الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزىنىڭ 10 جىلدىعىنا وراي وتەتىن حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلارعا
قۇرمەتتى كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار!
الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ استاناداعى سەزى – ۋاقىت سىنىنان تابىستى وتكەن جاھاندىق ۇنقاتىسۋ الاڭى.
ول جەر شارىنداعى دىنارالىق جانە مادەنيەتارالىق ىقپالداستىق پەن ءوزارا تۇسىنىستىكتى نىعايتۋدىڭ بىرەگەي تەتىگىنە اينالدى.
ون جىل وتكەن كەزدە ونىڭ وزەكتىلىگى تەك قانا وسە ءتۇستى, ويتكەنى بۇگىنگى جاعدايدا مادەني-وركەنيەتتىك قارىم-قاتىناستار كۇردەلەنىپ بارادى. الەمدە ادامزاتتىڭ مورالدىق-ىزگىلىك ۇستىندارىنا, كونفەسسياارالىق جانە ەتنوسارالىق تۇراقتىلىققا قاتەر توندىرەتىن پروبلەمالار قوردالانۋدا.
قاقتىعىستاردىڭ پايدا بولۋى مەن ءورشۋىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ءدىن قايراتكەرلەرىنىڭ, عىلىمي جانە ساراپشىلىق قوعامداستىقتىڭ, بۇقارالىق كوممۋنيكاتسيا قۇرالدارى وكىلدەرىنىڭ باسىن قوسقان جان-جاقتى ديالوگتى دامىتۋ قاجەت.
سەزد تولەرانتتىلىق پەن سەنىم يدەيالارىن ىلگەرىلەتە وتىرىپ, جاھاندىق گۋمانيتارلىق ديالوگتىڭ العى شەبىنەن تابىلۋعا ءتيىس.
وسىنداي يگى دە جاۋاپتى ميسسيانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن سەزدىڭ الەۋەتىن اشا ءتۇسۋ ارقىلى فورماتىن جەتىلدىرۋ قاجەت.
كونفەرەنتسيا قىزمەتى وسى مارتەبەلى مىندەتتى ورىنداۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىن. بارشا قاتىسۋشىلارعا جەمىستى جۇمىس جانە تابىس تىلەيمىن!
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى
نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزىنىڭ 10 جىلدىعىنا وراي وتەتىن حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلارعا
قۇرمەتتى كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار!
الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ استاناداعى سەزى – ۋاقىت سىنىنان تابىستى وتكەن جاھاندىق ۇنقاتىسۋ الاڭى.
ول جەر شارىنداعى دىنارالىق جانە مادەنيەتارالىق ىقپالداستىق پەن ءوزارا تۇسىنىستىكتى نىعايتۋدىڭ بىرەگەي تەتىگىنە اينالدى.
ون جىل وتكەن كەزدە ونىڭ وزەكتىلىگى تەك قانا وسە ءتۇستى, ويتكەنى بۇگىنگى جاعدايدا مادەني-وركەنيەتتىك قارىم-قاتىناستار كۇردەلەنىپ بارادى. الەمدە ادامزاتتىڭ مورالدىق-ىزگىلىك ۇستىندارىنا, كونفەسسياارالىق جانە ەتنوسارالىق تۇراقتىلىققا قاتەر توندىرەتىن پروبلەمالار قوردالانۋدا.
قاقتىعىستاردىڭ پايدا بولۋى مەن ءورشۋىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ءدىن قايراتكەرلەرىنىڭ, عىلىمي جانە ساراپشىلىق قوعامداستىقتىڭ, بۇقارالىق كوممۋنيكاتسيا قۇرالدارى وكىلدەرىنىڭ باسىن قوسقان جان-جاقتى ديالوگتى دامىتۋ قاجەت.
سەزد تولەرانتتىلىق پەن سەنىم يدەيالارىن ىلگەرىلەتە وتىرىپ, جاھاندىق گۋمانيتارلىق ديالوگتىڭ العى شەبىنەن تابىلۋعا ءتيىس.
وسىنداي يگى دە جاۋاپتى ميسسيانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن سەزدىڭ الەۋەتىن اشا ءتۇسۋ ارقىلى فورماتىن جەتىلدىرۋ قاجەت.
كونفەرەنتسيا قىزمەتى وسى مارتەبەلى مىندەتتى ورىنداۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىن. بارشا قاتىسۋشىلارعا جەمىستى جۇمىس جانە تابىس تىلەيمىن!
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى
نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
الەم تانىعان ۇنقاتىسۋ الاڭى
كەشە تاۋەلسىزدىك سارايىندا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزى حاتشىلىعىنىڭ ءحىى وتىرىسى, سونداي-اق «وركەنيەتتەر ۇنقاتىسۋىنداعى استانا دىنارالىق فورۋمىنىڭ ءرولى» تاقىرىبىندا حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ءوتتى. بۇل حالىقارالىق جيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسى بويىنشا شاقىرىلعان العاشقى الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزىنىڭ 10 جىلدىعىنا ارنالىپ وتىر.
دىندەر اراسىن جالعاعان بىرەگەي جيىن
ماقسات – وي-پىكىر ورتاقتىعىنا قول جەتكىزۋ
الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر سەزى حاتشىلىعىنىڭ ءحىى وتىرىسىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ توراعاسى, سەزد حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى قايرات ءمامي توراعالىق ەتتى. الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزى وتكەن ون جىل ىشىندە ءوزىن الەمدىك قوعامداستىق تانىعان ءتيىمدى ۇنقاتىسۋ الاڭى ەكەنىن كورسەتتى, دەدى حاتشىلىق باسشىسى وتىرىستى اشارداعى كىرىسپە سوزىندە. ءبىزدىڭ فورۋمعا قاتىسۋشىلار بۇگىندە بۇۇ جانە يۋنەسكو سياقتى بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى رەتىندە تانىلىپ ءجۇر. ارامىزدا بارلىق ءتورت سەزگە قاتىسقان دەلەگاتتار دا بار. ءبىز جاڭا يدەيالار مەن تولەرانتتىلىق مادەنيەتتى, ءوزارا قۇرمەتتەۋدى قالىپتاست ىرۋعا ارقاشان اشىقپىز.
بۇدان كەيىن توراعالىق ەتۋشى قاتىسۋشىلاردى حاتشىلىقتىڭ وتكەن كەزەڭدەگى اتقارعان جۇمىستارىنان حاباردار ەتە كەلىپ, حاتشىلىق مۇشەلەرىن كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەردى تالقىلاۋعا بەلسەندى قاتىسۋعا شاقىردى.
سەزد حاتشىلىعى وتىرىسىنىڭ كۇن تارتىبىنە قويىلعان ماسەلەنىڭ ءبىرى – 2012 جىلدىڭ مامىرىندا وتكەن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى ءىV سەزىنىڭ قورىتىندىلارى تۋرالى بولدى. بۇل جونىندە سەنات توراعاسى, حاتشىلىق باسشىسى قايرات ءمامي قىسقاشا توقتالىپ ءوتتى. حاتشىلىقتىڭ الدىنا قويىلعان مىندەتتەردىڭ بارلىعى جۇزەگە استى, دەدى حاتشىلىق باسشىسى. سەزگە الەمنىڭ 40 ەلىنەن كەلگەن دەلەگاتسيا قاتىستى. وندا العاش رەت جاستار جانە ايەلدەر ماسەلەلەرىنە بايلانىستى سەكتسيالار جۇمىس ىستەدى. كوپتەگەن ۇسىنىستار مەن پىكىرلەر ايتىلدى. ال وتكەن IV سەزدە قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسى بويىنشا دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ كەڭەسى قۇرىلعان بولاتىن. مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ سويلەگەن سوزىندە سەزد حاتشىلىعىنا بىرقاتار تاپسىرمالار بەرگەن ەدى. بۇگىندە ءبىز ەلباسىنىڭ سول تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ناقتى جۇمىستار جۇرگىزۋدەمىز.
بۇدان كەيىن حاتشىلىق مۇشەلەرى ءوز قالاۋلارى بويىنشا ءسوز الىپ, ماسەلەگە قاتىستى ويلارىن ورتاعا سالدى. العاشقى بولىپ ءسوز العان ەگيپەت ۆاكۋفتەر مينيسترلىگىنىڭ وكىلى, «نۇر» قازاق-ەگيپەت يسلام ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ماحمۇد فاحمي ءحيدجازيدىڭ ايتۋىنشا, «نۇر» ۋنيۆەرسيتەتى قازاقستان مەن ەگيپەت ەلدەرى ىنتىماقتاستىعىنىڭ ناعىز ۇلگىسى بولىپ كەلەدى. يسلامدا ۇنقاتىسۋدىڭ بارلىق قاعيداتتارى كورسەتىلگەن. «ەگيپەتتە وتباسىلىق كەڭەس بار. ول يسلام مەن حريستيان دىندەرىن ۇستاناتىندار اراسىندا ىنتىماقتى نىعايتۋ ءۇشىن قاجەت», – دەدى م.حيدجازي.
ءۇندى مادەنيەتى مۇعالىمدەرىن دايىنداۋ جونىندەگى ۇيىمنىڭ ديرەكتورى كالا دحانادجەي اچاريا حانىم ءتورتىنشى سەزدىڭ قورىتىندىسىنا بايلانىستى ۇسىنىس ءبىلدىرۋدى ءجون سانادى. «مىناداي ءبىر ماسەلەنى ۇسىنعىم كەلىپ وتىر, – دەدى ول. – ەگەر سەزدەردە ءسوز سويلەيتىن سپيكەرلەر قانداي دا ءبىر ماسەلە بويىنشا باياندامالار جاسايتىن بولسا, ول الەم جۇرتشىلىعىنا جەتۋى قاجەت دەپ ويلايمىن. سوندىقتان ماتەريالدار قولجەتىمدى بولۋى ءتيىس. ولاردان, اسىرەسە, جاستار تىس قالماۋى قاجەت».
رەسەيدىڭ ەۋروپالىق ءبولىگى مۇسىلماندارى رۋحاني باسقارماسىنىڭ توراعاسى, رەسەي ءمۇفتيلەر كەڭەسىنىڭ باسشىسى راۆيل گاينۋتدين ءوز ءسوزىن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزى الەمدىك دىندەر مەن وركەنيەتتەر اراسىن جالعاستىراتىن بىرەگەي جيىن ەكەندىگىنە ارنادى. «وسىدان ون جىل بۇرىن اسا مارتەبەلى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن استانادا العاش رەت الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزى ءوتتى, – دەدى راۆيل گاينۋتدين. – وسى كەزەڭ ىشىندە سەزد ءوزىنىڭ دىنارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋدا ءتيىمدى ەكەنىن كورسەتتى. مادەنيەتتەر مەن وركەنيەتتەر اراسىندا مىزعىماس بايلانىس ورناتا الاتىندىعىن دالەلدەدى. بۇل شىندىعىندا دا دىندەر مەن وركەنيەتتەر اراسىن جالعاپ, اۋزى دۋالى رۋحاني كوسەمدەردىڭ باسىن قوسىپ وتىرعان الاڭ بولىپ تابىلادى. رەسەي مۇفتيلەرى كەڭەسىنىڭ اتىنان قازاقستاندىقتاردى وسىناۋ مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاعىم كەلەدى».
حاتشىلىق وتىرىسىندا وعان توراعالىق ەتۋشى سەزد حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى قايرات ءمامي حاتشىلىقتىڭ حالىقارالىق ۇيىمدارمەن ىنتىماقتاستىعى جايىندا قىسقاشا اقپارات بەرگەن سوڭ, ءوزارا پىكىر الماسۋ ءارى قاراي جالعاستى, ۇسىنىستار دا ايتىلدى. مىسالى, قازاقستانداعى ەۆانگەليە-ليۋتەران شىركەۋىنىڭ ەپيسكوپى يۋري نوۆوگورودوۆ بۇكىلالەمدىك ليۋتەراندىق فەدەراتسياسى قازاقستاندىق تاراپتىڭ جانە دىندەر جيىنىن جوعارى باعالاپ وتىرعانىن جەتكىزدى. «ءبىزدىڭ ويىمىزشا, سەزدەر ارالىعىنداعى جۇمىستاردى نىعايتۋ ارقىلى يدەيالاردى كەڭەيتۋگە, الدا تۇرعان ماقسات-مۇددەلەردى جۇزەگە اسىرۋعا زور مۇمكىندىك تۋادى, – دەدى ول. – بىراق بۇل مىندەتتەردىڭ بارلىعىن قازاقستان تاراپىنا جۇكتەي بەرگەن دۇرىس ەمەس. سوندىقتان ارقايسىمىز وزىمىزگە ءتيىستى ماسەلەلەردى الىپ, قاجەتتى شارالاردى ءوزىمىز جۇرگىزۋىمىز كەرەك. بۇعان مۇمكىندىكتەر بار».
كاۆكاز مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى شەيح گادجي پاشا-زادە الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزىنىڭ قارجىلىق قورىن قۇرۋدى ۇسىندى. ونىڭ پىكىرىنشە, ومىرشەڭ ۇسىنىستار ايتىلىپ جاتىر. ولار ماقۇلدانۋدا, ال قارجى ماسەلەسى نازاردان تىس قالىپ وتىر. «قارجىلىق قور قۇرۋ قاجەت سياقتى, – دەدى ول وسى ماسەلە جونىندە. – سول قوردىڭ قارجىسىمەن جيىندار وتكىزىپ, قاجەتتى كىتاپتار باسىپ شىعارۋعا بولار ەدى. ويتكەنى, ءاربىر ۇسىنىستا قارجىلىق نەگىز بولۋى ءتيىس جانە ماسەلەلەردى شەشۋدە اۋىرتپالىق بارلىعىنا بىردەي جۇكتەلۋى قاجەت».
ال قاسيەتتى ماريا ريم-كاتوليك ارحيەپارحياسىنىڭ ارحيەپيسكوپى توماش پەتا جاستاردى تولەرانتتىلىققا تاربيەلەيتىن وقۋلىقتار شىعارۋ جونىندە ۇسىنىس ءبىلدىردى. «بۇدان ءبىر كۇن بۇرىن ءبىز «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە 20 03-2013 جىلدارى ارالىعىندا دىنارالىق جانە كونفەسسياارالىق ىنتىماقتاستىققا قاتىستى جاريالانعان ماقالالار, سۇحباتتار, ساراپتامالار بويىنشا قۇراستىرىلعان «دىنتۇتقا» اتتى تانىمدىق كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرىنە قاتىسقان ەدىك, – دەدى ارحيەپيسكوپ. – ودان كوپشىلىك دىندەر تۋرالى كوپ ماعلۇمات, تۇسىنىك الادى. تولەرانتتىلىققا ۇندەيتىن وسىنداي كىتاپتار, اسىرەسە, جاستارعا اسا قاجەت. سونى ويلاستىرعان ءجون بولار ەدى».
سەزد حاتشىلىعى وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسىندا قاتىسۋشىلار تاراپىنان ايتىلعان ۇسىنىستاردىڭ بارلىعى ەسكەرىلە كەلىپ, سوعان سايكەس بىرقاتار شەشىمدەر قابىلداندى. ونىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, حاتشىلىق باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ءراپىل جوشىباەۆ تانىستىردى. ءسويتىپ, الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ V سەزىن وتكىزۋدىڭ ناقتى مەرزىمى مەن ورنى 2014 جىلدىڭ 17-18 قىركۇيەگىندە استانادا وتەتىن سەزد حاتشىلىعىنىڭ XIII وتىرىسىندا بەكىتىلەتىن بولادى.
بۇل وركەنيەتتەر ۇنقاتىسۋىنا قوسىلعان ۇلكەن ۇلەس
الەمدىك جانە ءداستۇرلى ءدىندەر كوشباسشىلارى سەزى حاتشىلىعىنىڭ XII وتىرىسى «وركەنيەتتەر ۇنقاتىسۋىنداعى استانا دىنارالىق فورۋمىنىڭ ءرولى» تاقىرىبىنداعى حالىقارالىق عىلىمي-ءتاجىريبەلىك كونفەرەنتسياعا ۇلاستى. كونفەرەنتسيانى ساۋد ارابياسىنىڭ يسلام ىستەرى جونىندەگى مينيسترلەر كونفەرەنتسياسىنىڭ باس حاتشىسى ماجيد ابدۋلازيز ات-تۇركي اشىپ, جۇرگىزىپ وتىردى. ول وسى كونفەرەنتسيانى ۇيىمداستىرۋشىلارعا العىسىن بىلدىرە كەلە, الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزىنىڭ ماڭىزىنا توقتالىپ ءوتتى. كونفەرەنتسيا بارىسىندا: «بۇل كونفەرەنتسياعا اشىقتىق, توزىمدىلىك, سۇيىسپەنشىلىك, بارلىق دىندەرگە قۇرمەت كورسەتۋ, ءوزارا سەنىم سەكىلدى ىزگىلىكتى قاعيداتتار وزەك بولۋدا. مۇنداي اۋقىمدى شارالار وتكىزىلگەن كەزدە ءبىز قاتتى قۋانامىز. الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزىن وتكىزۋ تۋرالى باستاما وسى ەلدە, قازاقستاندا كوتەرىلگەنى بەلگىلى. بۇل مەملەكەتتە ءتۇرلى دىندەر مەن ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرى بەيبىت قاتار ءومىر سۇرۋدە. وسى ارقىلى قازاقستان بۇكىل الەمگە بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمنىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ وتىر. بۇل ۇلگىنى بۇكىل الەمنىڭ ەلدەرى قابىلداپ, وسى جولدى ۇستانۋى كەرەك دەپ ويلايمىن», دەگەن ات-تۇركي ءسوزدى قازاقستان پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى باعلان مايلىباەۆقا بەردى.
باعلان اساۋباي ۇلى ءوز كەزەگىندە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كەلەلى جيىنعا قاتىسۋشىلارعا ارناعان قۇتتىقتاۋىن وقىپ بەردى (ەلباسىنىڭ قۇتتىقتاۋى گازەتتىڭ 1-بەتىندە جاريالانىپ وتىر).
كەلەسى كەزەكتە ءسوز بەرىلگەن قازاقستان پارلامەنتى سەناتىنىڭ توراعاسى – الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزى حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى قايرات ءمامي كونفەرەنتسيا جۇمىسى ماڭىزدى تاقىرىپقا – استانالىق دىنارالىق ءسامميتتىڭ تاريحي ءرولى مەن قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ وركەنيەتتەر ۇنقاتىسۋىنا قوسقان ۇلكەن ۇلەسىنە ارنالىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. «سوناۋ 2003 جىلى بۇرىن تاجىريبەدە بولماعان, زەردەلەنبەگەن ماسەلە بۇگىندە ۇيىمداسقان جانە قالىپتاسقان ىسكە اينالدى. الەمنىڭ ءار جەرىنەن كەلىپ, سەزدە باسى قوسىلعان الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەردىڭ جۇزدەگەن بەدەلدى وكىلدەرى, ساياساتكەرلەر, ساراپشىلار مەن قوعام قايراتكەرلەرى قازاقستان جەرىندەگى سەزدىڭ الەۋەتى مەن بولاشاعىنا سەنەدى. مىنە, بۇگىن ولار سونداعى ايتىلعان باستامالاردىڭ ىسكە اسقانىنىڭ, جەمىستى ناتيجە بەرىپ وتىرعانىنىڭ ءتىرى كۋالارى بولىپ تابىلادى», دەدى ق.ءمامي.
استانا دىنارالىق فورۋمى ءوزىنىڭ قالىپتاسۋ جولىنىڭ بەلگىلى ءبىر كەزەڭىنەن ءوتتى, دەپ جالعادى ءسوزىن حاتشىلىق باسشىسى. بۇگىندە حالىقارالىق قوعامداستىق پەن جەتەكشى دىندەر استانا سەزىنىڭ ماڭىزدىلىعىن تولىق مويىنداپ وتىر. الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزىنىڭ شەشىمدەرىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا, قازاقستاننىڭ باستاماسى بويىنشا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى باس اسسامبلەياسىنىڭ 62-ءشى سەسسياسى 2010 جىلدى «ءمادەنيەتتەر جاقىنداسۋىنىڭ حالىقارالىق جىلى» دەپ جاريالاعانىن بىلەسىزدەر. ال بىلتىرعى جىلى باس اسسامبلەيا 2013-2022 جىلداردى مادەنيەتتەر جاقىنداسۋىنىڭ ونجىلدىعى دەپ جاريا ەتتى. جۋىردا استانادا وسى ونجىلدىقتىڭ تۇساۋكەسەرى بولدى. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسى بويىنشا سەزد قۇرمەتىنە بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايى سالىندى, وندا ءبىزدىڭ سەزدەر مەن باسقا دا ءىرى حالىقارالىق ءىس-شارالار ءوتىپ تۇرادى. كورىپ وتىرعانىمىزداي, استانانىڭ ءوسۋى مەن وركەندەۋى الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزىنىڭ قالىپتاسۋىنا دا ىقپال ەتتى.
كونفەرەنتسيا اياسىندا ءتۇرلى ءدىن وكىلدەرى دە ءسوز الىپ, ءوز وي-پايىمدارىمەن ءبولىستى. ماسەلەن, كاۆكازدىڭ مۇسىلماندار باسقارماسىنىڭ توراعاسى شەيح-ۋل-يسلام اللاحشۋكيۋر پاشا-زادە: «ەلدىڭ دىنارالىق ۇنقاتىسۋدى دامىتۋعا قوسقان ۇلەسى قازاقستاننىڭ الەمدىك ارەناداعى بەدەلىن تاعى دا ارتتىرعانى داۋ
