ەكونوميكا • 16 ءساۋىر، 2020

شارۋا قوجالىقتارىنىڭ شارۋاسىن شايقالتپايىق

196 رەت كورسەتىلدى

ەلىمىزدە 200 مىڭنان استام شارۋا قوجالىعى بار. سونىڭ جارتىسىنان كوبى مەملەكەتتىڭ كومەگىنە ءزارۋ. ياعني، شاعىن شارۋالار جەكەلەگەن ءىرى كاسىپكەرلەردىڭ كولەڭكەسىندە قالۋدا. «قازاگروقارجى» از عانا ۇستەمەاقىمەن ۇلەستىرگەن نەسيە 7 جىلعا سوزعاندا تابىستىڭ جارتىسىنان كوبىن ەنشىلەپ كەتەدى. بۇل شارۋالاردى قولداۋ ما، جوق الدە...

«قازاگروقارجى» اق وكىلدەرى نەسيە بەرەردە شارۋادان 25 پايىز العاشقى جارنانى تولەۋدى مىندەتتەيدى. مۇنداي تالاپ­تى جۇمىسىن جاڭا باستاپ جاتقان شارۋا قوجالىقتارى ورىن­داي المايدى. ليزينگكە تەح­نيكا راسىمدەي الماي جۇرگەن­دەر­دىڭ دەنى وسىلار.

بۇگىندە قازاقستاننىڭ مال شارۋا­شىلىعى سالاسىنىڭ وركەن­دەۋى شارۋا قوجالىقتارىنىڭ دامۋىنا تىكەلەي بايلانىستى. Əرينە، ۇكىمەت تاراپىنان ولارعا قولدان كەلگەن كومەك جاسا­لىپ جاتىر. دەگەنمەن، مال شا­رۋا­شىلىعى سالاسىندا وسى كۇنگە دەيىن شەشىمىن تاپپاعان شەتىن ماسەلەلەر جەتەرلىك. مىسا­لى، نەسيە اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن قول­جەتىمسىز. شاعىن فەر­مەر­لەردىڭ كەپىلدىككە قويار مۇل­كى جوق. وسى ماسەلە توڭىرەگىندە فەرمەرلەر وداعىنىڭ توراعاسى جيگۋلي دايراباەۆ رەداكتسيا­مىز­عا حابارلاسىپ، ويىن اشىق ايتتى.

– شاعىن جانە ورتا كاسىپكەر­لىكتى دامىتۋ باعىتىندا مەملەكەت باس­شىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «قازاگروقارجى» ۇيىمىنا بىرنەشە رەت تاپسىرما بەردى. الايدا ءتيىمدى جاردەماقشا ماسەلەسى ءالى شەشىلمەي تۇر. اۋىلداعى كاسىپكەرلەردىڭ ارزان نەسيەگە قولدارى جەتپەي كەلەدى. قازىر اۋىلدا جۇمىس ىستەيتىن ادام جوق. جاستاردىڭ دەنى قالاعا كەتتى. سەبە­بى قولجەتىمدى نەسيە جوق. ونى الۋ ءۇشىن تابانىنان توزادى. قازاق­ستان بويىنشا 212 مىڭ شارۋا-فەرمەر قوجالىقتارى بار. سونىڭ 10 پايىزىنىڭ عانا شارۋاسى دۇرىس. ۇكىمەتتىڭ كومەگى سولارعا ءتيىمدى. ال قالعانى دالادا سابىلىپ ءجۇر. نەسيە الۋ ءۇشىن كەپىلدىككە باعالى م ۇلىك قويۋى كەرەك. اۋىلدىق جەردە قانداي ەكى قاباتتى ءۇي بولسىن. باياعى شارۋاشىلىقتىڭ ەسكى عيماراتتارى، ونىڭ باعاسى 3-4 ملن تەڭگەدەن ءارى اسپايدى. ال نەسيە بەرۋشىلەر ونىڭ ءوزىن 500-600 مىڭ تەڭگەگە عانا باعالايدى. ەندى ويلاڭىز، بۇل اقشامەن قانداي جۇمىس ىستەيسىڭ، 2 سيىر دا كەلمەيدى عوي – دەيدى ج.دايراباەۆ.

ماماننىڭ ايتۋىنشا، شارۋا قوجالىقتارى نەسيە الۋ ءۇشىن كەپىلدىك م ۇلىك رەتىندە مالدى، تەحنيكانى نەمەسە جەردى قويۋ كەرەك. سوندا عانا قارجى كوزدەرىنە جول اشىلىپ، اۋىلداعى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋعا شاماسى جەتەدى.

وسى ورايدا تاعى ءبىر تۇيتكىل توبە كورسەتىپ تۇرعانداي. بۇل – قاعاز­باستىلىق. بۇگىندە وتاندىق بانك­تەر 14-20 پايىز مولشەرلەمەمەن نەسيە بەرەدى. ونى الۋ وڭاي ەمەس. اۋەلى بيزنەس جوسپار جاسايسىڭ. تيى­­سىن­شە كەپىلدىگى بولۋى كەرەك. سو­­دان سوڭ، ونى اتقارۋشى ورگانعا تاپ­­سى­راسىڭ. اۋداندىق كوميسسيا قاراپ، وبلىسقا جىبەرەدى. وبلىستان قارا­­لىپ قايتىپ كەلگەنشە بىرنەشە اي وتەدى. ول ازداي، الگى كاسىپكەر نە­سيە­­سىن الۋعا اۋدانعا كەم دەگەن­دە 4-5 رەت، وبلىس ورتالىعىنا 3-4 رەت بارا­دى. ءتىپتى قۇجاتتارى سايكەس كە­­­لىپ تۇر­عاننىڭ وزىندە، نەسيەنىڭ كە­شىك­تىرىلىپ بەرىلەتىن كەزدەرى بار.

– كەڭەس وكىمەتى كەزىندە 10 جىل ۇجىمشار باسشىسى بولدىم. ءبىر پاراق قاعازدى قولىمىزعا الىپ، بانك باسشىسىمەن كەلىسىپ، 0،1 پا­يىزبەن قارجى الامىز. سودان سوڭ ەگىن وراعىنان كەيىن قايتارۋعا ۋاعدالاسامىز. بولدى. ءىس ءبىتتى. قازىر «قازاگروقارجى» سەندەلتەدى دە قويادى. باياعىدا جەتى «بالاسى» بار ەدى، بۇگىندە ۇشەۋى قالىپتى. ولار­دىڭ ءتيىمدى ىستەپ جات­قانى شامالى. وزدەرىنە جەڭىل جولدى قا­راستىرىپ العان. وتكەندە مەم­لەكەت باسشىسى 2 مىڭ ادامنىڭ تۇك بىتىر­مەي جاتقانىن ايتقان بولاتىن. سول ءسوز راس. ونىڭ بارلىعى شارۋا­لار ارقاسىندا كۇنەلتىپ ءجۇر. شارۋا­نى شىرىلداتپاي، ەڭبەك ادامىنا مۇمكىندىك بەرۋ كەرەك. مەنىڭ جەكەمە قانشاما حاتتار كەلەدى. تەح­نيكاسى بۇزىلعان فەرمەرلەر قۇ­رال-جابدىق تاپپاي جەر-كوكتى شار­لاي­دى. «بەلارۋس» تراكتورى 3-4 ملن تۇ­را­تىن، ال قازىر 9 ملن تەڭگەدەن جوعا­رى. جوسپارلاپ جۇمىس ىستەۋدى ۇمىت­تىق. جاڭادان قارجى ۇيىمىن ۇيىم­داس­تىرۋ قاجەت – دەيدى وداق توراعاسى.

اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ تاع­دىرى – ەلدىڭ تاعدىرى. شىنىندا، كاران­تين كەزىندە تاڭنىڭ اتىسى مەن كۇننىڭ باتىسى شارۋالار عانا جۇمىس ىستەپ جاتىر. ەلدىڭ ەڭسەسىن كوتەرەتىن ەگىن ۋاقىتى. ەرتەڭ داعدا­رىستان الىپ شىعاتىن وسى شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرى ەمەس پە؟! ايتسە دە ءالى ديزەل وتىنى مەن تەحنيكاعا قولى جەتپەي جات­قان قانشاما شارۋاشىلىق بار. مۇنى دا ج.دايراباەۆ تىلگە تيەك ەتتى. «اۋرۋىڭدى جاسىرعانمەن ءولىمىڭ اشكەرە بولادى» دەمەكشى، شارۋالاردىڭ ءبىر-بىرىنەن قارىز الۋى ادەتكە اينالعالى قاشان؟! ديزەل تاپشىلىعى، تۇقىم جەتىس­پەۋ­شىلىگى وسىنىڭ ءبارى جۇمىستى تەجەيدى. ءاربىر شارۋا يەسىنىڭ مىڭ گەكتاردان استام جەرى بار. ونىڭ ءبارى 49 جىلعا مەملەكەتتەن جالعا الىنعان. سونى كەپىلگە الىپ، ءار گەكتارىنا 30 مىڭ تەڭگەدەن بەرسە، 30 ملن اقشا بولادى. وسى قارجىعا كەز كەلگەن شارۋا ءوز ءوزىن قامتاماسىز ەتە الادى عوي. وسى دا قيىن با؟ ەڭبەك ادامى ارقاشان ەركىن بولۋى ءتيىس».

قاراپايىم تىلمەن ايتساق، جار­دەماقشانى قارا حالىق الۋى قاجەت. ويتكەنى ول جاڭا تەحنيكا ساتىپ الىپ، مالىنىڭ باسىن وسىرەدى. ەگىستىگىنىڭ اۋماعىن ۇلعايتىپ، جاڭا تىڭايتقىشتار الىپ، استىعىنىڭ ساپاسىن ارتتىرادى. ءوز بالالارىن كاسىپكە ۇيرەتىپ، تۋعان-تۋىستارىن ەڭبەككە تارتادى. الەۋمەتتىك جاۋاپ­كەرشىلىك سەزىنىپ، ءوزىنىڭ اۋىلىن وركەندەتۋگە ۇلەس قوسادى. الايدا سول سۋبسيديانىڭ بار ەكەنىن، مال باسىنا بەرىلەتىنىن بىلمەيتىن دە ازاماتتار كەزدەسەدى. جاردەماقشا كىمگە جانە نە ءۇشىن بەرىلەدى؟ ارينە اۋىل­داعى شاعىن شارۋا قوجا­لىق­تارىن قولداۋ ءۇشىن... بىراق وعان كوبىنە ءىرى كاسىپورىندار ءوتىنىش بەرە­تىنى اقيقات. ال شاعىن شارۋا قوجا­لىقتارىنىڭ الا المايتىن سەبەبى، مالىنىڭ باسى از، جەرىنىڭ اۋماعى كىشكەنتاي، تەحنيكاسى جوق. مىنەكي، وسى ماسەلەنى ەسكەرسە؟!

سوڭعى جاڭالىقتار

باۋىربەكتىڭ باتىلدىعى

قوعام • بۇگىن، 06:36

تسيفرلى وفيتسەر دە بولۋى مۇمكىن

تەحنولوگيا • بۇگىن، 06:30

پنەۆمونيادان 1 ادام قايتىس بولدى

كوروناۆيرۋس • 23 قاڭتار، 2021

ەلىمىزدە تاعى 1050 ادام ىندەتتەن ايىقتى

كوروناۆيرۋس • 23 قاڭتار، 2021

بياتلونشىلاردىڭ باعى جانبادى

سپورت • 22 قاڭتار، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار