مازمۇندى دا ماعىنالى كەزدەسۋ ەلىمىزدىڭ قوس بىردەي تاريحي مەرەكەلەرى – وتان قورعاۋشىلار كۇنى مەن جەڭىس كۇنى قارساڭىندا ءوتتى. تولەگەن مۇسابەكوۆ 28 پانفيلوۆشىنىڭ ءبىرى, بالقاشتان شىققان باتىر اتاسى مۇسابەك سەڭگىرباەۆتىڭ ەرلىگى جايىندا بايانداپ, تىڭ دەرەكتەردەن سىر شەرتتى.
– اتام مۇسابەك سەڭگىرباەۆ 1914 جىلى 26 قاڭتاردا بالقاش اۋدانىنىڭ باقباقتى ەلدى-مەكەنىنە قاراستى سەكسەۋىل شۇرىق دەگەن قىستاۋدا دۇنيەگە كەلگەن. اتا-انادان ەس بىلگەن شاعىندا التى جاسىندا جەتىم قالىپ, اپكەسى كۇنەستىڭ قامقورلىعىندا بولادى. سول كەزدەرى اپكەسى كۇنەس تۇرمىس قۇرىپ, بالا مۇسابەكتى وزىمەن بىرگە قىزىلارىق اۋىلىنا الىپ كەتكەن كورىنەدى. اتامىز سول اۋىلدا ون ءۇش جاسىندا ۇجىمشارعا مۇشە بولىپ, مالىن باعادى. كومسومولعا ءوتىپ, كومسومولدىڭ حاتشىسى قىزمەتىن دە اتقارعان. 1936 جىلى مۇقىرى متس-ىنەن مەحانيزاتور كۋرسىن وقىپ بىتىرەدى. سول جەتى بىردەي ۇجىمشاردادا العاشقى تەحنيكا ءتىلىن مەڭگەرىپ, تىزگىنىن ۇستاپ, تراكتورشى بولعان جىگىتتىڭ ءبىرى مۇسابەك اتامىز ەدى, – دەپ نەمەرەسى تولەگەن مۇسابەكوۆ بىرقاتار ەستەلىگىن باياندادى.
سۇراپىل سوعىستىڭ باستالعانى جونىندەگى حاباردى ەستىسىمەن مۇسابەك سەڭگىرباەۆ ۇشتوبە قالاسىنداعى اسكەري كوميسسارياتقا بارىپ, ءوز ەركىمەن مايدان قاتارىنا قوسىلۋ تۋرالى ارىز جازادى. ەگىستىك القاپتارىنىڭ ءپىسىپ, ناۋقان ۋاقىتى باستالعان تۇستا اسكەري باسشىلار مۇسابەك سەڭگىرباەۆتىڭ ءوتىنىشىن قابىلداماي, كەرى قايتارسا كەرەك. ەگىستىكتى شاشپاي-توكپەي جيناپ, ناۋقاندى اياقتاۋدى تاپسىرادى. كەيىن مۇسابەك سەڭگىرباەۆ اسكەري كوميسارياتتىڭ كەڭسەسىنە ەكىنشى قايتارا بارادى. جۇمىستى سەنىمدى ادامنىڭ قولىنا تابىستاپ, ۇجىمشاردىڭ توراعاسىنىڭ رۇقساتىن الىپ كەلگەن مۇسابەك سەڭگىرباەۆتى بۇل جولى باسشىلار قابىلداپ الماتىعا جىبەرەدى. وسىلايشا ول اسكەرگە الىنىپ, الماتىدا جاساقتالعان گەنەرال ي.ۆ.پانفيلوۆتىڭ 316-اتقىشتار ديۆيزياسىنىڭ قاتارىنا قابىلدانادى. سول كەزدە ديۆيزيا قاتارىنا دا تەحنيكا ءتىلىن بىلەتىن, نەمىستىڭ تانكىلەرىن كورگەندە قورىقپايتىن, مىلتىق ۇستاي الاتىن قازاقتىڭ جاس ورەندەرىن العان. 316-اتقىشتار ديۆيزياسىنىڭ 1075 پولكىنىڭ 4 روتاسىنىڭ 2 ۆزۆودىندا ءبىر جارىم ايداي جاتتىعىپ, تامىزدىڭ ون سەگىزىندە قارۋلانعان ءبىر توپ اسكەرىمىز باتىسقا قاراي شايقاسقا اتتانعان.
2016 جىلى رەسەيدىڭ ۆولوكولامسك قالاسىندا پانفيلوۆشىلاردىڭ قۇرمەتىنە, ماسكەۋ قالاسىن قورعاۋعا 75 جىل تولۋىنا وراي ارنايى شارا وتكەن بولاتىن. «لاما» سپورت سارايىندا رەجيسسەر اندرەي شالوپانىڭ 28 پانفيلوۆشىعا ارنالىپ تۇسىرىلگەن «جيىرما سەگىز پانفيلوۆشى» كينوسى قالىڭ كورەرمەنگە جول تارتتى. وعان رەسەيدىڭ مادەنيەت ءمينيسترى ۆ.مەدينسكي جانە موسكۆا وبلىسىنىڭ گۋبەرناتورى ا. ۆوروبەۆ, قازاقستان رەپۋبليكاسىنىڭسول كەزدەگى سپورت جانە مادەنيەت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى ارنايى قاتىستى. كەيىپكەرىمىز تولەگەن مۇسابەكوۆ تاريحي ءفيلمنىڭ كورسەتىلىمىنە ەلوردامىزدان وتباسىمەن بىرگە بارىپ, تۇساۋكەسەردىڭ قۇرمەتتى قوناعى بولدى. سول كينودا مۇسابەك سەڭگىرباەۆتىڭ ءرولىن ومسك قالاسىندا تۋعان قانداس باۋىرىمىز ازامات نۇعمانوۆ ءساتتى سومدادى. ءبىر ەرەكشەلىگى, سول ازامات نۇعمانوۆتىڭ جاسى اتامىز ەرلىك جاساپ ومىردەن وتكەن كەز 27 جاستا بولعاندىعى. اتالمىش شارادا تاتىردىڭ تىكەلەي ۇرپاعى رەتىندە تولەگەن مۇسابەكوۆكە ءسوز بەرىلىپ, رەسەي مەملەكەتى «ماسكەۋدى قورعاعانى ءۇشىن» مەدالىن تاعادى.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك, ءفيلمنىڭ قازاقستاندا الماتى قالاسىندا وتكەن تۇساۋكەسەرىندە باتىردىڭ ۇرپاعى تولەگەن اعامىز حالىقتىڭ اتىنان وسى تاريحي كينوتۋىندىنىڭ رەجيسسەرى اندرەي شالوپا مەن ستسەناريسى كيم درۋجينينگە, سونىمەن قاتار اكتەر ازامات نۇعمانوۆقا تۇڭعىش پرەزيدەنت-ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ قولداۋىمەن شىعارىلعان «كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى مۇسابەك سەڭگىرباەۆ 100 جاستا»توسبەلگى مەدالىنتابىس ەتكەن بولاتىن.
ەسىمىن ماڭگى ەستە قالدىرىپ, جۇرت جادىندا جاڭعىرتۋ ماقساتىندا كوكسۋ اۋدانىنىڭ قىزىلارىق ورتا مەكتەبىندە باتىر مۇسابەك سەڭگىرباۆتىڭ قۇرمەتىنە مۇراجاي اشىلعان. جارلى-وزەك اۋىلدىق وكرۋگىندە مۇسابەك سەڭگىرباەۆ اتىندا ورتا مەكتەپ بار. مۇقىرى اۋىلىندا جانە تالدىقورعان قالاسىندا كوشە اتتارى بەرىلگەن. وبلىس ورتالىعىنداعى اسكەري-تەحنيكالىق مەكتەپتە بۇرىش ۇيىمداستىرىلعان. ال ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى بالقاشتىقتار باتىر جەرلەستەرى – №1 باقاناس ورتا مەكتەبىنە مۇسابەك سەڭگىرباەۆتىڭ ەسىمى بەرىلۋى سالتاناتتى شاراسىنىڭ كۋاسى بولدى. تالانتتى جازۋشى, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى ءالي ىسقابايدىڭ «مۇزبالاق مۇسابەك» اتتى كىتابى جارىق كوردى.
تولەگەن مۇسابەكوۆ اتاسىنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي كىتاپ جازۋ ءىسىن قولعا الادى. سول كەزدەگى اتاسىن كورگەن كوزى ءتىرى اقساقالداردىڭ ءوز اۋزىنان مالىمەت الىپ, قولداعى بار دەرەكتەردى جيناپ, جازۋشى, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى, الماتى وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى الي ىسقابايعا بۇيىمتايمەن بارادى. باتىردىڭ قۇرمەتىنە كىتاپ جازۋ ءىسىن قۇپ كورگەن جازۋشى قۋانا كەلىسىپ, اقپارات جيناۋعا, ماتەريالدار جازۋعا كىرىسەدى. كىتاپقا «مۇزبالاق مۇسابەك» دەگەن اتاۋ بەرەدى. 2013 جىلدىڭ جەلتوقسانىنداباسپاحاناعا 1000 دانا كىتاپقا تاپسىرىس بەرىلەدى. 2014 جىلدىڭ قاڭتارىندا باتىردىڭ ۇرپاعى تولەگەن اعامىز كىتاپتى قولىنا الادى. بۇگىنگى تاڭدا اتالمىش كىتاپ ەلىمىزدىڭ ءار وبلىسى مەن اۋداندارىنداعى كىتاپحانالاردىڭ, اسكەري كوللەدجدەردىڭ كىتاپحانالارىنىڭ تورىنەن ورىن الىپ تۇر.
اڭگىمە بارىسىندا تولەگەن مۇسابەكوۆ باتىردىڭ ارتىندا قالعان ۇرپاعى رەتىندە ءوز بالالارى مەن نەمەرەلەرىنە ۇلكەن اتالارىنىڭ ەرلىگى تۋرالى ءجيى اڭگىمەلەيتىنىن ايتتى. نەمەرەلەرى ويىن بالاسى بولعاندىقتان, قازىر نازار اۋدارماۋى مۇمكىن, بىراق وسە كەلە اتالارىنىڭ ايتقان ءار ءسوزى ەستەرىندە ساقتالىپ, رۋحتى ۇرپاق بولىپ وسەرى ءسوزسىز. بۇگىندە تولەگەن مۇسباەكوۆتىڭ ەكى نەمەرەسى دە نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى حالىقارالىق مەكتەپتە ءبىلىم الادى.
تاريحي كەزدەسۋدىڭ سوڭىندا نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى حالىقارالىق مەكتەپتىڭ شىعارماشىلىق توبى تولەگەن مۇسابەكوۆكە ءوز العىسىن ءبىلدىرىپ, گۇل شوقتارىن سىيلادى.
