«كازپراۆدا» – جۋرناليستىك شەبەرلىكتىڭ كەمەل مەكتەبى

ارينە وقىرمانداردىڭ «كازپراۆ­دا­عا» دەگەن كوزقاراسى ءارتۇرلى. كەي­بىرەۋ­لەرى ونى تىم رەسمي دەپ سانايدى. باسىلىم بەتتەرىندە جاريالانعان ماقا­لالاردان كەيىن «سىنعا ىلىنگەن» باز­بىرەۋلەر گازەتتى تىم سىنشىل دەپ ساناي­دى. تاعى بىرەۋلەر ونى جاڭالىقتىڭ عانا ەمەس, ءبىلىمنىڭ دە قاينار كوزى دەپ بىلە­دى. بىراق ەشكىم دە «كازپراۆدا» ماتەريال­دارىنىڭ ءاردايىم شىنايى, ال جۋرنا­ليس­تەرىنىڭ جەدەل جانە ادال ەكەندىگىنە قارسى داۋ ايتا المايدى.

شىن مانىندە, «جەدەل, ساۋاتتى جانە ادال» ۇرانى باسىلىمنىڭ دامۋ تاريحىمەن قازىرگى «كازپراۆدانىڭ» باستاۋى بولىپ سانالاتىن «يزۆەستيا كيرگيزسكوگو كرايا» گازەتىنىڭ العاشقى سانى جارىق كور­گەن 1920 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ عاسىر بويى جالعاسىپ كەلەدى.

بەيسەنبى سايىن تەك ءبىر باسپا تاباق كولە­مىندە عانا شىعاتىن اپتالىق ولكەدە زاڭدىلىقتى ەنگىزۋ جانە «حالىقتىڭ ءومى­رى مەن قىزمەتىن باسقارۋعا ارنالعان» اكتى­لەردى جاريالاۋ ارقىلى ءوز مىندەتىن ناق­تى قالىپتاستىردى. سونىمەن قاتار العاش­قى رەداكتورلىق ماقالادا «تەك رەسمي عانا ەمەس, سونداي-اق كەڭ-بايتاق قازاق ولكەسىنىڭ سۇرانىستارى مەن قاجەت­تى­لىكتەرىنىڭ كورسەتكىشى – ۇلت گازەتىنە اينالاتىن باسپا ورگانىن بىرتىندەپ قالىپ­تاس­تىرۋ» سياقتى ۇزاق مەرزىمدى ماقساتى دا جا­ريالاندى.

«يزۆەستيانىڭ» العاشقى رەداكتورى رەۆكوم مۇشەسى سەدەلنيكوۆ دەگەن ادام بولدى. بىراق كوپ ۇزاماي ونى بولشەۆيك-پۋبليتسيست, ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك جانە ازا­مات سوعىستارىنا قاتىسقان كازرەۆكوم مۇشەسى, الاشوردامەن كەلىسسوزدەر جۇر­گىزۋمەن, ەمبى مۇنايى جانە اسكەري قۇ­رىلىس ماسەلەلەرىمەن اينالىسقان ۆالە­ري لەجاۆا-ميۋرات الماستىردى.

ول كەزدە, ارينە گازەت جوعارى تيپو­گرا­فيالىق ساپاسى جانە تەحنيكالىق ارلە­نۋىمەن ەرەكشەلەنگەن جوق ەدى. ازا­مات سوعىسى ءجۇرىپ جاتتى, ەلدە اشتىق پەن كۇيرەۋ باستالدى. بىراق گازەت بەت­تە­رىن­دە ساياسي وتكىرلىك تە, سونىمەن بىرگە ءار­تۇرلى بەلگىلەۋشى, رەتتەۋشى, باعىت­تاۋ­­شى دەكرەتتەر دە جەتكىلىكتى بولدى. مى­سالى, رەۆوليۋتسيالىق قاجەتتىلىك دەپ تۇ­سىن­­دىرىلگەن ءماجبۇرلى تاسىلدەر ارقىلى زيا­­لىلار ەڭبەككە تارتىلدى.

بىراق ۋاقىت ءوتىپ جاتتى. ازاماتتىق سو­عىس اياقتالدى, ەلدە ۇجىمداستىرۋ جانە يندۋستريالاندىرۋ كەزەڭى باس­تال­دى. ول كەزەڭ دە باسىلىمدا ءوز ءىزىن قال­دىر­دى.

1921 جىلدىڭ شىلدەسىندە «يزۆەستيا كيرگيزسكوگو كرايا» جاڭا اتاۋمەن – «ستەپ­نايا پراۆدا» دەگەن اتپەن جارىق كورە باستادى. گازەت رەسپۋبليكانىڭ وكپ جانە وسك ورگانىنا اينالدى. باسىم­دى­لىق­تار دا وزگەردى, ولاردىڭ نەگىزگىسى جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتتى ناسيحاتتاۋ بولدى. «حالىق شارۋاشىلىعى» ايدارى پايدا بولدى, وندا ونەركاسىپ پەن اۋىل شارۋا­شىلىعىنداعى جاعداي تۋرالى ماتە­ريالدار بۇكىل ەل, سونىمەن قاتار گۋبەر­نيالار بويىنشا دا جاريالانىپ تۇردى. كسرو قۇرىلعانىن جاريالاعان كەڭەس­تەردىڭ ءبىرىنشى سەزىنىڭ شەشىمدەرى كەڭى­نەن تالقىلاندى.

راس, قاراپايىم ادامدارعا قابىل­دا­ناتىن شەشىمدەردىڭ ەرەكشە­لىك­تە­رىن دۇرىس تۇسىندىرە الاتىن جۋرناليستەر جەتىسپەدى. باسىلىمدى دامىتۋعا قارا­جات تا ماردىمسىز بولدى. ءدال وسى­عان بايلانىستى, 1923 جىلى ءدال سون­داي داعدارىستا بولعان «ورىنبور جۇ­مىس­شىسى» مەن «ستەپنايا پراۆدانى» بىرىك­تى­رۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.

سونىمەن 1923 جىلعى قاراشادا قىر­عىز ركپ (ب), بۇكىلوداقتىق كاسىپ­و­داق­تار ورتالىق كەڭەسىنىڭ قىربيۋرو, ورىنبور گۋبەرنيالىق كوميتەتى ركپ (ب), گۋبەرنيالىق اتقارۋ كوميتەتى جانە گۋبەر­نيالىق كەڭەستىڭ ورگانى بولعان «سوۆەت­سكايا ستەپ» گازەتى پايدا بولدى.

گازەت اپتاسىنا التى رەت شىعا باس­تادى. ءستيلى دە وزگەردى. قۇرعاق ەسەپتەر مەن نۇسقاۋلاردىڭ ورنىنا پۋبليتسيستيكا كەلدى. وندا ءارتۇرلى كەمشىلىكتەردى, سونىڭ ىشىندە ق ۇلىقسىزدىقتى, بيۋروكراتيانى جانە جاتىپىشەرلىكتى سىناعان وچەر­كتەر, ماقالالار, حات-حابارلار, ءتىپتى فەلەتوندار دا جاريالانا باس­تاد­ى. ايتا كەتەر بولساق, بۇل كەزەڭدە ميحايل زوششەنكو, كۋكرىنيكسى, سەرگەەۆ-تسەنس­كي, ولگا فورش, كونستانتين سيمونوۆ, الەكسەي تولستوي, سەرگەي ميحالكوۆ, كون­ستانتين پاۋستوۆسكي گازەتپەن تىعىز ىنتى­ماقتاستىق ورناتتى.

بىراق گازەتتىڭ ءوزىنىڭ بىلىكتى جۋرنا­ليس­­تەرى ءالى دە بولسا جەتىسپەدى. تاريح­شى­لار­دىڭ ايتۋى بويىنشا, سول كەزدە رەسپۋبليكادا جۋرناليستيكا سالاسىندا جۇ­مىس ىستەيتىن 100 ادامنىڭ تەك التاۋى عانا جوعارى ءبىلىمدى بولعان.

1929 جىلدىڭ تامىز ايىنان باستاپ گازەت بكپ(ب) قازاق ولكەلىك كوميتەتى, قازاق ورتالىق كوميتەتى, الماتى وكرۋگ­تىك پارتيا كوميتەتى جانە وكرۋگتىك اتقارۋ كوميتەتىنىڭ ورگانىنا اينالدى. ەگەر بۇعان دەيىن ول ورىنبوردا باسىلىپ شىقسا, ەندى رەداكتسيانىڭ ورنالاسقان جەرى رەسپۋبليكانىڭ جاڭا استاناسى – الماتى قالاسى بولدى.

ۋاقىت وتكەن سايىن گازەت تە مول اقپارات بەرە باس­تادى. ورتالىق جانە جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىنىڭ جۇمىسى تۋرالى حا­بار­لامالاردان باسقا, كسرو-نىڭ باسقا رەس­­پۋبليكالارىنداعى جانە شەتەل­دەر­­دە­گى ءومىر تۋرالى جاريالانىمدار پاي­دا بولدى. تاقىرىپ تا ءارتۇرلى بولدى, وعان مىنا ايدارلار دالەل: «اۋىل شار­ۋاشىلىعى», «ازىق-ت ۇلىك مايدانى», «جۇمىسشى ءومىرى», «ركپ ءومىرى», «كاسىپوداق ءومىرى», «سەلولار مەن اۋىلدار» جانە باسقالارى.

ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارىندا قورشاۋداعى لەنينگرادتىڭ سيم­ۆولىنا اينالعان ولگا بەرگولتس; جامبىلدىڭ تانىمال اۋدارماشىسى, سوعىس جىلدارىندا – «زا رودينۋ» پانفيلوۆ ديۆيزيالىق گازەتىنىڭ رە­داك­­تورى جانە «پراۆدانىڭ» ارناۋلى ءتىلشىسى بولعان پاۆەل كۋزنەتسوۆ; كەيىن­نەن كەڭەستىك تانىمال پۋبليتسيستەرگە اينالعان پاۆەل روگوزينسكي مەن سەرگەي كرۋ­شينسكي سياقتى تالانتتى جۋرناليستەر «سوۆەتسكايا ستەپ» گازەتىندە ءوز ىزدە­رىن قالدىردى.

1932 جىلى 20 قاڭتاردا «سوۆەتسكايا ستەپ» گازەتىنىڭ سوڭعى – 2185-نومىرىنە قول قويىلدى. قازاق ولكەلىك كوميتەتى ءىىى پلەنۋمىنىڭ شەشىمىمەن گازەت ەندى «كازاحستانسكايا پراۆدا» دەپ اتالدى.

وسىنداي اتاۋمەن 21 قاڭتاردا جاڭا گازەتتىڭ العاشقى سانى جارىق كوردى. سو­نىمەن بىرگە باسىلىمعا الماتىدان باسقا بارلىق وبلىستارعا تۇراقتى شتات­تىق تىلشىلەردى جىبەرۋگە رۇقسات ەتىلدى.

باسىلىمنىڭ نەگىزگى تاقىرىپتارى ۇجىمداستىرۋ جانە يندۋستريالاندىرۋ بولىپ قالا بەردى. سونىمەن بىرگە ءبىلىم جانە مادەنيەت ماسەلەلەرى بەلسەندى تۇردە قامتىلا باستادى. اتاپ ايتقاندا, ساۋاتسىزدىقتى جويۋ قوزعالىسىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.

ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسى جىلدارىندا ءباسپاسوزدىڭ باستى تاقىرىبى جاۋعا قارسى كۇشتەردى جۇمىلدىرۋ بولدى. الايدا سوعىس ۋاقىتىندا جانە قارا­جات­تىڭ جەتىسپەۋىنەن كوپتەگەن باسىلىم جابىلىپ قالعان ەدى. رەسپۋبليكالىق گازەت­تەردىڭ ىشىندە ەكەۋى – «سوتسياليستىك قازاقستان» مەن «كازاحستانسكايا پراۆدا» عانا قالدى, ولاردا كومسومول ءومىرى ءبولىمى پايدا بولدى.

كوپتەگەن كازپراۆدالىق مايدانعا كەت­تى. وكىنىشكە قاراي, ولاردىڭ كەي­بى­رەۋى سوعىستان قايتىپ ورالمادى. رەداك­تسيا­داعى مەموريالدىق تاقتا كوپتەگەن جىل بويى قازا بولعانداردى ەسكە الۋدى ۇرپاقتان-ۇرپاققا جەتكىزىپ كەلەدى. بۇلار ەۆگەني بارد, اناتولي ۆلاسەنكو, بوريس لينوۆ, بوريس مەگورسكي, يۆان وستاپەتس, ارسەنتي پەتراشكو, يۆان يۋفەرەۆ, ۆاسيلي ياكۋشكين.

سوعىستىڭ العاشقى كۇندەرىنەن باس­تاپ گازەت قازاقستاندىق جۋرناليست جانە جازۋشى مايدانگەرلەرمەن تىعىز بايلانىس ورناتتى. ونىڭ بەت­تە­رىن­دە باۋىرجان مومىش ۇلى, دميتري سنەگين, مالىك عابدۋللين, سىرباي ماۋ­لەنوۆ, جۇماعالي ساين جانە باسقا دا كوپتەگەن قازاقستاندىق مايدانگەر-قا­لامگەرلەردىڭ شىعارمالارى جاريا­لان­دى.

قىسقالىق, ناقتىلىق, پاتريوتتىق سەزىم سول كەزدەگى گازەت ءستيلىنىڭ ماڭىزدى ەرەك­شەلىگىنە اينالدى. «كازاحستانسكايا پراۆدا» بەتتەرىنەن قازاق ادەبيەتى مەن عىلىمىنىڭ الدىڭعى قاتارلى قايرات­كەر­لەرى: مۇحتار اۋەزوۆ, قانىش ساتباەۆ, عابيت مۇسىرەپوۆ, ءسابيت مۇقانوۆ, جامبىل جاباەۆتاردىڭ اسقاق پىكىرلەرى جا­ريا­لانىپ تۇردى...

ەلدىڭ بەيبىت ومىرگە كوشۋىنە بايلانىستى باسىلىمنىڭ مىندەتتەرى بىر­ت­ىند­ەپ وزگەرە باستادى. ءبىرىنشى كەزەكتە ونەركاسىپ پەن اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى جاعداي تۋرالى جاريالانىمدار بولدى. گازەتتىڭ تارالىمى ەداۋىر ۇلعايدى. وقىر­­ماندارمەن كەرى بايلانىس جاق­سار­دى. ايتپاقشى, ءدال وسى كەزدە رەداك­­تسيادا سوتسياليستىك جارىستىڭ كوش­باس­شى­لارىمەن جارىسۋعا نەمەسە تىڭ جانە تىڭايعان جەرلەردى يگەرۋگە بارۋعا نيەت بىلدىر­گەندەردىڭ حاتتار لەگى مول بولدى.

باسىلىمنىڭ كادرلىق قۇرامى اي­تار­­لىقتاي جاقساردى. گازەتكە فەدور بويارسكي, فەدور ميحايلوۆ, پاۆەل كوسەنكو, نيكولاي انوۆ, ولەگ ماتسكەۆيچ, فەدور يگناتوۆ, نيكولاي شەۆتسوۆ, يۆان دەرجيەۆ, كونستانتين كيم, ميحايل پول­تو­رانين, يۋري كۋكۋشكين سياقتى جانە باسقا دا كاسىبيلەر كەلدى.

1958 جىلعى 23 ناۋرىزدا «كازاح­ستان­س­كايا پراۆدانىڭ» 10 مىڭىن­شى ءنومى­رى جارىق كوردى. كسرو جوعارعى كەڭە­سى پرەزيديۋمىنىڭ جارلىعىمەن گازەت ەڭبەك قىزىل تۋ وردەنىمەن ماراپات­تال­دى.

وكىنىشكە قاراي, توقىراۋ جىل­دا­رىن­د­اعى قۇبىلىس تا «كازاح­ستان­سكايا پراۆدانى» اينالىپ وتە المادى. كوكپ-نىڭ جالپى يدەولوگيالىق مونوپولياسى جاعدايىندا بارلىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا وزگەشە كوزقاراستاردىڭ جولىن كەسۋ, قاتاڭ باقىلاۋ ورناتىلدى.

دەگەنمەن, وسى جىلدارى دا «كازاح­ستان­سكايا پراۆدا» گازەتىندە وتكىر ماتەريالدار جاريالاندى, اتاپ ايتقاندا, ناقتى ءوندىرىس ورىندارىنداعى جاعداي, اۋىلدارداعى كەدەيشىلىك, بيۋروكراتيا, پاراقورلىق... تاعىسىن تاعىلار.

بىراق رەداكتسيا ءۇشىن ناعىز وركەندەۋ كەزەڭى 1985 جىلى – قايتا قۇرۋ جاريا­لان­عاننان كەيىن عانا باستالدى. تسەنزۋرا بىرتىندەپ ازايدى, جاريالىلىق جالاۋى جەلبىرەدى. كوكپ بۇرىنعى كۇشىنەن ايىرىلدى, جاڭا پارتيالار مەن قوزعالىستار پايدا بولا باستادى.

1990 جىلى قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك ەگە­مەن­دىگى تۋرالى دەكلاراتسيانىڭ قا­بىل­­دانۋى بۇكىل قازاقستاندىق جۋرناليستيكا ءۇشىن باستى وقيعا بولدى. راس, سودان كەيىن قيىندىقتار, ونىڭ ىشىندە قارجىلىق قيىندىقتار باستالدى.

بۇكىل ەل قيىن كەزەڭدەردى باستان وتكە­­رىپ جاتتى. دۇكەندەردە سورەلەر بوس. تاۋار تالونمەن بەرىلەدى. زەينەتاقى مەن جالاقى بەرۋگە قاراجات جوق. وندىرىستەر جاپپاي جابىلۋدا.

«كازپراۆداعا» كەلەتىن بولساق, بۇل كەزەڭدە كوممەرتسيالىق باسىلىمدار تۇرىندەگى كۇشتى باسەكەلەستەر پايدا بولدى, ولار ونسىز دا ماردىمسىز «جارناما جىرتىسىنا» ورتاقتاسىپ, وزىنە تارتتى.

كەشەگى بارلىق سالاداعى ماماندار «ۇساق-تۇيەك ساتۋشىلارعا» اينالدى, وسى جاعدايدا ۇجىمدى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ءبىرىنشى باسشىلاردىڭ جاڭاشا وي­لاۋىن قالىپتاستىرۋ قاجەت بولدى. «كاز­پراۆ­دا­نىڭ» جولى بولدى دەۋگە بولادى: گازەتتى باس­قارعان ۆياچەسلاۆ سرىبنىح رەداكتسيا جۇمىسىن جەدەل تۇردە نارىقتىق قا­لىپ­قا قايتا قۇرا الدى.

گازەت تۇراقتى شىعۋىن جالعاستىردى. سونىمەن قاتار بۇل شىن مانىندە وتكىر بولا ءتۇستى, جەرگىلىكتى عانا ەمەس, ورتالىق ورگان­داردىڭ قىزمەتىن دە سىنعا الدى.

1998 جىلعى 16 قازاندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ № 1050 قاۋلى­سى­مەن سول كەزدە مەملەكەتتىك كاسىپورىن بولعان رەداكتسيا «كازاحستانسكايا پراۆدا» رەسپۋبليكالىق گازەتى» اشىق اكتسيو­نەر­لىك قوعامى بولىپ قايتا قۇرىلدى.

1999 جىلى باسىلىمنىڭ باس كەڭسەسى قازاقستاننىڭ جاڭا استاناسىنا كوشى­رىل­دى, ال الماتىدا تىلشىلەر قوسىنى قالدى.

«كازاحستانسكايا پراۆدا» جالپى­ۇلت­­تىق گازەتى رەسمي جانە ىسكەرلىك اق­پا­­­رات­تىڭ ماڭىزدى كوزى بولىپ قالا بەرەدى. ونىڭ بەتتەرىندە مەملەكەت باسشى­سى­نىڭ جارلىقتارى مەن وكىمدەرى, پارلامەنت پەن ۇكىمەت باسشىسىنىڭ قاۋ­لىلارى, رەسپۋبليكانىڭ جاڭا زاڭ­دا­رى, جوعارعى بيلىك ورگاندارىندا قايتا تاعايىنداۋلار تۋرالى حابارلامالار جاريا­لانادى.

تاۋەلسىزدىك جىلدارى «كازاحستانسكايا پراۆدا» ءۇشىن ءوزىن رەسپۋبليكا تاريحىنىڭ شىنايى شەجىرەشىسى رولىندە تولىق تانىتقان كەزەڭ بولدى. بۇل اسپەك­تى­نى تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازار­باەۆ ەرەكشە اتاپ ءوتتى.

ەلباسى: ء«بىزدىڭ ەلىمىز تاريحىنىڭ داڭقتى جانە قايعىلى كەزەڭدەرى بۇرىن­نان كەلە جاتقان جانە شىنايى حالىقتىق گازەت «كازاحستانسكايا پراۆدا» بەتتەرىندە كورىنىس تاپقان. مەنىڭ «كازاحستانسكايا پراۆدامەن» دوستىعىم وسىدان 37 جىل بۇرىن, العاشقى جازبامدى جاريالاعان كەزدە باستالدى. بۇگىنگى تاڭدا دا گازەت جاڭا دەموكراتيالىق قازاقستاندى قۇرۋ­عا بەلسەندى اتسالىسۋدا», – دەپ اتاپ ءوتتى.

ەلىمىز ەگەمەندىك العاننان كەيىنگى جىلدارى باسىلىمدى باسقارعان باسشىلار دا گازەتتىڭ دامۋىنا ايتارلىقتاي ۇلەس قوستى. ولاردىڭ اراسىندا گريگوري ديلدياەۆ, ۆالەري ميحايلوۆ, اناتولي گۋرسكي, ولەگ چەرۆينسكي, ولەگ كۆيات­كوۆ­­سكي, الەكساندر تاراكوۆ, جاناي وماروۆ بار ەدى. باس رەداكتور رەتىن­دە تات­يانا كوستينا گازەتتە 14 جىل قىز­مەت ەتتى.

ءار ۋاقىت كەزەڭى ءوز تالاپتارىن بەلگى­لەيدى. ودان تىس قالماس ءۇشىن وزگەرىس­تەر­دىڭ باستالۋ ءساتىن جىبەرىپ الماۋىمىز كەرەك. مۇنى «كازپراۆدا» دا ءار­دايىم جاقسى تۇسىنگەن جانە تۇسىنەدى. مىسالى, 1999 جىلى ينتەرنەت ەندى دامىپ كەلە جاتقان كەزدە www.kazpravda.kz ۆەب-سايتى قۇرىلدى. ەگەر العاشىندا ول تەك باسپا نۇسقانى قايتالاعان بولسا, جاقىندا ول تولىعىمەن دەربەس ءارى ايتارلىقتاي تابىستى بولىمشەگە اينالدى, كىرۋشىلەرگە قاتىستى ستاتيستيكا وسىنىڭ دالەلى بولىپ تابىلادى.

ەلىمىز تسيفرلاندىرۋعا بەت الدى. «كازپراۆدا» بۇل ماسەلەدە دە العاش­قى­لاردىڭ ءبىرى بولدى. 2013 جىلدىڭ اقپان ايىنان باستاپ گازەت AxioCat رە­داكتسيالىق-باسپا جۇيەسىن ەنگىزدى جانە جۇمىس ىستەي باستادى, بۇل گازەتتى باسىپ شىعارۋدىڭ بارلىق پرو­تسە­سىن ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە باقى­لاۋ­عا مۇم­كىندىك بەرەتىن قاعازسىز قۇجات اي­نا­­­لىم­ىنىڭ ءتيىمدى تەحنولوگياسىن بىلدىرەدى. ماتەريالداردى باسىپ شى­عا­رۋ پروتسەستەرى, ولاردى ساتىلار بو­يىن­شا «قولمەن قايتا اۋىستىرۋ», ماتىن­دەردى قولمەن قايتا تەرۋ... وتكەن كۇننىڭ ەنشىسىندە قالدى. جۇيە مۇلدەم اشىق جانە ءار قولدانۋشىعا ءنومىردى دايىن­داۋ­دىڭ بۇكىل پروتسەسىن كورۋگە, ۋاقى­تىندا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

گازەت شىعارۋمەن قاتار اكتسيونەرلىك قوعام ۇزاق ۋاقىت بويى «بايتەرەك» رەس­پۋب­­ليكالىق قوعامدىق-ساياسي جۋرنالىن شىعاردى, «نيۆا» جۋرنالىنا قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىردى. ءونىمنىڭ تاعى ءبىر ءتۇرىن – «كازاحستانسكايا پراۆدا» كىتاپحاناسى» سەريا­سىمەن شىعاتىن كىتاپ ءوندىرىسى يگە­رىل­دى.

ىسساپارمەن جۇرگەن باسىلىمنىڭ جۋر­ناليستەرى وقىرماندى الەمنىڭ ءارتۇر­لى ەلدەرىنىڭ ومىرىمەن, مادە­نيە­تى­مەن, داستۇرىمەن ۇنەمى تانىستىرىپ وتى­رادى. ايتپاقشى, «كازپراۆدا» جەر شارىنىڭ بارلىق قۇرلىعىندا, سو­نىڭ ىشىندە انتار­كتيدادا دا بولدى, وندا ارنايى ناۋقان اياسىندا گازەت تۋى كوتە­رىل­دى.

ەلىمىزدە «كازاحستانسكايا پراۆدا» كو­شە­­لەرى بار. سونىمەن قاتار گازەتپەن اتتاس شىڭ دا بار جانە رەداكتسيا كوپ­تە­گەن جىل بويى الپينيستەر مەن سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋشىلاردىڭ, سونىڭ ىشىندە, كازپراۆدالىقتاردىڭ وسى شىڭدى باعىندىرۋىن ۇيىمداستىرىپ كەلەدى.

«كازپراۆدا» – بۇل جۋرناليستىك شەبەر­لىكتىڭ كەرەمەت مەكتەبى. گازەتتە جۇمىس ىستەگەندەردىڭ كوپشىلىگى كەيىننەن ءىرى مەم­لەكەت قايراتكەرلەرىنە اينالدى, بىرقاتار الەمدىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالىنىڭ فيليالدارىن باسقاردى جانە وزدەرىن ديپلوماتيا جانە مادەنيەت سالاسىندا كورسەتە ءبىلدى.

2008 جىلدىڭ قاراشاسىندا قازاق­ستان جۋرناليستيكا اكادەمياسى تاريحتا تۇڭعىش رەت ۇلتتىق جۋرناليستيكاعا قوس­قان زور ۇلەسى ءۇشىن «كازپراۆدا» ۇجى­مىن «التىن سامۇرىق» جوعارى جال­پى­­ۇلت­تىق جۋرناليستيكا سىيلىعى­مەن ما­راپاتتادى.

...گازەتتىڭ ءومىرى ۋاقىتقا باعىنبايدى. كەرىسىنشە ول جاسارا تۇسۋدە. جانە بۇل پروتسەسس كوبىنە كازپراۆدالىقتار قاتا­رىنا تالانتتى جاس جۋرناليستەردىڭ كە­لۋى­­مەن بايلانىستى.

گازەتتىڭ شىعارماشىلىق بوياۋى دا «جاساردى». بۇل رەتتە «تۇتىنۋشى», «پروب­لەمالىق ايماق», «ساراپشى-كەڭەس», «جۋرناليستىك زەرتتەۋ», «قالا ءومىرى», «تالداۋ», «زاڭ جانە ءتارتىپ» جانە باسقا دا كوپتەگەن ماقساتتى باعان وقىر­مانداردىڭ ىستىق ءىلتيپاتىنا يە بولدى.

ەكونوميكالىق باعىتتاعى ماتەريال­دار­دىڭ اقپاراتتىق مازمۇنى مەن وقىلى­مى قازىرگى قازاقستاندىق قوعامدى تول­عان­­دىراتىن تاقىرىپتاردىڭ كەڭىنەن قام­تىلۋىنا بايلانىستى ارتا ءتۇستى: بۇل – باعا ساياساتى, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق پروبلەمالارى, قىلمىس دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋى.

پىكىر الۋاندىعىنىڭ ءوسۋى دە ماڭىز­دى: قازىرگى «كازپراۆدا» بەلگىلى ءبىر وقيعا, پروبلەما بويىنشا ءارتۇرلى كوز­­قاراستاردى جاريالاۋعا تىرىسادى. اڭگى­مە­گە بەلگىلى ساراپشىلاردى تارتادى.

«جاسارۋ» باسىلىمنىڭ سىرتقى كەلبەتىنە دە قاتىستى دەۋگە بولادى. اتاپ ايت­قاندا, بەتتەۋدىڭ جاڭا ەلەمەنتتەرىن ەنگىزۋ ارقاسىندا ماتەريالداردى ۇسىنۋ ادىستەرى جاقساردى, فوتوسۋرەتتەر مەن ينفوگرافيكا كولەمى ارتتى. بۇل رەتتە كاريكاتۋرالار مەن بىرەگەي كوللاجدار گازەت­تىڭ ايرىقشا ماقتانىشى بولىپ تا­بىلادى.

قازىرگى ۋاقىتتا گازەت ەلىمىزدىڭ بار­لىق وڭىرىنە بولشەك ساۋدادا دا, جازىلىم بو­يىنشا دا تارالادى. سونىمەن قاتار ونىڭ تارالىمى جىلدار بويى 100 مىڭ دانا­دان اسىپ وتىر.

«كازپراۆدا» حرونومەترى سەكۋندتاردى, مينۋتتاردى, ساعاتتاردى, كۇندەردى ەسەپ­­تەۋدى جالعاستىرۋدا... ال ءجۇز جىل­دىق مەرەيتوي – بۇل گازەت ءۇشىن تەك ۇش­قىر ۋاقىتتىڭ ءبىر ءساتى عانا. ۋاقىت س­ىنىنان ول رەسپۋبليكامەن جانە ءوز وقىر­ماندارىمەن بىرگە سۇرىنبەي وتەتى­نى­نە كامىل سەنەمىز.

اسىل ساعىمبەكوۆ,

«كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى