بيىل 100 جىلدىق مەرەيتويىن بۇكىل قازاق دالاسى كەڭىنەن اتاپ ءوتىپ جاتقان مۇقان تولەباەۆ ەسىمى ەلىمىزدىڭ مۋزىكا ونەرى تاريحىندا اسا كورنەكتى كومپوزيتور, قايتالانباس ەرەكشە دارىن يەسى رەتىندە ەستە قالعانى ءمالىم. ونىڭ بويىنداعى قاسيەتتىڭ قاي-قايسىسىنا دا بۇگىن جەكە-جەكە توقتالىپ, رۋحىنا ءيىلىپ تاعزىم ەتۋ ۇستاز الدىنداعى ءبارىمىزدىڭ ورتاق پارىزىمىز بەن ادالدىعىمىز بولىپ سانالادى. مەنىڭ دە قولىما الىپ, وتكەن بەلەستەردەگى اعاعا دەگەن ساعىنىش پەن سۇيىسپەنشىلىكتى, جۇرەكجاردى لەبىزدى اقتارۋىما بۇگىنگى ەل-جۇرتىنىڭ وسىناۋ اق, ادال پەيىلى اسەر ەتىپ وتىر.
بيىل 100 جىلدىق مەرەيتويىن بۇكىل قازاق دالاسى كەڭىنەن اتاپ ءوتىپ جاتقان مۇقان تولەباەۆ ەسىمى ەلىمىزدىڭ مۋزىكا ونەرى تاريحىندا اسا كورنەكتى كومپوزيتور, قايتالانباس ەرەكشە دارىن يەسى رەتىندە ەستە قالعانى ءمالىم. ونىڭ بويىنداعى قاسيەتتىڭ قاي-قايسىسىنا دا بۇگىن جەكە-جەكە توقتالىپ, رۋحىنا ءيىلىپ تاعزىم ەتۋ ۇستاز الدىنداعى ءبارىمىزدىڭ ورتاق پارىزىمىز بەن ادالدىعىمىز بولىپ سانالادى. مەنىڭ دە قولىما الىپ, وتكەن بەلەستەردەگى اعاعا دەگەن ساعىنىش پەن سۇيىسپەنشىلىكتى, جۇرەكجاردى لەبىزدى اقتارۋىما بۇگىنگى ەل-جۇرتىنىڭ وسىناۋ اق, ادال پەيىلى اسەر ەتىپ وتىر.
قازاق كاسىبي مۋزىكا مادەنيەتىنىڭ نەگىزىن قالاعان اعا بۋىن كومپوزيتورلار ە.برۋسيلوۆسكي, ا.جۇبانوۆ, ل.حاميديلەرمەن بىتە قايناسىپ, رۋحاني جاعىنان ءبىر-ءبىرىن بايىتىپ, تولىقتىرۋى حح عاسىر مادەنيەتىنە نەبىر عاجايىپ, ءىنجۋ-مارجان دۇنيەلەردىڭ كەلىپ قوسىلۋىنا ىقپال ەتكەنى ءوز الدىنا بولەك ءاڭگىمە. مىسالى, قازاق ۇلتتىق مۋزىكا مادەنيەتىندەگى كلاسسيكالىق كەزەڭنىڭ ا.جۇبانوۆ پەن ل.ءحاميديدىڭ سول كەزدەگى «اباي» وپەراسىنان, بولماسا ە.برۋسيلوۆسكيدىڭ «سارىارقا» سيمفونياسىنداعى «بالبىراۋىن» مەن م.ءتولەباەۆ شىعارمالارىنان باستاۋ الۋىنىڭ ءوزى نە تۇرادى؟ ۇلتتىق كلاسسيكامىزعا جاتاتىن «ءبىرجان-سارا» وپەراسى, «كوممۋنيزم وتتارى» كانتاتاسى, وركەستر مەن سكريپكاعا ارناعان پوەماسى, «قازاقستان» سيمفونيالىق پوەماسى, سونىمەن قاتار باسقا دا اندەرى مەن رومانستارى مۋزىكا مادەنيەتىنىڭ بارلىق دەڭگەيدەگى تالاپتارىنا جاۋاپ بەرە الۋىمەن قۇندى بولىپ ەسەپتەلەدى. ساڭلاق سۋرەتكەردىڭ جوعارى ساپالى كوركەم شىعارمالارى ءار الۋان فورماسىمەن, ستيل ەرەكشەلىگىمەن, تەرەڭدىگىمەن, مازمۇندىلىعىمەن دارا تۇراتىنى تاعى اقيقات.
مۇقاننىڭ ونەرگە دەگەن قۇشتارلىعىن وياتىپ, قالىپتاستىرۋعا ول وسكەن ورتانىڭ اجەپتاۋىر اسەر ەتكەنىن قولىمىزداعى بارلىق دايەك ءدال ناقتىلايدى. ءوسۋ-تولىسۋىنا كۋا جەر ءجانناتى جەتىسۋدىڭ ءوزى حالىقتىق مۋزىكانىڭ تۇنىپ تۇرعان مەكەنى دەسەك, سونداي كەرەمەت توپىراقتىڭ قاسيەتىنە قانىپ وسكەن ورەن جاستىقتىڭ جايلاۋىنا نەبىر جاۋھار دا جاسامپاز ونەردى قوندىرا ءبىلدى. پوەزياعا, ءان مەن اۋەنگە قۇشتارلىق, سۋىرىپ-سالمالىق كەلەشەك ارنانى ايناداي تازا ەتۋمەن بىرگە, ءتول ايدىنعا مۋزىكالىق دارىن مەن اقىندىقتى قاتار قۇيدى. ۇلت كومپوزيتورلارى اراسىندا العاش جوعارى كاسىبي مۋزىكالىق ءبىلىم العان ادام رەتىندە شىعارماشىلىقتىڭ الدىڭعى لەگىندە تۇراتىن كومپوزيتور سوعىسقا دەيىن ماسكەۋدەگى قازاق ستۋدياسىندا وقىپ, مۇنى اياقتاعاننان كەيىن پ.چايكوۆسكي اتىنداعى كونسەرۆاتوريانىڭ كومپوزيتورلىق بولىمىندە ب.شەحتەر, ر.گليەر مەن ن.مياسكوۆسكي سياقتى تانىمال تۇلعالاردان ءتالىم الدى. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس تۇسىندا «توس مەنى, توس», «كەستەلى ورامال» ءان-رومانستارى مەن وركەستر مەن سكريپكاعا ارنالعان پوەماسى ەل اراسىنا كەڭىنەن تاراسا, مۇنان كەيىن ە.برۋسيلوۆسكيمەن تىعىز شىعارماشىلىق بايلانىستا بولۋىنىڭ ناتيجەسىندە تاماشا تۋىندىلار دۇنيەگە كەلدى. ەكەۋىنىڭ 1945 جىلى بىرىگىپ جازعان «امانگەلدى» وپەراسى مەن ءبىر جىلدان كەيىنگى ءوزىنىڭ ايگىلى «ءبىرجان-سارا» وپەراسى ارقىلى قازاق ۇلتتىق وپەرا ونەرىنىڭ شىڭىنا تابان تىرەي الدى.
جوعارىدا اتالعان اندەرى مەن شىعارمالارىنان مۇقاننىڭ تامىرى ۇزىلمەگەن حالىقتىق سازدى ەۋروپالىق كلاسسيكامەن شەبەر بىرىكتىرىپ, توننىڭ ىشكى باۋىنداي ۇيلەستىرە بىلگەن بيىك ءۇنىن تانيمىز. «ءبىرجان-سارا» بۇگىندە تەك قازاق مۋزىكا مادەنيەتىندەگى سونى قۇبىلىس ەمەس, سونىمەن قاتار الەمدىك وركەنيەتكە قوسىلعان زور تابىس بولىپ تابىلادى. تەرەڭ ارنالى ساحنالىق پولوتنونىڭ ۇلتتىق كلاسسيكامىزداعى بوياۋى قانىق, بولمىسى انىق, بىردەن-ءبىر ءتول تۋىندىعا اينالۋى مۇقان ءۇنىنىڭ ۇزىلمەي, بۇگىنگى ۇرپاق ارمانىمەن ۇشتاسىپ جاتقانىن اڭعارتادى. اسىرەسە, مۇندا حالىقتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىندەگى وزگەرىستەر شىنايى بەينەلەرمەن, سۋرەتتەرمەن تۇشىمدى ءورىلىپ, وپەرانىڭ ليبرەتتوسىن جازعان اكادەميك قاجىم جۇماليەۆتىڭ تىلىمەن ايتقاندا: «...مۇقان كەيىنگى ۇرپاققا ولمەستىك مۇر
