سەنات توراعاسى قايرات ءماميدىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار «قازاقستان – قىتاي» مۇناي قۇبىرىن دامىتۋ مەن پايدالانۋ جانە تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ ادامداردى ىزدەستىرۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭدىق قۇجات جوبالارىن تالقىعا سالدى.
سەنات توراعاسى قايرات ءماميدىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار «قازاقستان – قىتاي» مۇناي قۇبىرىن دامىتۋ مەن پايدالانۋ جانە تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ ادامداردى ىزدەستىرۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭدىق قۇجات جوبالارىن تالقىعا سالدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى «قازاقستان – قىتاي» مۇناي قۇبىرىن دامىتۋ جانە پايدالانۋ كەزىندەگى ىنتىماقتاستىقتىڭ كەيبىر ماسەلەلەرى تۋرالى كەلىسىمدى قاراعان سەنات ونى راتيفيكاتسيالادى. كەلىسىمدە مۇناي قۇبىرى ارقىلى قازاقستاندىق شيكىزاتتى سىرتقا تاسىمالداۋ قىزمەتىنىڭ ءتاريفى بىرىڭعاي بولىپ تابىلادى جانە مۇناي تاسىمالداۋ باعىتىنىڭ ۇزاقتىعى ەسەپكە الىنباي بەلگىلەنەدى دەپ كورسەتىلگەن. وسى رەتتە قازاقستاندىق نارىققا مۇناي بەرۋدىڭ ءتاريفى ەكسپورتتىكىنەن اسپاۋى ءتيىس. بۇدان باسقا, مۇناي قۇبىرى وتەتىن جول بويىندا ەلەكتر تاراتۋ جانە بايلانىس, جول, قازاندىقتار مەن الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ, سونداي-اق بارلىق ينفراقۇرىلىم نەگىزىندە 8 قوسىمشا سورعىلىق ايداۋ ستانسالارىنىڭ قۇرىلىسى قامتاماسىز ەتىلەتىنى بەلگىلى بولىپ وتىر.
مۇناي قۇبىرى اتىراۋ, اقتوبە, قىزىلوردا, قاراعاندى, شىعىس قازاقستان جانە الماتى وبلىستارىنىڭ اۋماعىمەن وتەتىن بولعاندىقتان, وڭىرلەردىڭ قارقىندى دامۋىنا سەرپىن بەرەدى دەپ كۇتىلۋدە. قوسىمشا 1000 جۇمىس ورنى اشىلادى ەكەن. مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ۇزاقباي قاراباليننىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, 2019 جىلعا قاراي ەلىمىز ىشكى نارىعىن جانار-جاعار مايمەن تولىق قامتي الادى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, ۇكىمەت قابىلداعان باعدارلاماعا سايكەس مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىن جاڭعىرتۋ ارقىلى ەۋرو-4 جانە ەۋرو-5 بەنزينىن شىعارۋ قولعا الىنعان. مىسالى, اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىندا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى باستالسا, ەكى جىلدان سوڭ بۇل نىسان جۇمىسقا تولىق كىرىسەتىن بولادى. ال پاۆلودار مەن شىمكەنتتەگى زاۋىتتار ءوز كەزەكتەرىن كۇتۋدە. دەپۋتاتتاردىڭ الاڭداۋشىلىق بىلدىرگەن ساۋالدارىنا وراي جاۋابىندا مينيستر قازاقستاننىڭ مۇناي ءوندىرىسى سالاسىنداعى قىتايدىڭ ۇلەسى 24 پايىزدى قۇرايتىنىن كولدەنەڭ تارتتى.
ۇ.قاراباليننىڭ پايىمداۋىنشا, قىتايلىق مۇناي كومپانيالارى قىزىلوردا مەن اتىراۋ وبلىستارىندا مۇناي ءوندىرىپ جاتىر جانە اتالعان وڭىرلەردىڭ كەن ورىندارىنداعى شيكىزاتتىڭ ازايۋىنا بايلانىستى قحر ۇلەسى الداعى ۋاقىتتا 7-8 پايىزعا دەيىن كەمۋى مۇمكىن. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ مۇناي سالاسىنا اقش كومپانيالارىنىڭ قۇيعان ينۆەستيتسياسى ارتىپ, مۇناي وندىرۋدەگى ۇلەسى 25 پايىزدى قۇرايدى ەكەن.
سوڭعى كەزدە قازاقستاننىڭ ءىرى بيزنەس قۇرىلىمدارىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى زاڭ شەڭبەرىنەن شىعارۋ قالىپتى جاعدايعا اينالىپ بارا جاتقاندىعىنا الاڭداۋشىلىعىن بىلدىرگەن پالاتانىڭ حالىقارالىق قاتىناستار, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى يكرام ادىربەكوۆ مۇنىڭ «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ قۇرىلىمدارىنان باستالىپ, كەيىننەن ۇلكەن كاسىپورىندارعا ۇلاسىپ كەتكەندىگىنە قىنجىلىس ءبىلدىردى. «سوعان بايلانىستى «قازاقستان زاڭى بيزنەسكە قولايسىز با الدە ونىڭ دامۋىنا كەدەرگى تۋعىزىپ وتىر ما؟» نەمەسە بۇل «ينۆەستورلار قىسىمىنان تۋىپ وتىرعان جايت پا؟» دەگەن زاڭدى ساۋالدار تۋىندايدى», دەدى سەناتور. كوپتەگەن ءىرى كاسىپورىنداردىڭ, ءىرى بيزنەستىڭ زاڭ شەڭبەرىنەن تىس قالعاندىعىن العا تارتقان كوميتەت توراعاسى مۇنداي جاعداي شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا كەرى اسەرىن تيگىزىپ جاتقانعا ۇقسايدى دەگەن پايىمىن جەتكىزدى. ماسەلەن, ءىرى مۇناي جانە گاز كومپانيالارى شوعىرلانعان اتىراۋ وبلىسىندا سوڭعى جىلدارى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ وڭىردەگى ۇلەسى 8,1 پايىزدان 7-گە تومەندەسە, ماڭعىستاۋدا بۇل كورسەتكىش 16 پايىزدان 11-گە كەمىگەن. ي.ادىربەكوۆتىڭ پايىمىنشا, «قازاقستان – قىتاي» مۇناي قۇبىرى سەكىلدى جوبالاردا ءىرى بيزنەستى زاڭ شەڭبەرىنەن تىس قالدىرماۋ كەرەك.
سونداي-اق, دەپۋتاتتار جالپى وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىندە «تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنا قاتىسۋشى مەملەكەتتەر اراسىنداعى ادامداردى مەملەكەتارالىق ىزدەستىرۋ تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن قابىلدادى. اتالعان شارتقا تۇركىمەنستان مەن ۋكراينادان باسقا تمد-عا قاتىسۋشى 9 مەملەكەت باسشىسى ماسكەۋدە قول قويعانى بەلگىلى. قازىرگى كەزدە ول ازەربايجان, بەلارۋس, قىرعىزستان, مولدوۆا جانە وزبەكستان ەلدەرىندە كۇشىنە ەنگەن. جالپى, كەلىسىم بويىنشا قىلمىسكەرلەردى بىرلەسكەن جەدەل-ىزدەستىرۋ شارالارى, سۇراۋ سالۋلار ءتارتىبى, ىزدەۋدە جۇرگەندەر تۋرالى اقپاراتتار الماسۋ تارتىپتەرى قاراستىرىلادى. قۇجات اياسىندا مەملەكەتارالىق ىزدەستىرۋدىڭ ورتالىقتاندىرىلعان اقپار
