قانات ساۋداباەۆ: قاراپايىم حالىق قيىندىق كورمەۋى ءتيىس

ەقىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى  ءتور­اعاسى, قازاقستان رەسپۋب­لي­كا­سىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قانات ساۋداباەۆتىڭ شىعىس ەۋروپا­دا­عى ءۇش مەملەكەت – بەلارۋس, ۋكراينا, مولدوۆا رەسپۋبليكالارىنا ساپارى اياقتالدى. ديپلوماتياداعى باستى قارۋ–ورنىمەن ايتىلعان ءسوز. جۇيەسىن تاپقان ءسوز قۇدىرەتىنىڭ الدىندا قايقيعان باس ءيىلىپ, قايرالعان قى­لىش قىنىنا تۇسكەنىنىڭ مىسالىنا تاريحتى پاراقتاي وتىرىپ كوز جەت­كىزۋگە بولادى. قازاقستانعا ەقىۇ-عا توراعالىق تۇسىندا وسى قارۋدى مەيلىنشە ۆانكۋۆەردەن ۆلادي­ۆوس­توكقا دەيىنگى الاپتى الىپ جاتقان 56 مەملەكەتتىڭ, ونداعى حالىق­تار­دىڭ يگىلىگىنە بار پارمەنىمەن جۇمساۋىنا تۋرا كەلەدى. ولاي دەيتىنىمىز, ەقىۇ-نىڭ ۇنەمى نازارىنداعى ۇزاققا سوزىل­عان كيكىلجىڭدەر وشاعىنىڭ كوبى كەڭەس وداعىنىڭ شەكپەنىنەن شىق­قان ەلدەردىڭ شەڭبەرىندە بول­عان سوڭ وزگە توراعالارعا قاراعاندا قازاق­ستاننىڭ ماسەلەنى ۇعىنۋى, ىشكى جاعدايدى جەتىگىرەك باعامداۋى كوپ رەتتە الدىڭعى كەزەككە شى­عادى. شى­عىس ەۋروپاداعى وسىنداي ءبىر قاق­تىعىس ورنى – 20 جىل بويىنا تانىلماعان, وزدەرىن پري­د­نەستروۆە مولداۆيا رەسپۋب­ليكاسى دەپ جاريالاعان پري­دنەس­تروۆە بولىپ وتىر. ءىس باسىنداعى توراعانىڭ سا­پا­رىندا قاي ەلدە دە ءجيى كوتەرىلگەن ساۋالدىڭ قاتا­رىندا وسى ماسەلەنىڭ جاتۋى سوندىقتان دا شىعار. جالپى, ساپار الدىمەن ەقىۇ-عا توراعا رەتىندە ىسكە اسىرىل­عان­دىقتان, قازاقستان بۇل تۇستاعى العا قويعان ماقساتتارىن ورىنداۋدا تمد-لىق ارىپتەستەرىنىڭ قاي ءما­سە­لەدە ءبىر ارناعا توعىساتىنىن ناق­تى­لاۋدى ماقسات تۇتتى دەسەك, قاتە­لەس­پەسپىز. ارينە, وسى ساپار بارى­سىندا كوتەرىلگەن قاي ماسەلەنىڭ دە وزىندىك سالماعى, كوتەرەر جۇگى بار. ءۇش مەملەكەتتە ايتىلعان اڭگىمە­لەردى, شەشىلەتىن پروبلەمالار مەن اتقارىلاتىن جۇمىستاردى توپتاس­تى­رىپ قاراساق, وسىلاردىڭ اراسى­نان بىرنەشە ماسەلە العا شىعادى. بىرىنشىدەن, ەقىۇ جۇمىسىنىڭ ءاۋ باستاعى جوسپارىندا ءاربىر ەكى جىل سايىن شاقىرىلۋى ءتيىس مۇشە مەم­لەكەتتەر باسشىلارىنىڭ سوڭعى 10 جىل جۇزىندە جيىلماعان ءسامميتىن وتكىزۋدەگى پىكىرلەردى باعامداۋ, ەكىن­شىدەن, سول سامميت ماسەلەسى شەشىل­گەن كۇندە ءسى مينيسترلەرىنىڭ بەي­رەس­مي كەڭەسىن شاقىرۋ ارقىلى وسى كەلەلى باسقوسۋدا كۇن تارتىبىنە قويى­لاتىن ماسەلەلەردى تالقىلاۋ, ياعني سامميتكە دايىندىق, ءۇشىن­شى­دەن, پريدنەستروۆەگە قاتىستى شيە­لەنىسكەن ءتۇيىندى جۇمسارتۋ جو­لىنداعى جۇمىستار. بۇلاردىڭ سىر­تىن­دا, ارينە, ەكىجاقتى بايلانىس­تاردى تەرەڭدەتۋ, قازاقستان, رەسەي جانە بەلارۋس مەملەكەتتەرى ارا­سىن­داعى كەدەندىك وداقتاعى قاتى­ناستاردى قالىپتى جولعا قويۋ جانە ت.ت. تولىپ جاتقان ماسەلەلەر جاتقانى ءوز-وزىنەن تۇسىنىكتى. العاشقى كۇنى ءىس باسىنداعى توراعانىڭ بەلارۋس پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكومەن كەزدەسۋى بەلگىلەنگەن ۋاقىت ولشەمىنەن شى­عىپ, 1 ساعات 45 مينۋتقا سوزىلۋى­نىڭ ءوزى ءبىراز ءجايتتى اڭعارتسا كە­رەك. قازاقستاننىڭ توراعالىعى تۇ­سىندا بارلىق باستامالاردى قول­داۋ­عا ازىرلىگىن بىلدىرگەن الەكساندر لۋكاشەنكوعا ەلباسىنىڭ ەلىمىزگە ساپارمەن كەلۋى جونىندەگى شاقىر­تۋى ىقىلاسپەن قابىل الىندى جانە بەلارۋس تاراپى قازاقستان پرەزيدەنتىن وزىنە قولايلى دەگەن ۋاقىتتا ەلدەرىنە ساپارلاپ قايتۋعا شاقىردى. نەگىزىنەن العاندا بەلا­رۋس ەقىۇ-عا وعان مۇشە مەم­لە­كەت­تەر اراسىندا ەڭ بەلسەندى قاتى­سۋشىلاردىڭ ءبىرى. اسىرەسە, ۇيىمعا ءبىزدىڭ توراعالىق ۋاقىتىندا ول ءوز كورىنىسىن تاپقان, ياعني بەلارۋس ەقىۇ-دا ەكونوميكا-ەكولوگيالىق فورۋمنىڭ وسى ماسەلەدەگى ۇيلەس­تى­رۋ­شىسى, توراعاسى قىزمەتىن اتقارىپ وتىر. سونىمەن قاتار, بەلارۋس ءبىزدىڭ توراعالىعىمىزدىڭ تۇسىندا اتقارىلۋى جوسپارلانعان ۆەناداعى جانە استاناداعى ءىس-شارالارعا ءوزى­نىڭ بەلسەندى تۇردە اتسالىساتىنىن جەتكىزگەن. ارينە, نازاردان كەدەن وداعىنا قاتىستى ماسەلەلەر تىس قالعان جوق. قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق الەۋە­تىن جاقسى بىلەتىن بەلارۋس تاراپى توڭازىتقىشتار, تەلەۆيزور­لار شىعارۋ مەن ماشينە جاساۋ ىسىندەگى ءوزىنىڭ دايىن ونىمدەرىن بىزگە اكەلۋمەن شەكتەلمەي, قازاق­ستان جاعى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعان وزگە دە سەكتورلاردى دا­مى­تۋدا ءبىزدىڭ ەلدىڭ ينۆەستيتسياسىن تارتۋعا پەيىلدى ەكەنىن ءبىلدىردى. ال ءبىزدىڭ ەل ءۇشىن بەلارۋستىڭ داعدارىس تۇسىنداعى ەكونوميكالىق ساياساتى قاپەردە ۇستايتىن نارسە. وسى كە­زەڭ­دە بەلارۋس 160-قا جۋىق الىس-جاقىن ەلدەرمەن ساۋدا-ساتتىق ءجۇر­گىزۋدە. ونىڭ ىشىندە 30-عا تامانى سوڭ­عى جىلدىڭ ىشىندە ىسكە اسىرى­لىپتى. ولار وزدەرى شىعارعان تاۋارلار ءۇشىن جاڭا رىنوك ىزدەۋدە الىستاعى لاتىن امەريكاسىنداعى ۆەنەسۋەلا ءتارىزدى نەمەسە افريكا­دا­عى وزگە مەملەكەتتەرگە دە جول تارت­قان. سوڭعى جىلدىڭ ىشىندە بە­لارۋس كاپيتالى ەسەبىنەن وسىنداي شەتەلدەردە 26 كاسىپورىن اشىلىپ­تى. ال ەلدىڭ شەكارادان تىس ايماق­تارداعى مۇددەسىن العا جىلجىتۋ ءۇشىن بەلارۋس ۇكىمەتى تاراپىنان ليزينگتىك كومپانيا قۇرىلىپتى. ول, ارينە, شەت مەم­لەكەتتەرگە ەكسپورتتى جاندان­دى­رۋ­عا جۇمىس جاساۋدا. زەرتتەۋگە تۇ­رارلىق, جاقسى تۇسىن ءوز ەكونومي­كا­مىزعا بەيىمدەپ پايدالاناتىن شارۋا ەكەن دەپ وي تۇيدىك ىشتەي. ءىس باسىنداعى توراعا پرەزيدەنت الەكساندر لۋكاشەنكومەن, سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سەرگەي مارتى­نوۆ­پەن, ۇلتتىق كەڭەستىڭ وكىلدەر پا­لا­تاسىنىڭ توراعاسى ۆلاديمير اندرەيچەنكومەن كەزدەسۋلەر بارى­سىن­دا بەلارۋس مەملەكەتىنىڭ حا­لىق­ارالىق بەدەلدى ۇيىمنىڭ جۇ­مى­سىنا ايتارلىقتاي ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقانىن ايتىپ, قازاقستان مەن بەلارۋس مەملەكەتتەرىنىڭ سترا­تەگيالىق ارىپتەس رەتىندە ۇيىمنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋدا, اسىرەسە, قازىرگىدەي مۇشە مەملەكەت­تەر ەۋرو­پا­نىڭ جاڭا قاۋىپسىزدىگىنىڭ ساۋلەتى­نە قاتىستى ماسەلەنى كوتەرىپ جات­قان تۇسىنداعى ماڭىزىنا ءمان بەردى. جاڭادان مەملەكەت باسشىسىن سايلاعان ۋكراينا 2013 جىلعى ەقىۇ توراعالىعىنان ۇمىتكەر كورىنەدى. “الماقتىڭ دا سالماعى بار” دە­گەندەي, كەزىندە قازاقستان ءتور­اعا­لىعىنا قولداۋ كورسەتكەن ەل بىزدەن ەندى قارىمتا كۇتكەن سى­ڭاي­دا. بۇل ءجايت ەقىۇ جانە ەكىجاقتى قاتى­ناستار كوتەرىلگەن ءاربىر كەز­دە­سۋ­دە بوي كورسەتكەن. ارينە, ءبىزدىڭ تاراپ ۋكرايناعا قارىز بولىپ قال­ماي­تىنىنا سەندىردى. پرەزيدەنت ۆيكتور يانۋكوۆيچ قازاقستانعا شا­قى­رۋدى ال­عىسپەن قابىل الىپ, ءوزى­نىڭ تاياۋ مەز­گىلدە ەلىمىزگە كەلەتىنىن ايتىپ, قا­زاقستان باسشىسىن كيەۆكە شاقىردى. ۆيكتور يانۋكوۆيچ: ء“بىز قازاق­ستان­نىڭ جوعارى دەڭگەيدەگى سامميت وتكىزۋ نيەتىن تولىق قولدايمىز, ونىڭ كۇن ءتارتىبىن اقىلداسۋعا پەيىل­دىمىز, بۇل رەتتە وعان جۇرگىزىلىپ جاتقان دايىندىق جۇمىستارىن دا بىلگىمىز كەلەدى”, دەپ “كورفۋ پرو­تسەسى” دەگەن بەيرەسمي اتاۋعا يە رە­سەي جاعى ۇسىنعان ەۋروپا قاۋىپ­سىز­دىگىنىڭ جاڭا ۇلگىسىن قولدايتىن­دىق­تارىن جەتكىزدى. ال دنەستر بوي­ىن­داعى كيىكىلجىڭگە قاتىستى بۇل ءما­سەلەدە مولدوۆانىڭ تەرريتوريالىق تۇتاستىعى ساقتالىنىپ, الايدا ونداعى از ۇلتتاردىڭ مۇددەسى ەسكە­رى­لە وتىرىپ, ول ايماققا ارنايى ءمار­تەبە بەرىلۋدى قالايتىندىق­تا­رىن ءبىلدىردى. وسىناۋ 20 جىلعا سوزىلعان پروبلەمانى قاراستىرۋ 5 پليۋس 2 فورماتىندا, ياعني كەلىسىمگە كەلە الماي وتىرعان ەكى جاق مول­دوۆا مەن پريدنەستروۆە, سونداي-اق ارااعايىندار – رەسەي, ۋكراينا جانە ەقىۇ, بايقاۋشىلار – اقش جانە ەۋرووداق قاتىسۋىمەن جۇرگىزىلۋى قاجەتتىگىن العا تارتتى. ۋكراينانىڭ سىرتقى ىستەر مي­نيس­ترى كونستانتين گريششەنكو ەقىۇ ءسامميتىنىڭ كۇن تارتىبىنە جالپى قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارى مەن ءتۇيى­نى شەشىلمەي تۇرعان داۋ-داماي­لار­دى رەتتەۋ ماسەلەلەرى ەنسە دۇرىس بولار ەدى, سامميت وتكىزىلمەگەن سوڭ­عى 10 جىلدىڭ ىشىندە كوپتەگەن ءوز­گە­رىستەر ورىن الدى جانە قۇرلىق­تاعى قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى بۇگىندە جاڭاشا قويىلۋدا. قازىرگى تاڭدا ەقىۇ-نىڭ قاۋىپسىزدىك سالاسىن­دا­عى ءرولى جەتە باعالانباي وتىرعان سياقتى. ءتىپتى ورتاق مامىلە جاسال­ما­سا دا, ەلدەردىڭ پروبلەماعا قا­تىس­تى كوزقاراستارىن ۇيلەستىرۋگە بولادى, دەگەن ۋكراينالىق ديپ­لومات ءوزىنىڭ 16-17 شىلدەدە الما­تى­دا وتەتىن ءسى مينيسترلەرىنىڭ بەي­رەسمي كەزدەسۋىنە قۋانا ساپار شەگە­تىنىن دە جەتكىزدى. كيەۆكە ساپارى ۋاقىتىندا ءىس باسىنداعى توراعا ۋكراينا پرەزي­دەنتىمەن, سىرتقى ىستەر ءمينيسترى­مەن, جوعارعى رادا توراعاسى ۆلا­دي­مير ليتۆينمەن, پرەمەر-مي­نيستر نيكولاي ازاروۆپەن جانە ساياسي پارتيالاردىڭ سەركەلەرىمەن دە جۇزدەستى. ولاردىڭ قاي-قاي­سى­نىڭ دا ەكى ەلدى جاقىنداستىرۋعا ۇلەسىن قوساتىنىنا كۇمان جوق. جال­پى, قازاقستان مەن ۋكراينا ارا­سىنداعى قارىم-قاتىناستار ىر­عاقتى دامىپ قانا قويماي, سىرتقى ساياسي مەكە­مە­لەر اراسىنداعى جانە حالىقارالىق ۇيىمدار شەڭبەرىندەگى ءوزارا ءىس-قيمىلدار ۇتىمدى ءجۇر­گى­زىلىپ, ەكى تاراپتىڭ كوپتەگەن حالىق­ارالىق ماسەلەلەردەگى ۇستانىمدارى ءوزارا سايكەس كەلەتىندىگىن ايتا كەتكەن ءجون. ەقىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى توراعاسىنىڭ سوڭعى ۇشاعىن قون­دىرعان الاڭى مولدوۆا رەسپۋب­لي­كاسى بولدى. ساپار باعدارلاماسىنا سايكەس قانات ساۋداباەۆ كيشينەۆ­كە ناۋرىزدىڭ 31-ءى كۇنى كەشقۇرىم كەلدى. ەرتەڭىنە العاشقى جۇزدەسۋدى مولدوۆا پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى – سىرتقى ىستەر جانە ەۋروپالىق ىقپالداستىق ءمينيسترى يۋريە ليانكەمەن وتكىزىپ, ەكى مي­نيسترلىك اراسىندا ىنتىماقتاستىق جونىندەگى مەموراندۋمعا قول قويى­سىمەن جۋرناليستەرگە ارنالعان بريفينگ ۇيىمداستىرىلدى. يۋريە ليانكە مولدوۆا تاراپىنىڭ دنەستر بويىنداعى ۇزاققا سوزىلعان كيكىل­جىڭ­دى تەك ساياسي رەتتەۋدى قالاي­تى­نىن ايتىپ, وزدەرىنىڭ ەقىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى توراعا تاراپىنان دنەستر بويىنداعى جانجالدى شە­شۋدە رەسمي كەلىسسوزدەردى جالعاس­تى­رۋعا جاردەمدەسەتىن ىزگى نيەتىن سەزىنىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. سون­دىق­تان استانا قالاسىندا مامىر ايىندا 5 پليۋس 2 فورماتىندا كەز­دەسۋ وتكىزۋ تۋرالى ۇسىنىس كوڭى­لىمىزگە مەيلىنشە قونادى, كەز كەل­گەن پروبلەمانى ۇنقاتىسۋ ارقىلى شەشۋگە بولادى عوي دەپ ويلايمىز, دەدى مولداۆان ديپلوماتى. مولداۆان حالقى قازىرگى كۇنى سايا­سي داعدارىستى باستان كەشىرىپ وتىر. كونستيتۋتسيا بويىنشا ەكى رەت پرەزيدەنت قىزمەتىن اتقارۋدىڭ مەرزىمى تاۋسىلۋىنا بايلانىستى جۇمىستان كەتۋگە ارىزىن بەرگەن كوممۋنيست ۆلاديمير ءۆورونيننىڭ پورتفەلىن جيناپ قويعانىنا دا بىرنەشە ايدىڭ ءجۇزى بولدى. بىراق ءالى دە مولدوۆا پرەزيدەنتى مەملە­كەت باسىنا كەلۋ ءۇشىن ەلدە قايتا سايلاۋ وتە مە, الدە كونستيتۋتسياعا وزگەرىس­تەر ەنىپ, رەفەرەندۋم وتكىزى­لە مە, ونىڭ باسى اشىلماعان كۇيىن­دە. كونستيتۋتسياعا سايكەس پرەزي­دەنت­تىڭ مىندەتىن پارلامەنت سپي­كە­رى ميحاي گيمپۋ اتقارۋدا. قانات ساۋداباەۆ داۋ-دامايى باسىلماي تۇرعان دنەستر بويىنا كولىگىن بۇرماستان بۇرىن ميحاي گيمپۋمەن, سونداي-اق ەل پرەمەر-ءمينيسترى ۆلاديمير في­لاتپەن, مۇنان سوڭ جانجال وشاعى تيراسپولگە بارىپ, پريدنەستروۆە ليدەرى يگور سمير­نوۆپەن كەزدەستى. كەڭەس وداعى تاراۋدان از عانا بۇرىن دنەستر بويىنداعى مولدا­ۆيانىڭ 5 اۋدانى وزدەرىن ورتا­لى­عىن تيراسپول ەتىپ بەلگىلەپ, وداق قۇرامىنداعى پريدنەستروۆە سو­تسيا­ليستىك رەسپۋبليكاسى دەپ جا­ريالاعان بولاتىن. وعان نەگىزىنەن دنەستردىڭ سول جاعالاۋىنداعى ءون­دىرىستى ايماق­تار مەن وڭ جاعاداعى بەندەرى قالا­سى كىرگەن. ىرگەسىن 1792 جىلى ەكىنشى ەكاتەرينانىڭ بۇيرىعىمەن سۋۆوروۆ قالادى دەيتىن تيراسپول – دنەستر بويىن­داعى ءىرى قالانىڭ ءبىرى. تيراس­پول­دە جانە دنەستر جاعالاۋىنداعى داۋلى ولكەدە حالىق قۇرامى ورىس, ۋكراين جانە مولداۆانداردان تۇرا­دى. اۋەل­دەگى قىرقىس ءالىپبي ماسە­لە­سىنە قا­تىستى شىقتى, دەيدى تيراسپول تۇرعىندارى. 1992 جىلى داۋ ءورشى­گەنى سونشالىق, ارادا بىرنەشە اي قارۋلى قاقتىعىس بولىپ, ەكى جاقتان دا ادامدار كوز جۇمدى. اقىرى ءبىتىم­گەرلەر اسكەرى كىرۋمەن جاعداي با­قىلاۋعا الىنىپ, كۇنى بۇگىنگە دەيىن بىتىمگەرلەر جاعدايدى قاداعالاپ تۇر. ءىس باسىنداعى توراعاعا جاعدايدى ءمالىم ەتكەن قوس تاراپ ءبىرىن-ءبىرى ايىپتاپ, بۇعان دەيىن 5 پليۋس 2 فورماتىندا جانە رەسمي كيشينەۆ پەن تيراسپول اراسىندا قول جەت­كەن كەلىسىمدەردىڭ ورىندالماۋىن العا تارتتى. كيشينەۆ ورىن­دا­ل­ما­عان كەلىسىمدەر 140-تىڭ سىرتىنا شىقتى دەسە, تيراسپول ونى 80-نەن استى دەيدى. وسىلايشا ۇلكەن قيىن­دىقپەن قول جەتكىزگەن كەلىسىمدەردىڭ اياقاستى بولۋىنان جەرگىلىكتى حالىق زارداپ شەگۋدە. پريدنەستروۆە ۋكرايندارى ۋكراينا ازاماتتىعىن السا, ورىستارى رەسەي ازاماتتارى رەتىندە تولقۇجاتتار العان. ايتا كەتۋ كەرەك, 20 جىل بويىنا حالىق­ارا­لىق قوعامداستىقتا رەسمي موي­ىن­دالماعان پريدنەستروۆەنىڭ ءوز كونستيتۋتسياسى, بارلىق زاڭ شى­عارۋشى ورگانىمەن قاتار, اتقارۋ­شى ورگاندارى بار. تانىلماعان ايماق تۇرعىندارىنا شەتەلدەرگە شىعۋ, نەمەسە وسى ەلدە تۇرعىزىلعان جاڭا الەۋمەتتىك نىسانداردى زا­ماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن قام­تا­ماسىز ەتۋدىڭ قيىندىعى شاشەتەك­تەن ەكەن. ازاماتتىق قۇقىقتارى اي­قىندالماعان سوڭ, دنەستر بويىن­دا­عى جاستار جوعارى ءبىلىم الۋلارىن­دا, نەكەلەسۋ, بالا تۋدى تىركەۋ جانە تاعى باسقا ماسەلەلەردە تۇي­ىق­قا تىرەلگەن. ءىس باسىنداعى توراعا: “جىلدار بويى قوردالانعان پروب­لە­مالاردى بىردەن شەشىپ تاستاۋ ءمۇم­كىن ەمەس, بىراق ۇنقاتىسۋ ارقىلى ءبىر-بىرىمەن ۇعىنىسۋدىڭ ماڭىزى جوعارى. الدىمەن 5 پليۋس 2 فورما­تىن­داعى كەزدەسۋدە قارا­پاي­ىم ادام­دارعا باعىتتالعان, ولاردىڭ ومىرلەرىن جەڭىلدەتەتىن قاراپايىم قادامدار جاسالۋى ءتيىس. قايتكەن كۇندە دە ەكى جاقتىڭ دا قاراپايىم ادامدارى زارداپ شەگىپ, قيىندىق كورمەۋى ءتيىس. ۇنقاتىسۋ وسىنداي ناقتى كەلىسىمدەرگە الىپ كەلسە, ونان حالىق ۇتاتىن بولادى”, دەپ قا­داپ ايتتى. الدىڭعى كەزەكتە گۋما­ني­تارلىق, الەۋمەتتىك ماسەلەلەر بويىنشا قادامدار جاسالسا, قىرعي-قاباقتىق جىلى شىرايعا اۋىسار ەدى دەگەن ويىن جەتكىزدى. ەلگە قايتىپ كەلە جاتقاندا ۇشاق ۇستىندە جۋرناليستەرمەن اڭگى­مەلەسكەن ايرىقشا تاپسىرمالار جونىندەگى ەلشى – ەقىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى توراعاسىنىڭ ارنايى وكى­لى بولات نۇرعاليەۆ قانات  ساۋ­داباەۆ پەن مولدوۆا پرەمەر-مي­نيسترى ۆلاد فيلاتتىڭ شاعىن جانە كەڭەيتىلگەن قۇرامدا بولعان كەلىس­سوزدەرىندە تاراپتار ساۋدا-ەكو­نو­مي­كالىق باعىتتاعى ءتۇرلى ماسەلەلەر­دىڭ قوردالانىپ قالعانى تۋرالى ورتاق پىكىرگە كەلگەنىن ايتتى. قا­زاقستاندا مولدوۆا كومپانيالارى ءۇشىن پەرسپەكتيۆالى باعىتتار­دى جانە قازاقستاندىق بيزنەس ءۇشىن اگ­رارلىق سالادا يگەرىلمەگەن الەۋەت­تى ەسكەرە وتىرىپ, ەكى ەلدىڭ پرە­مەر-مينيسترلەرى دەڭگەيىندە كەز­دەسۋ وتكىزۋدىڭ قاجەتتىگى اتاپ كور­سەتىلىپ, ۆلاد فيلاتتىڭ وسى جىلى قازاقستانعا جۇمىس ساپارى­مەن كەلەتىندىگى ۋاعدالاسىلعان. انار تولەۋحانقىزى.