ساياق ۇلى شالتاي (شالدانباي) – مايدانگەر, ۇلى وتان سوعىس ارداگەرى. اتامىز 1923 جىلدىڭ كوكتەمىندە جامبىل وبلىسى جۋالى اۋدانى بۇرىنعى شەتبۇلاق قازىرگى قايرات اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. ناقتى تۋعان كۇنى بەلگىسىز, كەيىنىرەك تۋعان كۇنىن 9 مامىر مەرەكەسىمەن بىرگە اتاپ ءوتىپ جۇردىك.
اتامىز ءتورت اعايىندى ءۇش ۇل, ءبىر قىز. 1940 جىلى اتامنىڭ تۋعان اعاسى بالدانباي وتان الدىنداعى بورىشىن وتەۋگە اسكەر قاتارىنا الىندى (مايداننان امان ورالدى). سۇراپىل سوعىس باستالعان ۋاقىتتا اتامىز نەبارى 18 جاستا بولعان ەكەن. وتاندى قورعاۋدى بورىشى ساناعان ول اۋداندىق اسكەري كوميسسارياتقا بارىپ, ارىز بەرىپ, 1941 جىلى 3 ناۋرىزدا اسكەر قاتارىنا شاقىرىلدى. الماتى قالاسىندا ەكى اي دايىندىق, ساراتوۆ قالاسىندا 6 اي دايىندىقتان ءوتىپ سەرجانت شەنىمەن سول جىلدىڭ قازان ايىندا مايدانعا اتتانعان.
ء«بىر عانا ستالينگراد مايدانىندا قازاق جاۋىنگەرلەرىنىڭ سانى 8280 ادام بولعان ەكەن, كەيىن بىلدىك» دەپ ءۇنسىز ەسكە الاتىن (ۇل-قىزدارىنىڭ اڭگىمەلەرىنەن). 1942 جىلدىڭ شىلدە ايىندا باستالىپ 1943 جىلدىڭ اقپانىنا دەيىن 200 كۇنگە سوزىلعان ستالينگراد شايقاسى فاشيستىك گەرمانيانىڭ تاڭداۋلى اسكەرىنىڭ تىزە بۇگۋىمەن اياقتالعان. ءدال وسى شايقاستا جاۋ تاراپى 1,5 ملن-نان استام, قىزىل ارميا 1 ملن 130 مىڭعا جۋىق ادامدارىنان ايىرىلعان.
اتامىز 281 اتقىشتار پولكىنىڭ قۇرامىندا ستالينگراد شايقاسىندا, ۆولگا, دنەپردەن ءوتۋ سوعىستارىنا قاتىسقان. «ەڭ ءبىر ەستە قالعان كەز فاشيستەردى قۋىپ كەلە جاتىپ, دنەپر وزەنىنەن وتكەندە قينالدىق. ويتكەنى, جاياۋ اسكەردى ارعى جاعاعا وتكىزۋ ءۇشىن كوپىردىڭ ورنىنا ەكى جاعاعا بايلانعان «تروس» ارقىلى ءوتۋ كەرەك بولدى. ارعى بەتتەن نەمىستەردە اتقىلاپ جاتتى, كوز الدىمىزدا تالاي جاس ساربازدار مەرت بولىپ, سۋعا اعىپ كەتتى», – دەپ اتامىز ەستەلىكتەرىمەن بولىسكەندە كوزىنە جاس الاتىن.
1944 جىلى 244 اتقىشتار ديۆيزياسى, 907 اتقىشتار پولكىندە بولىمشە كومانديرى بولعان. پولك كيشينەۆ, ودەسسا قالالارىن ازات ەتتى. كەيىن 57 ارميادا ۆزۆود كومانديرى بولعان. مولداۆياداعى بەندەر قالاسىن ازات ەتكەن شايقاستا اتامىز ەرلىگىمەن كوزگە ءتۇسىپ, ءستاليننىڭ «العىس حاتىمەن» ماراپاتتالعان. 1945 جىلى 51 مەحانيكالانعان تانك پولكىندە بولىمشە, ۆزۆود جانە روتانى باسقارعان.
اتامىز ستالينگراد, ۋكراينا, بەلورۋسسيا, مولداۆيا قالالارىن جاۋدان ازات ەتۋگە قاتىسادى. 1945 جىلى مولداۆيادا سوعىستى اياقتاپ, 1947 جىلعا دەيىن 61 اسكەر قاتارىندا بولعان. «ەگەر جاپونيا سوعىس اشا قالاتىناي بولعاندا پولكتى بىردەن سوندا جىبەرۋگە دايىن تۇردىق» دەيتىن اتامىز.
اتامىزدىڭ ۇلى وتان سوعىسىندا كورسەتكەن ەرلىگى, ەڭبەگى ءۇشىن « ۇلى وتان سوعىسى», « ۇلى وتان سوعىسىنداعى ەرلىگى ءۇشىن», «مارشال جۋكوۆ», «زا بوەۆىە زاسلۋگي», « ۇلى وتان سوعىسىنا – 25 جىل», «ەڭبەك وزاتى» جانە تاعى دا باسقا 12 مەدالمەن ماراپاتتالدى. سونىمەن قوسا, تىڭ جەرلەردى يگەرگەنى ءۇشىن «ەڭبەك ارداگەرى» مەدالى جانە ەڭبەكتەرى ءۇشىن ماقتاۋ قاعازدارىمەن, اۋدان, وبلىس اكىمدەرىنىڭ «قۇرمەت» گراموتالارىمەن ماراپاتتالعان.
ساياق ۇلى شالتاي 1947 جىلى 4 ناۋرىزدا ەلگە ورالدى. اپامىز رىسكۇلمەن وتاۋ قۇرىپ, ءتورت ۇل ءۇش قىز تاربيەلەپ ءوسىردى. اللاعا شۇكىر بۇگىندە اتامنىڭ 22 نەمەرەسى, 37 شوبەرەسى بار.
باتىر ارداگەر اتامىز 2008 جىلى 10 ساۋىردە 85 جاسىندا دۇنيەدەن وزدى. اتامىز كىشى ۇلى التىنبەك پەن كەلىنى نۇرجامالمەن ءبىر شاڭىراقتا تۇردى. اۋلەتىمىزدەگى كەز كەلگەن جيىن, قۋانىشتار ءبىزدىڭ ءۇيدى اينالىپ وتپەيتىن, الىستان كەلگەن قوناق تۇراقتايتىن, ۇلكەنى مەن كىشىسى سالەم بەرۋ ءۇشىن ىزدەپ كەلەتىن قارا شاڭىراق بولاتىن. قازىردە وسىنداي جانە بۇدان كەيىندە وسىلاي قالا بەرمەك.
اتام دۇنيەدەن وتكەن كەزدە مەن نەبارى 10 جاستا بولدىم. اتام ەكەۋمىز ءبىر بولمەدە ۇيىقتايتىن ەدىك. تاڭمەن جارىسا ويانىپ الىپ, ويىما كەلگەن سۇراقتاردى قويىپ وتىرۋشى ەدىم. اتام ەش جالىقپاستان ءبارىن اڭگىمەلەپ وتىراتىن. سول كەزدە اتام ءوزىنىڭ باسىنان كەشكەن قىزىقتى اڭگىمەلەرىن, سۇراپىل سوعىس ۋاقىتىن, عيبرات الاتىن كوپتەگەن اڭگىمەلەرىن ايتاتىن. قاراپ وتىرسام سول كەزدەر قايتالانباس, باعا جەتپەيتىن باقىتتى ساتتەرىم ەكەن.
باتىردىڭ نەمەرەسى اتانىپ, ەسىمىن ارقالاپ ءجۇرۋ مەن ءۇشىن ۇلكەن ماقتانىش, جاۋاپكەرشىلىك. ءبىز قازاق دەگەن باتىر حالىقتىڭ ۇرپاعىمىز. ءبىزدىڭ وتكەنىمىز بارشا قازاقستاندىقتىڭ تاريحى. بەيبىت كۇندى سىيلاعان قانى مەن تەرىن اياماعان اتا-بابالاردى ۇلىقتاپ, قۇرمەت كورسەتۋ بارشا قازاقستاندىقتىڭ پارىزى. وسىناۋ تاريحى مەن باتىرلارى بار ءبىزدىڭ حالقىمىز باقىتتى.
9 مامىر – جەڭىس كۇنى, ۇلى وتان سوعىسىنىڭ 75 جىلدىعى قۇتتى بولسىن. ەلىمىز امان, جۇرتىمىز تىنىش, تاۋەلسىزدىگىمىز ماڭگى بولسىن!
ساياق ۇلى شالتايدىڭ نەمەرەسى
شالتاي ەركەبۇلان
