قارۋلى كۇشتەر

مۇنداعى جاۋىنگەرلىك ازىرلىكتى جەتىلدىرۋ مەن تەحنيكالىق جاڭعىرتۋ – زامان تالابى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ قازاقستان حالقىنا بيىلعى جولداۋى  – الىستى بولجاپ قانا قويماي, داعدارىستان كەيىنگى كە­زەڭ­دە حالىقتى جۇمىلدىرىپ, باسىن بىرىكتى­رە­تىن, قيىندىقتان شىعۋدىڭ ناقتى جولدارىن ايقىندايتىن جاڭا ونجىلدىققا ارنالعان ستراتەگيالىق باعدارلاما. بۇل ماڭىزدى قۇجات “قازاقستان-2030” باع­دارلاماسىنىڭ العاشقى ونجىلدىعىن قورى­تىندىلاپ, 2020 جىلعا دەيىنگى دامۋ­دىڭ ستراتەگيالىق جوسپارى شەڭبە­رىن­دە كەلەسى ونجىلدىققا ناقتى تاپسىر­ما­لار جۇكتەپ وتىر. تۇتاستاي العاندا, ەلباسىنىڭ “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى” اتتى جولداۋى دا­مۋىمىزدىڭ جاڭا ستراتەگيالىق با­عىتىن ايقىنداپ بەردى. جولداۋ جول­دا­رى ەلدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆا­تسيا­لىق دامۋىن, ەڭ باستىسى, ەكونوميكا مەن الەۋمەتتىك سالانى اۋقىمدى جاڭ­عىرتۋدى كەڭىنەن قامتيدى. مەملەكەت باسشىسى ءوز جولداۋىندا ەكونو­مي­كانى داعدارىستان كەيىنگى دامۋعا ازىرلەۋ, جەدەل يندۋستريالاندىرۋ جانە ينفراقۇرى­لىم­دى دامىتۋ ەسەبىنەن ەكونوميكانىڭ تۇراقتى وسۋىنە قول جەتكىزۋ, ادام كاپيتالىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن بولاشاققا بەلسەندى ينۆەستيتسيالاۋدىڭ قازاقستاندىق جولىن ناقتىلادى. پرەزيدەنت “الەمدىك قارجى-ەكو­نو­ميكالىق داعدارىس ەكونوميكانىڭ ءوسۋ قارقى­نىنا ىقپال ەتتى, بىراق ءبىزدىڭ دامۋىمىزدى توقتاتقان جوق. جيناقتالعان ەكونوميكالىق الەۋەت سوڭعى ءۇش جىلدىڭ اسا قيىن داعدارىس­تىق شايقاسىندا بىزگە تۇرلاۋلىلىقتى قامتا­ما­سىز ەتتى... ءبىز رەتسەسسياعا جول بەرمەدىك, ءويت­كەنى, نە ىستەۋ كەرەكتىگىن بىلدىك جانە مۇنى جەدەل ىستەدىك”, دەپ اتاپ كورسەتتى. قوعامداعى قايتا قۇرۋلار, سونداي-اق ەلى­مىز­دىڭ ودان ءارى دامۋى تۋرالى باستامالار قازاق­ستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ قىزمەتىمەن دە تىعىز بايلانىستى ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. پرەزي­دەنتتىڭ “…ىشكى ساياسي سالا مەن ۇلتتىق قاۋىپ­سىزدىكتىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى نەگىزگى ماقساتتارى قوعامدا كەلىسىم مەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ, ەل قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋ بولىپ قالا بەرەدى”, دەگەن سوزىنە ەرەكشە توقتالىپ وتكىم كەلەدى: قارۋلى كۇشتەردىڭ الدىندا جاۋىنگەرلىك دايىندىقتى نىعايتۋ مەن ونى ودان ءارى جەتىلدىرۋ تاپسىرمالارى تۇر. قازاقستان حالقى بۇگىنگى كۇنى وزدەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگى بەرىك قولدا ەكەنىنە سەنىمدى. قازاقستان زاماناۋي, جيناقى دا ۇتقىر, جاۋىنگەرلىك دايىندىق دەڭگەيى جو­عا­رى ارميا قۇرۋ جولىن تاڭدادى. قارۋلى كۇش­تەردىڭ جاۋىنگەرلىك ازىرلىك دەڭگەيىن كوتەرۋ مەم­لەكەتتىڭ اسكەري قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى باس­تى تاپسىرمالارىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرمەك. ەل پرەزيدەنتى – قارۋلى كۇشتەردىڭ جو­عار­عى باس قولباسشىسى ن.ءا.نازار­­باەۆ انىقتاپ بەرگەندەي, بيىلعى جىلدىڭ باستى تاپسىرماسى “اسكەرلەردىڭ ساپاسى مەن تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ” بولىپ وتىر. سول سەبەپتى دە, قازاقستان اسكەرى جاڭا قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكا جۇيە­لەرى­مەن قامتاماسىز ەتىلىپ, قازىرگى زامانعا ساي جاۋىن­گەرلىك قيمىلدار جۇرگىزۋگە بەيىمدەلگەن جو­عارى بىلىكتى ماماندارمەن قامتاماسىز ەتىلۋى كەرەك. وسىعان سايكەس 2010 جىلعا قارۋلى كۇش­تەردىڭ جاۋىنگەرلىك ازىرلىك جوسپارى جاسالدى. بۇل دەگەنىمىز – جاۋىنگەرلىك ازىرلىك دەڭگەيىنىڭ ارتۋى, ساپالى اسكەري ماماندار دايىنداۋ جانە اسكەري ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن وڭتايلاندىرۋ, اسكەري ءتارتىپتى كۇشەيتۋ, حالىقارالىق اسكەري جانە اسكەري-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتە ءتۇسۋ, تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشۋ, اسكەري گارنيزونداردىڭ ينفراقۇرى­لىمدارىن دامىتۋ, اسكەري قىزمەتشىلەر ءۇشىن قاجەتتى الەۋمەتتىك پاكەتتى جاساۋ, سونداي-اق 1941-1945 ج.ج. ۇلى وتان سوعىسىنداعى جەڭىستىڭ 65 جىلدىعى مەن قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 15 جىلدىعىنا ارنالعان كەشەندى شارالار وتكىزۋ. ەكونوميكالىق قيىندىقتارعا قاراماستان, قارۋلى كۇشتەردەگى جاۋىنگەرلىك ازىرلىكتى قاجەتتى كولەمدە قارجىلاندىرۋ ودان ءارى جالعاسا بەرەتىن بولادى. قازىرگى تاڭدا اسكەرلەردىڭ بارلىق دايىندىق جۇيەسىن جاڭا ساپاعا كوتەرىپ, زاماناۋي ۇرىس جاعدايىنا كەلتىرۋ شارالارى قولعا الىندى. سول سەبەپتى دە جەدەل جانە جاۋىنگەرلىك دايىندىق تاپسىرمالارىن ورىنداۋ اسكەرلەردى وقىتىپ-ۇيرەتۋدىڭ جەتەكشى قۇرالى بولىپ قالا بەرمەك. وسى رەتتە قارۋلى كۇشتەردىڭ الەۋەتى مەن قۋاتى نەگىزىنەن جاۋىنگەرلىك ازىرلىك بولىپ تابىلاتىنى ءسوزسىز. جاۋىنگەرلىك ازىرلىكتىڭ ارتقا­نىن كورسەتەتىن كەشەندى شارالار اسكەر­لەردە جىل سايىن جوسپارلى تۇردە وتكىزىلىپ تۇرادى. ماسەلەن, 2009 جىلى ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى 52 اسكەري جاتتىعۋ وتكىزىلدى. بۇل 2008 جىلمەن سالىستىرعاندا جاۋىنگەرلىك دايىندىقتىڭ ءبىر جارىم ەسەگە ارتقانىن كورسەتەدى. ولاردىڭ قاتارىندا ء“وزارا ءىس-قيمىل”, “شەپ”, “دالا قىرانى” سياقتى كەڭ كولەمدى وقۋ-جاتتىعۋلارى بار. بۇل جاتتىعۋلاردا وتتى نۇكتەلەردەگى جاۋىنگەرلىك قيمىلدار تاجىريبەسى ساراپتالىپ, قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ باسقا دا اسكەرلەر مەن اسكەري قۇرالىمداردىڭ تەررورعا قارسى ءوزارا ءىس-قيمىلدارى پىسىقتالدى. قازىرگى زامانعى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ بولىپ تابىلادى. وسى ورايدا ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمى جەدەل ارەكەت ەتۋ ۇجىمدىق كۇشتەرىنىڭ باسقارۋ ورگاندارى مەن بولىمشەلەرى قاتىسقان ء“وزارا ءىس-قيمىل-2009” حالىقارالىق كومان­دا­لىق-شتابتىق جاتتى­عۋ­لارىن ايتۋعا بولادى. ونىڭ ءبولىپ ايتار مىنا­داي ءۇش ەرەكشەلىگى بار: بىرىنشىدەن, بىرلەسكەن وپەراتسيالاردى جوسپارلاۋ جانە وتكىزۋ بارىسىندا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ ءار ءتۇرلى بۋىنداعى ۆەدوم­ستۆولىق باسقارۋ جۇيەلە­رى­نىڭ بىرلەسە ءىس-قيمىل جاساۋ مۇمكىندىكتەرى باس­شى­لىققا الىندى; ەكىنشىدەن, بولىمشە­لەر­دىڭ اراسىنداعى جوعا­رى كاسىبيلىك, ۇيىمداسقان ۇيلەسىمدىلىك قازاقستاندىق اسكەري قىزمەتشىلەر مەن ءار دەڭگەيدەگى كومانديرلەردىڭ كاسىبي كەمەلدىگىن كورسەتتى; ۇشىنشىدەن, ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان ۇجىمدىق كۇشتەردىڭ بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدارى تاجىريبەلى تۇردە جۇزەگە استى. بۇل جەردە بىتىمگەرلىك سيپاتتاعى “دالا قىرانى” حالىقارالىق جاتتىعۋلارىن دا اينا­لىپ وتۋگە بولمايدى. ناتو-عا كىرەتىن ەلدەردەن كەلگەن باقىلاۋشىلار توبى بۇل جاتتىعۋلارعا دا جوعارى باعا بەردى. وتكەن جىلى ءار ءتۇرلى دەڭگەيدەگى جاتتىعۋ­لار­عا جالپى سانى 20 مىڭ­نان استام اسكەري قىزمەتشى, 550-گە جۋىق تانك پەن بروندى ءماشي­نە, 150-گە جۋىق اسكەري ۇشاقتار مەن تىك­ۇشاق­تار, اسكەري-تەڭىز كۇشتەرىنىڭ كەمەلەرى قاتى­سىپ, شەبەرلىكتەرىن شىڭدادى. جاۋىنگەرلىك دايارلىققا بولىمشەلەردىڭ بىرلەسكەن قيمىل­دا­رىن ۇيلەستىرىپ, جەر مەن اۋەدە قازىرگى ۇرىس قي­مىلدارىن جۇرگىزەتىن زاماناۋي ترەناجەرلىك كە­شەندەر كىرگىزىلىپ جاتىر. قازىرگى تاڭدا قارۋلى كۇشتەردەگى ترەناجەرلىك كەشەندەر سانى سەك­سەن­نەن استى. سونىڭ ءبىرى – “پروفي” اتقىش ترەناجەرى. وقۋ ورتالىقتارى تۇگەلگە دەرلىك اۆيا­تسيالىق, ارتيللەريالىق جانە اۋە دەسانت­تىق ترەناجەرلەرىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. جاياۋ اسكەر جاۋىنگەرلىك ماشيناسىنىڭ مەحانيك-جۇرگىزۋشىلەرى مەن ت-72 ەكيپاجى دا ازىرلىك­تە­رىن مىندەتتى تۇردە ترەناجەرلەردى پايدالانا وتىرىپ جۇرگىزەدى. بىلتىرعى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شەتەلدىك ساراپشىلار “قازاقستان قارۋلى كۇشتەرى بۇگىنگى تاڭدا پوستكەڭەستىك مەملەكەتتەر ارميالارىنىڭ ىشىندە جەتەكشى ۇشتىكتىڭ قا­تارىنا كىرەدى. ورتالىق ازيا ايماعىندا ءسوزسىز كوشباسشى سانالادى” دەگەن باعا بەردى. قازىرگى تاڭدا شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى شەڭبەرىندە 2010 جىلدىڭ كۇزىندە قا­زاقستاندا وتەتىن كەڭ كولەمدى “بەيبىت ميسسيا” حالىقارالىق وقۋ-جاتتىعۋلارىنا دايىندىق جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. سونداي-اق, بيىل ۇقشۇ شەڭبەرىندەگى ء“وزارا ءىس-قيمىل”, ناتو باعدارلامالارى اياسىنداعى كەزەكتى “دالا قىرانى” جاتتىعۋلارىن وتكىزۋ جوسپارلانۋدا. قازاقستان اسكەرىن جاڭعىرتۋداعى جەتىستىكتىڭ شەشۋشى كەزەڭى اسكەري مامانداردىڭ قان­شالىقتى دايارلىقتان وتكەندىگىنە بايلانىستى. اسكەري ءبىلىمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتى جۇيەسىن قۇرۋ ارميانىڭ كادرلىق الەۋەتىن جەتىلدىرۋدەگى ماڭىزدى فاكتور بولىپ تابىلادى. بۇگىندە الەمنىڭ جەتەكشى ارميالارىنداعى اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ كاسىبيلىگىن ارتتىرۋ جۇيەسى ءوز ناتيجەسىن بەرىپ وتىر. ۋاقىت تالابىنا ساي بولۋ ءۇشىن اسكەري مامان ءوزىنىڭ كاسىبي بىلىك­تىلىگىن ۇنەمى جەتىلدىرىپ وتىرۋ كەرەك. وسىعان سايكەس كۋرستىق دايىندىقتىڭ كوپ دەڭگەيلى جۇيەسى قالىپتاستى. وسى ماقساتتا 2008 جىلدان باستاپ اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ لاۋازىمدىق ءوسۋىنىڭ تيپتىك سحەماسى قولدانىسقا ەنگىزىلدى. بۇل تالاپ بولىمشە كومانديرى – قاتارداعى سەر­جانتتان باستاپ, قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ورىن­باسارى – گەنەرالعا دەيىن قاتىستى بولماق. جوعارى لاۋازىمعا تاعايىندالار الدىندا اسكەري قىزمەتشى دايىندىق كۋرسىنان وتۋگە ءتيىستى. وسىعان بايلانىستى اسكەري وقۋ ورىن­دارىندا قوسىمشا كۋرستار, اسكەري بولىمدەردىڭ بازاسىندا ارنايى وقۋ ورتالىقتارى اشىلدى. ءۇزىلىسسىز اسكەري ءبىلىمنىڭ بەس دەڭگەيلى جۇيەسى قولدانىسقا ەنگىزىلدى (نەگىزگى ورتا ءبىلىم, ورتا ءبىلىم, ورتا بىلىمنەن كەيىنگى اسكەري ءبىلىم, جوعارى اسكەري ءبىلىم, اسكەري بىلىمنەن كەيىنگى جوعارى اسكەري ءبىلىم). دايىندىقتىڭ ەكى دەڭگەيلى مودەلى ەنگىزىلدى (باكالاۆريات جانە ماگيستراتۋرا). دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعاۋ جونىندەگى ديسسەرتاتسيالىق كەڭەس جۇمىس ىستەيدى. كادەت كورپۋسى – كاسىبي سەرجانتتار دايىن­دايتىن تمد كەڭىستىگىندەگى جالعىز وقۋ ورنى. اسكەري ءبىلىم قالىپتاستىرۋ جاڭاشا ويلايتىن اسكەري مامانداردىڭ جاڭا گەنەراتسياسىن قا­لىپتاستىرۋ بولىپ تابىلادى. ولاردىڭ باستى ساپاسى جوعارى كاسىبيلىك, شەتەل تىلدەرىن ءبىلۋ, اقپارات اعىنىن باسقارۋ, كومپيۋتەرلىك تەحنو­لوگيالاردى ساۋاتتى مەڭگەرۋ بولۋ كەرەك. سونى­مەن قاتار, قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ قىزمەتىندە جۇمىلدىرۋ رەسۋرستارىن دايىنداۋ دا ايرىقشا ورىن الادى. قازاقستان الەمدە جەر كولەمى بويىنشا 9-شى, حالىق سانى بويىنشا 60-شى ورىن الادى. سول سەبەپتى دە بىزگە ۇلكەن اسكەردى ۇستاپ تۇرۋ مۇمكىن ەمەس. بىراق, ءبىز ەلىمىزدىڭ بارلىق اسكەري مىندەتتى ازاماتتارىن قارۋ-جاراقتى يگەرۋگە, كەز كەلگەن ۋاقىتتا وتانىمىزدىڭ ەگەمەندىگى مەن تۇتاستىعىن قورعاۋعا ءازىر بولۋعا وقىتۋىمىز كەرەك. وسى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن اسكەري مىندەت­تىلەردى وقىتۋدىڭ كەشەندى جۇيەسى جاسالعان. وسى جۇيە شەڭبەرىندە قارۋلى كۇشتەردىڭ وقۋ ورتالىقتارىندا اسكەري مىندەتتىلەردى دايىنداۋ جونىندەگى جىل سايىنعى جيىندار ءوتىپ تۇرادى. ولاردى وقىتۋ باعدارلاماسىنا قارۋلى كۇشتەر قاتارىندا قىزمەت ەتكەن كەزەڭدە العان ءتاجىري­بە­لەرىن قالىپتاستىرۋعا ارنالعان تاجىريبەلىك ساباقتار كىرەدى. مىسالى, بيىلعى جىلى اتالعان جيىنعا مىڭنان اسا ازاماتتى تارتۋ جوسپارلانىپ وتىر. ولار ءبىر اي بويىنا 39 ماماندىق بويىنشا دايىندىقتان وتەدى. جۇمىلدىرۋ رەزەرۆتەرىن دايىنداۋدىڭ مۇنداي سحەماسى الەمدىك تاجىريبەدە كەڭ قولدانىلادى. مەملەكەتتىڭ اسكەري مەكەمەسىن دامىتۋدىڭ كەلەسى ءبىر باسىمدىعى قازاقستان ارمياسىن تەحنيكالىق تۇرعىدا جاراقتاندىرۋ بولىپ تابىلادى. قازىرگى باستى باسىمدىقتاردىڭ قاتارىندا اسكەرلەردىڭ ساپالىق ولشەمدەرىن ارتتىرۋ, ولاردى كەزەڭ-كەزەڭمەن قارۋ-جاراق­تىڭ زاماناۋي ۇلگىلەرىمەن, اسكەري تەحنيكامەن جانە ارنايى قۇرىلعىلارمەن جاراقتاندىرۋ بار. سونىمەن قاتار, جوعارى دالدىكتەگى قارۋلاردى يەلەنۋ دە ماڭىزدى بولىپ وتىر. ارميانىڭ اسكەري-تەحنيكالىق الەۋەتىن نىعايتۋ جونىندەگى تاپسىرمالاردى شەشۋدە وتاندىق قورعانىس ءوندىرىسى كەشەندەرىنىڭ قاتىسۋىنا بارىنشا باسىمدىق بەرىلۋ كەرەك. ءبىزدىڭ پايىمداۋىمىزشا, ول باسەكەگە قابىلەتتى, وزىق وندىرىستىك تەحنولوگيالاردى مەڭگەرگەن, جان-جاقتى تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتىلگەن جانە جوندەۋ ورتالىقتارىنىڭ جۇيەسى دامىعان كەشەن بولۋى ءتيىس. بۇل ءبىزدىڭ مەملەكەتتىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىن ەسكەرگەندە وتە ماڭىزدى. سونىمەن قاتار, زاماناۋي تەحنولوگياعا يە كوپتەگەن شەتەلدىك وندىرۋشىلەر بىرلەسكەن كا­سىپ­ورىنداردا دايىن ءونىمدى شىعارۋعا دا قىزى­عۋشىلىق تانىپ وتىر. جوعارعى باس قولباسشى­سى اتاپ وتكەندەي, “يندۋستريالىق دامۋ – بۇل ءبىزدىڭ جاڭا ونجىلدىقتاعى مۇمكىنشىلىگىمىز, ەل دامۋى ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر. قازاقستان تابىستى يندۋستريالىق دەرجاۆا بولادى – مەن بۇعان ابدەن سەنىمدىمىن”. وتاندىق كاسىپورىن­داردى قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكانى جوندەۋ مەن جاڭعىرتۋ شارالارىنا تارتۋ قازاق­ستان كاسىپورىندارىنىڭ وندىرىستىك مۇمكىندىگىن ايتارلىقتاي كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. وسى سالاداعى ىنتىماقتاستىق مىسالى رەتىندە “باتىس قازاقستان ماشينە جاساۋ كومپانياسى” اكتسيونەرلىك قوعامىمەن اراداعى بىرلەسكەن جۇمىستاردى ايتۋعا بولادى. بۇل جەردە بمپ-2 زەڭبىرەگىنە وتاندىق وق-دارىلەردى ءوندىرۋ ءبىر ىزگە تۇسىرىلگەن. سونداي-اق, بۇل جەردە تەڭدەسى جوق “ۋتەس” پۋلەمەتى دە وندىرىلەدى. ءبىز ورال زاۋىتىندا ارتيللەرياعا ارنالعان اۋىر, سونداي-اق اتىس قارۋلارىنا ارنالعان جەڭىل وق-دارىلەردى ءوندىرۋدى قولعا الماقپىز. كاسىپورىن باسشىلىعى ارميا ءۇشىن وندىرەتىن ونىمدەرىنىڭ نومەنكلاتۋراسىن كەڭەيتۋگە نيەت ءبىلدىرىپ وتىر. وتاندىق وق-دارىلەردى ءوندىرۋدى ۇيىمداستىرۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە جاڭا ۇلگىلەر جاساۋعا قازاقستاندىق قارۋ وندىرۋشىلەرىنىڭ ەكى جىل ۋاقىتى كەتتى. ەندى ءبىز بۇل وق-دارىلەردى الۋعا شەتەلگە ەمەس, وزىمىزگە تاپسىرىس بەرەتىن بولا­مىز. بۇل – كەز كەلگەن ءونىمدى وزىمىزدە شىعارۋ, جاڭا جۇمىس ورىندارى, بيۋدجەتكە قوسىمشا ءتۇسىم, ءوندىرىستىڭ ودان ءارى دامۋى دەگەن ءسوز. وسى ورايدا “زەنيت” اكتسيو­نەر­لىك قوعامى تۋرالى ايتا كەتكەن ورىندى. بۇل ءوندىرىس ورنىنىڭ تەحنيكالىق مۇمكىندىگى ءبىز ءۇشىن شاعىن زىمىراندى-ارتيللەريالىق كەمەگە تاپسىرىس بەرۋگە قول جەتكىزىپ وتىر. بۇل كاسىپ­ورىنداردىڭ ءبارى دە شەتەلدىك جانە وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەرمەن بىرگە مامىر ايىندا استانادا وتەتىن “KADEX-2010” ءبىرىنشى قارۋ-جاراق, اسكەري تەحنيكا مەن اسكەري-تەحني­كالىق م ۇلىك حالىقارالىق كورمەسىنە قاتىساتىن بولادى. قازىرگى تاڭدا زىمىران-ارتيللەريالىق, اۆياتسيالىق جويۋ قۇرال-جابدىقتارىن جوندەۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا قىزمەت كورسە­تەتىن ورتالىقتار قۇرۋ ماقساتىندا وتاندىق كا­سىپ­ورىندارمەن بىرلەسكەن جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. اسكەري-تەحنيكالىق ساياساتتى ىسكە اسىرۋدا حالىقارالىق اسكەري ىنتىماقتاستىق ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ءبىز ءۇشىن بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا مۇمكىندىگىنشە از شىعىنمەن قارۋلى كۇشتەر­دىڭ جەكەلەگەن بولىگىن ناتو ستاندارتتارىنا ساي ەڭ جوعارى دارەجەگە كوشىرۋدىڭ مۇمكىندىگى زور. قازىردىڭ وزىندە اەروۇتقىر اسكەرلەرىنىڭ, اسكە­ري-تەڭىز كۇشتەرىنىڭ, بايلانىس اسكەرلەرى­نىڭ جەكەلەگەن ەلەمەنتتەرىن وسى ستاندارتقا كوشىرۋدىڭ ناقتى قادامدارى جاسالۋدا. بۇل قا­دامنىڭ دۇرىس تاڭدالعانىن تاجىريبە دالەلدەپ وتىر. قورىتا كەلگەندە, قازاقستان بۇگىن الەمدىك ستاندارتتارعا ساي ارميا قۇرۋعا قابىلەتتى دەپ سەنىمدى تۇردە ايتا الامىن. وفيتسەرلىك كورپۋستىڭ قىزمەتى جيناقى دا ۇتقىر, زاماناۋي تەحنيكامەن جاراقتانعان جانە بىلىكتى دە ءبىلىمدى ارميا قۇرۋ جونىندەگى تاپسىرمالاردى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان. تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ اسكەرى قارۋلى كۇشتەردىڭ جوعارعى باس قولباسشىسى قويعان تاپسىرمالاردى كەز كەلگەن جاعدايدا ورىنداۋعا قابىلەتتى. وسى جىلدار ىشىندە كورنەكتى ساياساتكەر نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن قازاقستان بۇرىنعى كەڭەس يمپەرياسىنىڭ شەكپەنىنەن شىعىپ, ەكونوميكالىق قۋاتتى جانە دەموكراتياسى دامىعان مەملەكەتكە, ورتالىق ازيادا مويىندالعان كوشباسشىعا, الەمدىك قاۋىمداستىقتاعى بەدەلدى ارىپتەسكە اينالدى. ساكەن جاسۇزاقوۆ, قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – قورعانىس  مينيسترلىگى شتابتار  باستىقتارى كوميتەتىنىڭ  توراعاسى, گەنەرال-لەيتەنانت.