنى قۇراعان.
ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا سوڭعى جىلدارى ءوڭىردىڭ ەكونوميكاسى ايتارلىقتاي دامىپ, ينۆەستيتسيا كۇرت وسكەنى دە ايتىلدى. جالپى, ءوندىرىس ءورىسى كەڭەيگەن سايىن ونداعى ەكولوگيالىق احۋال ماسەلەسى دە كۇردەلەنە تۇسەتىنى بەلگىلى. بۇل مۇنايلى ولكە اتىراۋ وبلىسى ءۇشىن اسا ماڭىزدى. ءباسپاسوز ءماسليحاتى بارىسىندا وبلىس اكىمى ەكولوگيا جاعدايىنا دا توقتالىپ ءوتتى. ەستەرىڭىزدە بولسا, قىركۇيەكتىڭ 24-ءى كۇنى اتىراۋ وبلىسىنداعى «بولاشاق» زاۋىتىندا توتەنشە جاعداي تىركەلىپ, زاۋىتتان شامامەن 3 شاقىرىم جەردە قاشاعان كەن ورنىنىڭ «د» ارالىنان كەلەتىن گازدىڭ كەمۋى ورىن العان بولاتىن. وسىعان الاڭداعان جۋرناليستەر سۇراعىنا وراي ءوڭىر باسشىسى بۇگىندە وڭىردە اشىق اسپان استىندا قالعان 9 ملن. توننا كۇكىرتتىڭ 1 ملن. تونناعا ازايتىلعاندىعىن ايتىپ ءوتتى. اتىراۋدا كۇكىرتتىڭ كوپ بولاتىنى مۇناي كومپانيالارىنىڭ جۇمىسىمەن تىعىز بايلانىستى. مىسالى, ايماقتاعى «تەڭىزشەۆرويل» – ءىرى كەن ورنى. وسى وڭىرگە العاش ينۆەستيتسيا اكەلگەن كومپانيا تەڭىزدە سۇيىق كۇكىرتتى قايتا وڭدەۋمەن اينالىسادى. وبلىس باسشىسىنىڭ پايىمداۋىنشا, وڭىردەگى ەكولوگيالىق ماسەلەلەر دەر كەزىندە دۇرىس قارالماي قالعان. دەگەنمەن, ب.ىزمۇحامبەتوۆ ءدال قازىر وبلىس حالقىنا قاۋىپ توندىرەتىندەي ەكولوگيالىق قيىندىق جوق دەپ مالىمدەدى.
«بوس كۇكىرت ۇلكەن كولەمدە بولۋى ەكولوگيا ءۇشىن اسا قاۋىپتى. بۇنى ۇزاق ايتۋدىڭ قاجەتى جوق. سوندىقتان بولاشاقتا, قاشاعان كەن ورنى ىسكە قوسىلعاندا دا كۇكىرت ماسەلەسى تۋىندايدى. سوندىقتان قازىردەن باستاپ كۇكىرتتى قيىرشىق جانە تۇيىرشەك كۇيىندە دايىنداپ, ساقتاپ, ونى مەزگىلىندە جونەلتۋدى قاراستىرىپ وتىرمىز», دەدى ب.ىزمۇحامبەتوۆ.
ءسوز رەتىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن جوعارىدا اتالعان قاشاعان كەن ورنىنداعى قازاقستان ۇلەسىنىڭ ءوسىپ وتىرعانىن دا نازارعا سالا كەتكەن ورىندى.
قازىر ايماقتا كۇكىرت
