الدىمەن جۇمىسشى ماماندىعىن مەڭگەرەيىك

پالاتانىڭ كوپتەگەن وتىرىستارىندا قايشىلىقتى ساتتەر بولىپ جاتادى. نەمەسە ەكىگە جارىلعان دەپۋتاتتار ءبىر پىكىرگە كەلە المايدى. مىنە, سول ساتتەردە تۇشىمدى وي ايتىپ, ارىپتەستەرىن سابىرلىلىققا شاقىرىپ, تۇيتكىلدى ماسەلەلەر بويىنشا شەشىمدى ۇسى­نىستار ايتاتىن دەپۋتاتتار بولسا, سولاردىڭ ءبىرى – جاقىندا عانا جەتپىس جاستىڭ جوتاسىنا ابىرويمەن كوتەرىلگەن ارداقتى ازا­ما­تىمىز ساتىبالدى يبراگيموۆ. ءبىز دەپۋتات كۇن رەجىمىنىڭ تى­عىز­دىعىنا بايلانىستى ونىمەن فۋتبول الاڭىندا اڭگىمەلەسكەن ەدىك. – ساتىبالدى تىلەمىس ۇلى, كوپتەگەن ءارىپ­تەستەرىڭىز ءوز ساۋالدارىنا شىعارىپسالما جاۋاپ­تار بەرىلەتىنىن ايتىپ قالىپ جاتادى. ءسىزدىڭ جىبەرگەن ساۋالدارعا قايتارىلعان جاۋاپتارعا كوڭىلىڭىز تولا ما؟ – مەنىڭ جولداعان ساۋالدارىما ۇكىمەت دۇرىس جاۋاپ بەرىپ ءجۇر. ماسەلە سول ساۋال­دا­رى­مىز ارقىلى وزگەلەردىڭ جۇمىسىنا كەدەرگى كەلتىرمەۋىمىزدە بولسا كەرەك. ءار ءتۇرلى اكىمدىك­تەردىڭ جۇمىسىنا كەدەرگى كەلتىرمەگەنىمىز ابزال. پرەزيدەنت تە ءوز سوزىندە دەپۋتاتتار اۋىل­دىڭ, اۋداننىڭ, ءتىپتى وبلىس اكىمدەرىنىڭ جۇ­مىسىنا كىرىسپەۋى كەرەك دەگەندى ايتقان بولاتىن. ويتكەنى, اركىمنىڭ وزىندىك مىندەتى مەن مىندەت­تەمەسى بار. ايتسە دە دەپۋتاتتار ارالاسپاي بىتپەيتىن جۇمىستار كوپ. مىنە, وسى جەردە كەيبىر مينيسترلىكتەر دەپۋتاتتار كوتەر­گەن ماسەلەلەردى تەرەڭ زەرتتەمەي, سول جەردەگى جاعدايمەن ءجىتى تانىسىپ الماي ەشقانداي داي­ىندىقسىز جاۋاپ بەرەدى. ەلدەگى جاعدايدى ولار جان-جاقتى ءبىلىپ, سوعان سايكەس ارەكەت ەتۋلەرى كەرەك. دەپۋتاتتىڭ ساۋالىنا جەڭىل قاراماي, ونى حالىقتىڭ قويىپ وتىرعان ساۋالى ەكەنىن تۇسىنەتىن كەز كەلدى. ونىڭ ارتىندا 300 مىڭ سايلاۋشى تۇرعاندىعىن, سوندىقتان ساۋالدار سولاردىڭ اتىنان جولداناتىنىن قاپەردەن شىعارماعان ءجون. سوندىقتان كەيبىر مينيستر­لىكتەرگە ءاربىر ىستە جاۋاپكەرشىلىك قاجەت ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. جاقىندا پرەزيدەنت اۋىلدىڭ جاعدايىن تۇسىنە بەرمەيتىن, ءبىلىم جاعىنان دا كەمشىلىك­تەرى بار, جۇمىستى ونشا بىلمەيتىن جاس جىگىت­تەردىڭ قىزمەتكە كەلگەندىگىن ورىندى ايتىپ كەتتى عوي. مەنىڭ پايىمىمشا,  كابينەتتە وتىرىپ دەپۋتاتتار ساۋالدارىنا جاۋاپ جازا سالاتىن دا سولار سياقتى. – مىسالى, ءوزىڭىز قانشا ساۋال جولدا­دىڭىز جانە ونىڭ قانشاسىنا جاۋاپ قايتارىلدى دەپ ايتا الاسىز؟ – ماسەلەنى ولاي توتەسىنەن قويماۋ كەرەك شىعار. مەن ءوزىمنىڭ قانشا ساۋال جولداعا­نىم­­دى ەشقاشان ساناعان ەمەسپىن, بىراق ساۋال جول­دار الدىندا مەن كوتەرەتىن ماسەلەمدى ۇكىمەتتىڭ قولىنان  كەلە مە, جوق كەلمەي مە دەپ ءبىر سالماقتاپ الامىن. قولدارىنان كەل­مەي­تىن ماسەلەگە بايلانىستى ساۋالدى مەن جول­داماي­مىن. بيۋدجەتكە, جاڭا قۇرىلىستارعا قاتىستى ماسەلەلەر تۋىن­دايتىن بولسا, وندا قۇر ساۋال جولداپ قانا قوي­ماي, ونىڭ ورىن­­دالۋىن جان-جاق­تى اقىل­داسىپ شەشكەندى دۇرىس كورەمىن. ورىندالاماعان ساۋالدار دا جەت­كىلىكتى. اسىرەسە, مۇنداي كە­لەڭ­­سىزدىكتەر قارجى پو­لي­تسيا­سىنا, پرو­كۋ­را­تۋراعا جانە سوت­تار­عا قا­تىستى بولىپ جا­تادى. وسى قۇرىلىمداردا كەمشىلىكتەر كوپ ورىن الۋدا. مۇمكىن وسى با­عىتتا ءبىر رەفورما قاجەت بولار, ويتكەنى, سوڭ­عى كەزدە زاڭسىز­دىقتار تۋرالى كوپ ايتىلىپ قالىپ ءجۇر عوي. – زاڭ جوبالارىنىڭ ساپاسىنا قاتىستى نە ايتار ەدىڭىز؟ – زاڭ جوبالارىن زاڭدىق تۇرعىدان سۇزگى­دەن وتكىزەتىن مىقتى زاڭگەرلەرىمىز بار. مەنىڭ ويىمشا, زاڭدىق قۇجاتتاردىڭ حالىققا نە بە­رە­تىنىنە كوپ ءمان بەرۋ كەرەك. اسىرەسە, ەل ازا­مات­تارىنا ەكى قولعا ءبىر جۇمىس تاۋىپ بەرىپ وتىر­­عان ورتا جانە شاعىن كاسىپكەرلەردىڭ جاع­دايىن زاڭنامالىق جەتىلدىرۋ ماسەلەسىنە كوپ دەن قويۋ كەرەك دەر ەدىم. كەمشىلىكتەر بار, بىراق اقىل­داسىپ شەشىلگەن ماسەلەدە ول تۇزەتىلىپ جاتادى. – پرەزيدەنت ءبىر سوزىندە جاس ماماندار ءوز ورنىندا نە ءۇشىن وتىرعاندىعىن دا بىلمەيدى دەگەن تۇرعىدا سىن ايتقان-دى. جالپى, كادر ماسەلە­سىنە, ونى ىرىكتەۋ جاعىنا كوزقاراسىڭىز قانداي؟ – مەن بۇل ماسەلەنى وسىدان سەگىز جىل بۇرىن كوتەرگەن بولاتىنمىن. ويتكەنى, سوڭعى جىلدارى بىزدە اۋىلدارعا دەيىن ينستيتۋت, ۋني­ۆەرسيتەت قاپتاپ كەتكەنى بەلگىلى. ال جاستاردىڭ بارلىعى دا جوعارى ءبىلىم العىسى كەلەدى. بىراق ساپا ۇمتىلىسقا سايكەس ەمەس. ونىڭ ۇستىنە بىزدە ءبىر كەمشىلىك بار, بارلىعى ءوز بالالارىن پرو­كۋرور, سوت ەتكىسى كەلەدى. وكىنىشكە قاراي, زاۋىت­قا بارىپ ماماندىق الۋعا ەشكىمنىڭ قۇلقى بولا بەرمەيدى. بىلتىر ءبىلىم جانە عىلىم مي­نيسترى­مەن ۇكىمەت ساعاتىن وتكىزگەن­دە كول­لەدج­دەردى تەح­نيكالىق ۋچيليششەگە اۋدارۋ ماسەلەسىن كوتەر­گەن بولاتىنبىز. ويتكەنى, كوپشىلىگىمىز وسى جولدان وتتىك قوي. جاس مامان الدىمەن سلەسار, ەلەكتريك نەمەسە تراكتورشى جانە سول سياقتى ساتىلاردان ءوتۋى كەرەك. قازىر قاراساڭىز, كوبىسى شەتەلدەردە وقىپ كەلگەندەر. مىنا استانانىڭ قۇرى­لى­سىن­دا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن قازاق جىگىتتەرىن زەرت­تەي كەلگەندە ولاردىڭ دەنى زاڭگەر نەمەسە ەكو­نوميست ماماندىعىنا وقىعاندار بولىپ شىققان. وسى رەتتە ايتپاعىم, ەندى قازاق جىگىت­تەرىن  مەترو سالۋعا, عارىش سالاسىندا تەر توگۋگە, كولىك, بايلانىس سالالارىن يگەرۋگە ماشىقتاندى­رۋىمىز كەرەك. ال مينيسترلىكتەرگە بارعان جاستار تۋرالى دا ءجيى ايتىپ ءجۇرمىز. ولاردى مينيستر ورىنباسارى ەتىپ قويۋعا ءالى ەرتە, سوندىقتان الدىمەن سول جاستاردى جەرگىلىكتى جەرلەردىڭ اكىمدىكتەرىنە, دەپارتامەنتتەرگە جىبەرتىپ, ءبىر سىننان وتكىزىپ العان ءجون. كەڭەستىك جۇيەدە دە وسىنداي جاقسى ءداستۇر بولۋشى ەدى. جاس جىگىتتەر مەن قىزداردى قىزمەتكە الماس بۇرىن ولارعا ءومىردى, سونىڭ ىشىندە حالىقتىڭ جاعدايىمەن جاقىن تانىسۋدى ۇيرەتكەن ابزال. – ءوزىڭىز دە وسى ساتىدان وتكەن بولارسىز... – ول كەزدەرى كومسومولدىق جولداما دەگەن بولاتىن. سول بويىنشا تەحنيكالىق ۋچيلي­ششەدە ارنايى ماماندىق بويىنشا وقىدىق. ەلباسى­نىڭ دا گورنوۆوي ماماندى­عىن الىپ شىققانى بەلگىلى. ۋچيليششە ءبىتىرىپ كەلگەن سوڭ جۇمىستىڭ ەڭ قيىن ۋچاسكەلەرىندە تەر توككىزىپ, سونى جان-جاقتى يگەرىپ العان سوڭ عانا قىزمەتىڭدى وسىرەتىن. – ءسىزدى ماسكەۋدە جۇمىس ىستەۋگە قالدىرعان ەكەن. بىراق سونىڭ بارلىعىن تاستاپ ەلگە قايتۋىڭىزعا نە سەبەپ بولدى؟ – ماسكەۋدەگى پ.لۋمۋمبا اتىنداعى حالىق­تار دوستىعى ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەن سوڭ مەنى ماسكەۋدە جۇمىس ىستەۋگە قالدىرعان, بىراق تاۋەل­سىزدىك العاننان كەيىن ەلىمە قاي­تۋ­دى ۇيعار­دىم. ءسويتىپ, ءوزىمنىڭ كومبيناتىما قاي­تىپ كەلدىم. تەمىرتاۋداعى وقۋ ورنىندا جانە وزگە جەرلەردە لەك­تسيالار وقىدىم. ول مەنىڭ دوكتورلىق قور­عاۋىم ءۇشىن قاجەت بولدى. ونىڭ الدىندا كاندي­داتتىعىمدى ماسكەۋدە ءوزىم وقىعان ۋنيۆەرسيتەتتە قورعاعان ەدىم. ال دوكتورلىقتى رەسەي ۇكىمەتى جانىنداعى ءون­دىرىس اكادەمياسىندا قورعادىم. قازىرگى تاڭدا دەپۋتاتتىق جۇمىسىم ۋاقىتتىڭ كوبىن الاتىن بولعاندىقتان, ۇستازدىق ەتۋ مۇمكىن بولماي تۇر. ەگەر شاقىرىپ جاتسا, ۋاقىت تاۋىپ, لەك­تسيا وقۋعا مەن دايىنمىن. ءوزىم دوكتور­لى­عىم­دى قا­زاقستان ونەركاسىبىنىڭ بولاشاعى, ەكو­نو­مي­كاسىنىڭ قانداي جولمەن دامۋى كەرەك دەگەن تاقىرىپتا قورعاعان بولاتىنمىن. – فۋتبول ءتۋرنيرى ءسىزدىڭ قۇرمەتىڭىزگە وتكىزىلىپ جاتىر ەكەن. سوناۋ قاراعاندىدان مىناداي بوراندا ء(بىز اڭگىمەلەسكەن تۇستا كۇن بورانداتىپ تۇرعان بولاتىن – اۆت.) ارنايى كوماندا شاقىرۋلارىڭىزعا نە سەبەپ؟ – مىنا جىگىتتەر بۇرىنعى جۇمىس ىستەگەن جەرىم تەمىرتاۋداعى كومبيناتتىڭ اتىنان كەلىپ وتىر.  سول تەمىرتاۋداعى سپورت زالىندا ءبا­رىمىزدىڭ باسىمىز توقايلاساتىن. كەڭەس وداعى كەزىندە, ياعني 1975 جىلى “بولات” كو­مان­داسى وندىرىستىك كاسىپورىندار اراسىنداعى جارىستا چەمپيون بولعان. سول كەزدە فۋتبول كومانداسى قۇرامىن­داعى جىگىتتەردىڭ بار­لى­عىنا “سپورت شەبەرى” دەگەن اتاق بەرىلدى. قازىر سولاردىڭ ءبىر-ەكەۋى مىنا الاڭدا ويناپ ءجۇر. بۇلاردىڭ جۇمىسى اۋىر بولعاندىق­تان, ءسال دە بولسا كوڭىلدەرىن كوتەرىپ, رۋحاني قولداۋ كورسەتەيىن دەگەن ماقساتپەن شاقىردىق. – تۇشىمدى اڭگىمەڭىز ءۇشىن راحمەت. اڭگىمەلەسكەن اسقار تۇراپباي ۇلى.