اناسىنان ەرتە ايىرىلعان اكەم, كۇرىشباەۆ قاجىعۇلدىڭ بالالىق شاعى وتە اۋىر بولعان. جاستايىنان جەتىم قالىپ, باقتاشىلىق ەڭبەكتىڭ قيىندىعى مەن بەينەتىن كوپ كورگەن. بىراق بارلىق قيىنشىلىقتارعا مويىماي, ەرتە جاستان باستاپ ونىڭ «وقىسام» دەگەن ۇلكەن ارمانى بولدى. وسىلايشا ارمانى جەتەلەگەن اكەم 1933 جىلى ول سەمەيدەگى اۆتوموبيلدىك جولدار تەحنيكۋمىن ءبىتىرىپ, مامان رەتىندە اتاقتى جانە تۇركىسىب (تۇركىستان-ءسىبىر تەمىر جولى) قۇرىلىسىنا قاتىستى.
ءالى ەسىمدە. مەن تۋىستارىمنان 30-شى جىلدارداعى اشتىق ۋاقىتىندا اكەمنىڭ ەلدەرگە قالاي كومەكتەسكەنى تۋرالى تالاي رەت ەستىدىم. اشتىقتان امان ساقتاپ قالۋ ءۇشىن تۋىستار مەن تانىستارعا اكەم وزىنە ۇكىمەت ولشەپ بەرگەن ۇلەس تاماعىن تاسيدى ەكەن.
سوعىسقا اكەم 1942 جىلى اتتانىپتى. ونىڭ ءبىلىمىن ەسكەرگەن اسكەري كوميسساريات بىردەن تەحنيك-لەيتەنانت وفيتسەرلىك شەنى بەرىگەن. باسقا دا سوعىسقا قاتىسۋشىلار سياقتى اكەم دە بىزگە سوعىس تۋرالى اڭگىمەلەۋدى ۇناتپايتىن. ول قازاقستاندا جاساقتالعان 310-ديۆيزيا قۇرامىندا ۆولحوۆ مايدانىندا بولدى. لەنينگرادتى, لادوگا كولىندە مايلارعا بەل شەشە ارالاسقان. سول جەردە بولعان سۇراپىل شايقاستا جاۋ قورشاۋىندا قالىپ, جاۋ اسكەرىن تالقانداپ قورشاۋ شەبىن ءبىزدىڭ اسكەر تالقانداعانعا دەيىن №191 ۆزۆودتى باسقارعان.
مەنىڭ بالالىق جادىمدا ونىڭ شولدەن قاجىعان ساربازداردىڭ ىشەرگە سۋ تابا الماعان اڭگىمەسى قالىپتى. جاڭبىردان كەيىن بولعان قاندى قىرعىندا جان-جاقا ورناعان كولشىك سۋلار كوپ بولعان, بىراق ولار بارلىعى ادام قانىمەن ارالاسىپ كەتكەندىكتەن ساربازدار سۋ ىشە الماي سان كۇن قينالىپتى... ولگەن ادام مايىتتەرى سونشالىقتى كوپ بولعاندىقتان ولاردىڭ بەتىن جاسىرۋعا ءتىپتى ۋاقىتتارى دا جەتپەگەن.
اكەم وتان ءۇشىن ايانباي شابۋىلعا شىعاتىنبىز دەپ ايتاتىن. سونداي قيىن ۋاقىتتا ادامداردى تەك تەمىردەي ءتارتىپ قانا ەمەس, تىڭ يدەيا دا بىرىكتىرگەن. سوعىس ۋاقىتىندا اكەمدى پارتيا قاتارىنا قابىلداپتى.
سوعىستىڭ العاشقى جىلدارىندا قاتتى اشتىق بولعان ەكەن. ول ول ما جاڭبىر مەن ىزعار, ۇسكىرىك بورانداردا سولداتتار تەك سىزدى وكوپتى پانالاعان. كەيىنىرىكتە اكەم سونداي جاعدايدا ولاردىڭ ەشقايسىسىنىڭ سۋىق ءتيىپ اۋىرماعاندىعىن ەرەكشە تاڭدانىسپان ەسكە الىپ وتىراتىن. مىنە, رۋحى بيىك ادام اعزاسىنىڭ مۇمكىندىكتەرى...
جەڭىمپاز ۇرپاق وسىنداي قايراتتى بولعان!
سوعىستان كەيىن اكەم ىلە اۋداندىق جول باسقارماسىن باسقاردى. الماتى جانە قاراعاندى وبلىستارىندا اۆتوموبيلدىك جولدار قۇرىلىسىنا قاتىستى. تىڭ جەرلەردى يگەرۋگە قاتىسقان. كەيىن اباي اتىنداعى قازپي-ءدىڭ تاريح فاكۋلتەتىن, جوعارى پارتيا مەكتەبىن ءبىتىردى. اۋداندىق كوميتەتتە, الماتى وبلىستىق پارتيا كوميتەتىندە, كەيىن سوۆحوزدىڭ پارتورگى, مەكتەپ ديرەكتورى قىزمەتتەرىن اتقاردى.
مەن ءوزىمنىڭ تۋعان اۋىلىم شەڭگەلدىدەگى اكەمنىڭ دوستارى جانە ارىپتەستەرىمەن كەزدەسكەن كەزدە, ولار: «قاجەكەڭ وتە ءادىل ادام ەدى. ناعىز قازاق ينتەلەگەنتى بولدى. ول سوۆحوزدى, مەكتەپتى دامىتۋ ءۇشىن كوپ ەڭبەك ەتتى» دەپ ىستىق ەستەلىكتەرىن ايتىپ وتىراتىن. اركىم اكەمنىڭ ولارعا قالاي كومەكتەسكەنىن ەسكە الادى. ەسىمدە, اكەم, ءتىپتى, جاسى ۇلعايعان شاعىندا اۋىلدان 150 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان اۋدان ورتالىعىنا اۋىلداستارىنىڭ زەينەتكەرلىگىن رەسىمدەۋگە كومەكتەسۋ ءۇشىن باراتىن. نەتكەن ۇلكەن جۇرەك.
ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسقانى ءۇشىن, كەيىن ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن جانە كوپتەگەن وردەندەرمەن, مەدالدارمەن, رەسپۋبليكا باسشىلىعىنىڭ قۇرمەت گراموتالارىمەن ماراپاتتالدى. ونىڭ ەسىمى ءبىزدىڭ تۋعان كەنتتەگى الماتى وبلىسى ىلە اۋدانى شەڭگەلدى ەلدى مەكەنىندەگى كوشەلەردىڭ بىرىنە بەرىلدى.
مەنىڭ تاۋ تۇلعالى اكەم وسىنداي ەدى! يمانىڭ جولداس بولسىن, اكە!
اقىلبەك قاجىعۇل ۇلى كۇرىشباەۆ
