اعىمداعى جىلدىڭ العاشقى ءتورت ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ىشكى ساۋدا سالاسىنىڭ دامۋ كورسەتكىشتەرى ايتارلىقتاي باسەندەگەنى بايقالۋدا. ساۋدانىڭ ناقتى كولەم يندەكسى وتكەن جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 8,9%-عا تومەندەدى.
مينيستر اتاپ وتكەندەي, نەگىزگى قۇلدىراۋ ءساۋىر ايىندا, ياعني بۇكىل ەل بويىنشا كارانتين شارالارى ەنگىزىلگەن كەزدە بايقالعان. جالپى العاندا, ساۋدا سالاسى اعىمداعى جىلدىڭ ساۋىرىندە وتكەن جىلدىڭ ساۋىرىمەن سالىستىرعاندا 34,8%-عا, ونىڭ ىشىندە بولشەك ساۋدا 44,7%-عا, كوتەرمە ساۋدا 27,8%-عا تومەندەدى.
«توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى ساۋدا وبەكتىلەرىنىڭ توقتاپ قالۋى ساۋدانىڭ تومەندەۋىنىڭ باستى سەبەبى بولىپ تابىلادى. ساۋدا قۇرىلىمىندا تەك الماتى قالاسىنىڭ ۇلەسى بارلىق كولەمىنىڭ 40% قۇرايدى. كارانتين رەجيمى, قازاقستان-قىتاي شەكاراسىنىڭ جابىلۋى, ونىڭ ىشىندە «قورعاس» شحىو توقتاۋى قاڭتار-ءساۋىر ايلارىندا ايماقتار اراسىندا ساۋدانىڭ بارىنشا قۇلدىراۋىن تۋعىزدى», — دەدى ب. سۇلتانوۆ.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, اكىمدەر ساۋدا ينفراقۇرىلىمنىڭ جاعدايىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋى كەرەك.
«كوتەرمە تاراتۋ ورتالىقتارىن سالۋدى باستاپ, ساۋدا بازارلارىن ودان ءارى جاڭعىرتۋدى تەزدەتۋىمىز قاجەت. مەملەكەتتىك باعدارلامالار اياسىندا ۇزاق مەرزىمدى قارجىلاندىرۋ قۇرالدارى كەڭەيتىلەتىن بولادى, ساۋدا جەلىلەرىمەن «اينىلىم» سحەماسى مەن فورۆاردتىك ساتىپ الۋ دامىپ, ەلەكتروندى ساۋدا جاڭا سەرپىن الادى. مەملەكەت كوميسسيانىڭ كەشەگى وتىرىسىندا پرەزيدەنت ق.ك. توقاەۆ ناقتى تاپسىرمالار بەردى», — دەدى ب. سۇلتانوۆ.
ىشكى ساۋدانىڭ باياۋلاۋى اياسىندا ەلەكتروندىق كوممەرتسيا كەڭىنەن دامىدى. تەك اعىمداعى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا قازاقستاندىق ينتەرنەت الاڭدارىندا ساتىپ الۋ كولەمى قۇنى 89 ملرد تەڭگە بولاتىن 2,8 ملن سالەمدەمەنى قۇرادى.
«مىسالى, الماتى قالاسىندا كارانتين كەزىندە ونلاين ساتىلىم كورسەتكىشتەرى 4 ەسەدەن اسىپ, 50 مىڭنان استام ازامات ءوزىن-ءوزى وقشاۋلاۋ رەجيمىن بۇزباي قاجەتتى تاۋارلاردى ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك الدى», — دەدى ول.
ەلەكتروندى كوممەرتسيا سونىمەن قوسا قازاقستاندىق تاۋارلاردىڭ سىرتقى نارىقتاردا ىلگەرىلەۋىنە سەپتىگىن تيگىزەدى. قازاقستاندىق تسيفرلىق ساۋدا الاڭدارىنىڭ اشىلۋىن قولداۋعا باعىتتالعان شارالار قابىلدانىپ جاتىر. «ينتەرنەت-ەكسپورتتاۋشى مەكتەبى» باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى, Alibaba حالىقارالىق پلاتفورماسى ارقىلى 50 قازاقستاندىق كاسىپورىن ءوز ءونىمىن ەكسپورتتاۋعا مۇمكىندىك الدى.
وسى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا قازاقستاننىڭ سىرتقى ساۋدا اينالىمى 2019 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 2,7%-عا ارتىپ, $21 ملرد قۇرادى.
وسى رەتتە, ەكسپورت كورسەتكىشىنىڭ 4,2%-عا ءوسىپ, ال يمپورت كورسەتكىشىنىڭ 0,1%-عا ازايۋىنا بايلانىستى ساۋدا بالانسى جاقساردى. مينەرالدى تىڭايتقىشتار, كۇنباعىس مايى جانە تاعى باسقا تاۋارلار بويىنشا ەكسپورت ارتتى.
«COVID-19 پاندەمياسى بىزگە شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتىڭ اينالىمداعى ۇلەسىن ارتتىرۋ جۇمىستارىن جىلدامداتۋ قاجەتتىلىگىن كورسەتىپ, ناقتى ساباق بولىپ وتىر. بۇل ەكسپورتتىق بەلسەندىلىكتىڭ قۇلدىراعان جاعدايدا سىرتقى سۇرانىسى تۇراقتى ارنالاردى اشاتىن بولادى», — دەدى مينيستر.
سونىمەن قاتار ەكسپورتقا باعىتتالعان كاسىپورىنداردى قولداۋ شارالارى جالعاسادى. 2020 جىلى ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ كولىك شىعىندارىن وتەۋ جالعاسىن تابادى.
وسى شاراعا 7,7 ملرد. تەڭگە قاراجات ءبولىنىپ, قازىرگى تاڭدا 215 ملن تەڭگە سوماسىندا 20 ءوتىنىم ماقۇلداندى (مايلى تۇقىمدار, ۇن, كونديتەرلىك ونىمدەر جانە ارنايى كيىمدەردى قحر, رف جانە ەو ەلدەرىنە (بەلگيا, لاتۆيا) جەتكىزۋ).
ەكسپورتتاۋشىلاردى قولداۋ بويىنشا داعدارىسقا قارسى ورتالىق قارقىندى جۇمىس ىستەيدى, ونىڭ ىشىندە ەكى اپتادا 120-دان استام ءوتىنىش قاراستىرىلدى, بەيىندى مينيسترلىكتەر مەن ۇيىمداردىڭ ساراپشىلارىن تارتۋ بويىنشا قولداۋ كورسەتىلدى.
ء«بىز 16 تاۋار پوزيتسياسىنا باسىمدىق بەردىك, ولاردى جاڭا نارىقتارعا شىعارۋ ءۇشىن ىلگەرلەتۋ بويىنشا جاڭا شەشىمدەر ازىرلەنەتىن بولادى. اعىمداعى جىلدىڭ باسىنان بەرى «Kazakh Export» قارجىلىق شارالارىنىڭ جەلىسى بويىنشا 39 وتاندىق ەكسپورتتاۋشىعا قولداۋ كورسەتىلدى, سونىڭ ىشىندە 26-سى توتەنشە جاعداي كەزەڭىندە 6 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا ساقتاندىرۋ قولداۋىنا يە بولدى», — دەدى ب. سۇلتانوۆ.
تاۋارلاردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا جانە سەرتيفيكاتتاۋ راسىمدەرىن جەتىلدىرۋگە ارنالعان «تەحنيكالىق رەتتەۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قازىر ءماجىلىستىڭ قاراۋىندا جاتىر.
