26 قىركۇيەك, 2013

ماعجان الەمى

1143 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

قاي حالىقتىڭ بولماسىن ادە­بيەتى مەن ونەرى سول جۇرتتىڭ ءما­دەنيەتىنىڭ قاينارى, تەرەڭگە بوي­لاعان رۋحاني تامىرى ەكەنى اقيقات. سول رۋحاني تامىردى تامىر­شىداي تاپ باسىپ حالقىنىڭ مادەنيەتى مەن ونەرىن ورگە سۇيرەر دانالار قاي حالىقتا دا بار دەسەك, قازاق جۇرتىنىڭ جوعىن ىزدەپ, قيىن-قىستاۋ كەزەڭدەردە ەلىنە تۇتقا بولا بىلگەن اتپال ازاماتىمىزدىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى ماعجان جۇماباەۆ ەكەنى بەلگىلى. ماعجان جۇماباەۆ شىعارماشىلىعىنا ەڭ العاش باعا بەرگەندەردىڭ ءبىرى مۇحتار اۋەزوۆ ماعجاننىڭ ءسوزىنىڭ بولاشاققا انىق جەتەتىندىگىن تىلگە تيەك ەتسە, كوركەم ءسوز شەبەرى جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ «...ول سىرشىل, تول­عا­عىش, سۋرەتشى, ءسوز ۇستاسى, ءتۇر­شىل, رومانتيك, مادەنيەتشىل, كۇن­شى­عىسشىل اقىن», دەپ شىنايى باعاسىن بەرەدى. ال ەلباسىمىز نۇر­سۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ «تاريح تولقىنىندا» كىتابىندا ماعجاننىڭ ءموپ-ءمولدىر اسىل ليريكاسى ىنتا-ىقىلاس قويعان ءاربىر ادامنىڭ ىشكى جان-دۇنيەسىن بايىتا تۇسەتىنىن اتاپ كورسەتكەن.

 

ERA 4687

ERA 4699

قاي حالىقتىڭ بولماسىن ادە­بيەتى مەن ونەرى سول جۇرتتىڭ ءما­دەنيەتىنىڭ قاينارى, تەرەڭگە بوي­لاعان رۋحاني تامىرى ەكەنى اقيقات. سول رۋحاني تامىردى تامىر­شىداي تاپ باسىپ حالقىنىڭ مادەنيەتى مەن ونەرىن ورگە سۇيرەر دانالار قاي حالىقتا دا بار دەسەك, قازاق جۇرتىنىڭ جوعىن ىزدەپ, قيىن-قىستاۋ كەزەڭدەردە ەلىنە تۇتقا بولا بىلگەن اتپال ازاماتىمىزدىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى ماعجان جۇماباەۆ ەكەنى بەلگىلى. ماعجان جۇماباەۆ شىعارماشىلىعىنا ەڭ العاش باعا بەرگەندەردىڭ ءبىرى مۇحتار اۋەزوۆ ماعجاننىڭ ءسوزىنىڭ بولاشاققا انىق جەتەتىندىگىن تىلگە تيەك ەتسە, كوركەم ءسوز شەبەرى جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ «...ول سىرشىل, تول­عا­عىش, سۋرەتشى, ءسوز ۇستاسى, ءتۇر­شىل, رومانتيك, مادەنيەتشىل, كۇن­شى­عىسشىل اقىن», دەپ شىنايى باعاسىن بەرەدى. ال ەلباسىمىز نۇر­سۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ «تاريح تولقىنىندا» كىتابىندا ماعجاننىڭ ءموپ-ءمولدىر اسىل ليريكاسى ىنتا-ىقىلاس قويعان ءاربىر ادامنىڭ ىشكى جان-دۇنيەسىن بايىتا تۇسەتىنىن اتاپ كورسەتكەن.

بيىل وسىنداي كەمەڭگەر اقىن ماعجان جۇماباەۆتىڭ تۋعانىنا 120 جىل تولىپ, ەل-جۇرتى مارتەبەسىن اسىرىپ جەر-جەردە اتاپ ءوتتى. وسىعان وراي ەل كولەمىندە ءبىراز يگىلىكتى شارالار دا جۇزەگە اسىرىلدى. ماسەلەن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق بانكى 2013 جىلعى 28 مامىردان باستاپ نومينالدىق قۇنى 50 تەڭگەلىك ماعجان جۇماباەۆتىڭ 120 جىل­دىعىنا ارنالعان ەسكەرتكىش مونەتانى اينالىسقا شىعاردى. سول سياقتى, «تۇرانفيلم» ستۋديا­سى تۇسىرگەن اقىننىڭ ءومىرىن, شى­عارمالارىن, ازاماتتىق بەت-بەينەسىن بەينەلەيتىن كينوتۋىن­دىنى ەل-جۇرتى جىلى قابىلداسا, ءما­دەنيەت جانە اقپارات مي­نيسترلىگى مەن سولتۇستىك قا­زاق­ستان وبلىسىنىڭ اكىمدىگى ءبىر­لە­سىپ «ماعجان كوكتەمى» II رەسپۋب­لي­كالىق ونەر فەستيۆالىن وتكىزدى.

ماعجان جۇماباەۆتىڭ وشپەس ونەگەلى مول مۇراسىمەن ەل-جۇرتى تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن عانا تولىققاندى تانىسا العانى بەلگىلى. شىعارمالارى بىرنەشە توم بولىپ وقىرمانىمەن قاۋىشسا, سونداي يگىلىكتى شارالاردىڭ ءبىرى – «ماعجان» اتتى جۋرنالدىڭ جا­رىق كورۋى ەدى. وسىعان وراي ەلورداداعى ۇلتتىق كىتاپحانادا «ماعجان» جۋرنالىنىڭ العاشقى سانىنىڭ شىعۋىنا بايلانىستى تۇساۋكەسەر ءراسىمى بولىپ ءوتتى. وقىرمان قاۋىم الدىندا العاشقى بولىپ ءسوز العان پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى قۋانىش ايتاحانوۆ: «تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن ءبىز تاريحىمىزداعى اقتاڭداقتاردى اقتارىپ, بۇرىن بىلمەي كەلگەن تاريحشىلارىمىزدى, كوسەمدەرىمىزدى, حاندارىمىزدى, شەشەندەرىمىزدى, نەبىر ءدۇلدۇل اقىن-جازۋشىلارىمىزدى قايتا تىرىلتتىك. سولاردىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى ماعجان جۇماباەۆ بو­لىپ تابىلادى. ءبىزدىڭ ۇرپاق ماع­جان جۇماباەۆتى, ارينە, بىلگەن جوق. ماعجان جۇماباەۆ قازاقتىڭ ۇلى اقىنى, ۇلت تاعدىرىنىڭ جىرشىسى» دەي كەلىپ, «ماعجان» جۋرنالىنىڭ جارىققا شىعۋىنا قامقورلىق جاساعان سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى سامات ەسكەندىروۆكە كوپشىلىك اتىنان راحمەت ايتىپ, بۇگىن ءبىر وبلىستىڭ كۇشىمەن شىعارىلىپ وتىرعان جۋرنالدى رەسپۋبليكا كولەمىندە شىعارساق تا ارتىقتىق ەتپەيدى دەدى. ودان كەيىن ءسوز العان قوعام قايراتكەرى, بەلگىلى اقىن كاكىمبەك سالىقوۆ قولعا ال­عان يگىلىكتى شارا ۇزاعىنان ءسۇيىن­دىرسىن دەي كەلىپ, جۋرنالدىڭ ءالى دە كولەمىن قالىڭداتا ءتۇسىپ, عى­لىمي دارەجەسىن جوعارى دەڭ­گەي­گە كوتەرە ءتۇسۋ كەرەكتىگىنە توق­تالىپ, باسىلىمنىڭ ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىنا تارالۋىنا كۇش سالۋ كەرەكتىگىنە توقتالىپ ءوتتى. ءماجىلىس دەپۋتاتى, بەلگىلى قالامگەر الدان سمايىلدىڭ ماعجان ەسىمىن ستۋدەنتتىك شاعىندا العاش ەستىگەندىگى جونىندەگى ءاڭ­گى­مەسى اسەرلى شىقسا, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ۇستاز كۇلتاس قۇرمانباي قاتىسىپ وتىر­عان جاستارعا قاراتا ماعجان اتا­لارىنىڭ ولەڭىن وقىڭدار, ول كىسى ماحابباتتى شەگىنە جەتكىزە جىرلاعا ن ءدۇلدۇل اقىن دەپ اعىنان جارىلدى. زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى بەكەت تۇرعاراەۆ «ماعجان» جۋرنالىنىڭ جارىق كورۋىن ەلىمىزدىڭ ادەبي, مادەني ومىرىندەگى ەلەۋلى وقيعا دەپ باعالادى.

سونداي-اق, باس قوسۋدا فيلو­لوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, عالىم سەرىك نەگيموۆ, اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى نەسىپبەك ايت ۇلى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, جازۋشى-عالىم تۇرسىن جۇرتباي, باسقا دا ءسوز العان ازاماتتار قا­لىڭ وقىرمانمەن قاۋىشىپ وتىر­عان ادەبي-كوركەم, قوعامدىق-ساياسي «ماعجان» جۋرنالىنا ىزگى تىلەكتەرىن ءبىلدىرىپ, ءوز وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. كەشتى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, جازۋشى بايانعالي ءالىمجان جۇرگىزىپ وتىردى.

بەرىك سادىر,

«ەگەمەن قازاقستان».

–––––––––––––––

سۋرەتتەردى تۇسىرگەن

ەرلان وماروۆ.

سوڭعى جاڭالىقتار