كەز كەلگەن ۇيىمنىڭ قازىرگى زامانعى مەنەدجمەنتى قارقىندى ۋاقىتتى باسىنان كەشىرىپ وتىر. بۇگىنگى VUCA-الەم (volatility (تۇراقسىز), uncertainty (انىقسىز), complexity (كۇردەلى), ambiguity (ەكى ۇشتىلىق) جاعدايىندا ەرەجەلەر, ءتۇرلى تالاپتار, قاتىسۋشىلار قۇرامى, الاڭنىڭ اۋقىمى تۇراقتى وزگەرىپ وتىرادى. مۇنىڭ ءبارى قورشاعان ورتادا تۇراقتى ەشنارسە جوق ەكەندىگىن مويىنداۋدى, سوعان سايكەس ارەكەت ەتۋ مەن دامۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن قولدانۋدى تالاپ ەتەدى. قاجەت ۋاقىتتا جانە قاجەت ادىسپەن وزگەرە ءبىلۋ – قازىرگى زامانعى ۇيىمداردىڭ تابىستىلىعىنىڭ وزەكتى فاكتورى. وزگەرىستەر ستراتەگياسىن قۇرۋدىڭ نەگىزگى مىندەتى قالىپتاسقان جاعدايعا نەمەسە ماسەلەگە ۇيىمنىڭ ءتيىمدى جاۋاپ بەرۋ كەپىلدىگى بولىپ تابىلادى.
بۇگىندە عالامدىق رەتسەسسيا تۋدىرىپ وتىرعان ىندەت وسى جاعدايدىڭ ۇلكەن كورىنىسى بولىپ تابىلادى. ۆيرۋستىڭ تارالۋ قارقىنى مەن مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋى ەكونوميكالىق ءوسۋ قارقىنىن تومەندەتتى – حالىقارالىق زەرتتەۋ ورتالىقتارىنىڭ باعالاۋى بويىنشا ەكونوميكالىق ءوسۋ 2020 جىلى 1-1,5%-دى قۇراۋى مۇمكىن. وسى ورايدا مەملەكەت, بيزنەس, ازاماتتار ءوز پوزيتسياسىن ساقتاۋى جانە مۇمكىندىگىنشە دامۋ مۇمكىندىكتەرىن ايقىنداۋى كەرەك, ول ءۇشىن وزگەرىستەرگە بەيىم جانە جاعدايعا بايلانىستى يكەمدى بولۋى ءتيىس.
عالامدىق قالىپتاسقان جاعداي اشىق ەكونوميكالى قازاقستان ءۇشىن جاڭا سىن-قاتەرلەر تۋدىرىپ وتىر. الەمدىك ەكونوميكانىڭ شيكىزاتتىق مودەلى ارتىقشىلىقتارىنىڭ السىرەۋى, جاھاندىق ەكونوميكاداعى پروتەكتسيونيزمنىڭ (وتاندىق وندىرۋشىلەردى قورعاۋدىڭ) ارتۋى, تسيفرلى تەحنولوگيالاردىڭ قارقىندى دامۋى, تەحنولوگيالىق پاراديگمانىڭ اۋىسۋى سياقتى وزگەرىستەر قازاقستاننان ودان ءارى دامۋدا الەمدە بولىپ جاتقان تۇبەگەيلى وزگەرىستەرگە نازار اۋدارۋدى تالاپ ەتەدى.
وسى ورايدا مەملەكەت داعدارىس جانە داعدارىستان كەيىنگى دامۋ جاعدايىندا باسىمدىقتاردى ايقىندادى: بارلىق ازاماتتاردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىن ساقتاۋ; حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ; بيزنەستى قولداۋ جانە دامىتۋ; ءبىلىم مەن عىلىم جۇيەسىن جەتىلدىرۋ. الەمدە ورىن العان پاندەميادان ءبىرىنشى بولىپ زارداپ شەككەن تۋريستىك, لوگيستيكالىق بيزنەس, اۋەتاسىمالداۋشىلار مەن سىرتقى ەكونوميكالىق مامىلەلەرگە قاتىسۋشىلار بولدى. ويتكەنى شەكتەۋ شارالارىنا بايلانىستى ولار ءوز مىندەتتەمەلەرىن ورىنداي الماي وتىر.
وزگەرمەلى الەم جاعدايىندا بيزنەستە مىقتى جەڭبەيدى, نەعۇرلىم يكەمدى جانە بەيىمدەلگىش بيزنەس العا باسادى. باستىسى تەندەنتسيالاردى ۋاقتىلى باقىلاۋ, نارىقتا پايدا بولعان سۇرانىستى تالداۋ جانە ونى قاناعاتتاندىرۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس ىستەۋ بولىپ تابىلادى. كارانتين جەتكىزۋ قىزمەتىنە جانە باسقا دا ءوز قاجەتتىلىكتەرىن ۇيدە وتىرىپ قاناعاتتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن قىزمەتتەرگە سۇرانىستى ارتتىردى. الەۋمەتتىك باعىتتى ۇستاناتىن برەندتەر ءوز پوزيتسياسىن نىعايتا ءبىلدى, مىسالى Louis Vuitton ءوز كليەنتتەرىنە ماسكا سىيلادى, دارىگەرلەرگە قورعانىس كوستيۋمدەرىن ۇسىندى.
نارىقتا ءوز پوزيتسياسىن ۇستاپ قالۋ ستراتەگياسىن قولدانۋدا كومپانيا بىرنەشە قۇراۋشىلاردى قايتا باعالاۋى ءتيىس: كليەنتتەر سەگمەنتى – نەگىزگى ماقساتتى اۋديتوريانى انىقتاۋ; قۇندىلىقتى ۇسىنىس – باسەكەلەستەرمەن سالىستىرعاندا ارتىقشىلىقتارى بار ءونىم; وتكىزۋ ارنالارى – ءونىمدى ساتىپ الۋشىعا جەتكىزۋ جولدارىن تالداۋ (ونلاين كانالدار: سايتتار, telegram-كانال, Facebook, Instagram, YouTube جانە باسقالارى); كليەنتتەرمەن ءوزارا قارىم-قاتىناس تۇجىرىمداماسىن قالىپتاستىرۋ (جيناقتاۋ كارتاسىن قۇرۋ, سايتتا جەكە كابينەت قالىپتاستىرۋ, شاعىمدارعا ۋاقتىلى جاۋاپ بەرۋ, كەزەكتى ساتىپ الۋعا جەڭىلدىكتەر, ت.ب.
وزگەرىستەردى باسقارۋ شىعارماشىلىق اتموسفەرانى دامىتۋ جانە ەڭبەكتى كوماندالىق ۇيىمداستىرۋ ادىستەرىن ەنگىزۋ ستراتەگيالارىن قاراستىرادى. ەكىنشى ستراتەگيالىق دەڭگەي ۇيىمدى باسقارۋدىڭ جاڭا قۇرالدارىن قالىپتاستىرۋدى جانە باسقارۋ تەتىكتەرىن جاڭارتۋدى قاراستىرادى. شىعارماشىلىق احۋالدى دامىتۋ باسقارۋشىلىق شەشىمدەر قابىلداۋداعى جاڭا ادىستەردى ازىرلەۋدى بىلدىرەدى. شىعارماشىلىق باستاما ۇيىمدىق قۇرىلىم يكەمدىلىگىمەن, كوممۋنيكاتسيالىق ارنالار اشىقتىعىمەن, لاۋازىمدىق قۇزىرەتتىلىكتەر كەڭدىگى, ەڭبەكتى كوماندالىق ۇيىمداستىرۋ, قاتەلىكتەرگە توزىمدىلىك سياقتى پارامەترلەرمەن انىقتالادى. قىزمەتكەرلەردىڭ شىعارماشىلىق قابىلەتتەرى جاڭا تەحنولوگيا مەن جاڭا تاۋارلار ازىرلەۋدەن كورىنەدى.
راۋشان ەسبەرگەن,
پرەزيدەنت جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ اقتوبە وبلىسى بويىنشا فيليالىنىڭ پروفەسسورى
