...ەسىنە اناسى ءۇرزيا, اجەسى قاتاي, ناعاشى اپاسى رىسكۇل ورالادى. اۋىلداعىلار ناعاشى اپاسىن «قۇراقشى كەمپىر» دەسەتىن. ويتكەنى, بۇكىل اۋىلدىڭ قۇراق كورپەسى وسى رىسكۇل اپانىڭ ينە-جىبىنەن شىعاتىن. وشاقتىڭ ءۇش بۇتىنداي وتباسىلىق وسى ۇشتاعاننىڭ ورتاسىندا ەركەلەپ وسكەن زاحيرا ىسمەرلىكتى قانىنا بالا كەزىنەن ءسىڭىردى. «زەر قادىرىن زەرگەر بىلەر» دەپ قويىپ, ءۇش اناسى دا كويلەك-كونشەكتەردى بىرىنەن كەيىن ءبىرىن قۇلپىرتا تىگىپ وتىرعاندا, شىنى كەرەك, زاحيرا كەيىن وسى ونەر ءوزىنىڭ دە تۇپكىلىكتى كاسىبىنە اينالار دەپ ويلاماعان.
...ەسىنە اناسى ءۇرزيا, اجەسى قاتاي, ناعاشى اپاسى رىسكۇل ورالادى. اۋىلداعىلار ناعاشى اپاسىن «قۇراقشى كەمپىر» دەسەتىن. ويتكەنى, بۇكىل اۋىلدىڭ قۇراق كورپەسى وسى رىسكۇل اپانىڭ ينە-جىبىنەن شىعاتىن. وشاقتىڭ ءۇش بۇتىنداي وتباسىلىق وسى ۇشتاعاننىڭ ورتاسىندا ەركەلەپ وسكەن زاحيرا ىسمەرلىكتى قانىنا بالا كەزىنەن ءسىڭىردى. «زەر قادىرىن زەرگەر بىلەر» دەپ قويىپ, ءۇش اناسى دا كويلەك-كونشەكتەردى بىرىنەن كەيىن ءبىرىن قۇلپىرتا تىگىپ وتىرعاندا, شىنى كەرەك, زاحيرا كەيىن وسى ونەر ءوزىنىڭ دە تۇپكىلىكتى كاسىبىنە اينالار دەپ ويلاماعان.
«باسقا تۇسسە باسپاقشىل». توقسانىنشى جىل كەلگەندە جالعا جەر الىپ, پياز ەگىپ تە كورگەن, بىراق ول وتە اۋىر جۇمىس ەكەن. جۇمىسىنىڭ قيىندىعىن قويشى, شىدار دا كوندىگەر, ەڭ جامانى وسىرگەن ءونىمىڭدى وتكەرۋ ەكەن. «سونوۋ رەسەي اسقان تاۋارىڭ امان-ەسەن ءوتىپ, اقشاسىن قولىڭا ءتۇپ-تۇگەل ساناپ الا الاسىڭ با, جوق پا؟» دەگەن كۇماندى ساۋال جانىڭدى قينايدى ەكەن... سول تۇستا, جەلكىلدەپ جۇرگەن شاعىندا اپا-اجەلەرىنەن ۇيرەنگەن ونەردى وگەيسىتپەۋ كەرەك ەكەنىن تۇسىنگەنى. ساندەپ, اشەكەيلەپ, زەرلەپ ءۇي جاساۋىن تىگۋ – قولعا الا بىلسە ناعىز كاسىپ. بۇرىن بازارعا بارسا, مۇنداي تاڭسىق دۇنيەلەردى كورشى قىرعىز ەلىنىڭ قىز-كەلىنشەكتەرى ساتىپ تۇراتىنىن كورەتىن. ءبىزدىڭ اعايىندار بولسا قىزدارىنا جاساۋدى, ۇيلەرىنىڭ تورىنە توسەيتىن كورپەلەردى تالاسىپ-تارماسىپ سولاردان ساتىپ الىپ جاتادى. ءتىپتى, ماتاسىنىڭ شىدامدىلىعى مەن ماقتاسىنىڭ قالىڭ-جۇقالىعىنا, تىگىسى مەن ءسانىنىڭ ساپاسىنا دا ءمان بەرمەيدى. وسىدان كەيىن...
...كوپ ۇزاماي زاحيرانىڭ ينەسىنەن شىققان جاساۋ بۇيىمدار جامبىل وڭىرىندەگى اق جاۋلىقتى انالاردىڭ «حيتىنا» اينالدى. ءتىپتى, «برەند» دەسە دە بولعانداي. شەبەرلىگىن ۇشتاي كەلە كورپەلەرگە «ات قويۋ» كەرەك ەكەنىن ءتۇسىندى. مىسالى, جازۋشى ءازىلحان نۇرشايىقوۆتىڭ «ماحاببات قىزىق, مول جىلدار» اتتى رومانىنداعى «قىزىل كورپە» حيكاياسىن بىلمەيتىن قازاق جوق, سوندىقتان قىز جاساۋىنداعى كورپەلەردىڭ ءبىرىن «ماحاببات كورپەسى» دەپ اتاپ, بەتىنە اققۋدىڭ سۋرەتتەرىن زەر جىپپەن كەستەلەپ تۇسىرسە قايتەر ەدى؟!. ءارى ادەمى, ءارى جارناما ەمەس پە!.. سوسىن ول باسقا كورپە-جاستىقتارمەن بىرگە مىندەتتى تۇردە وتەدى.
زاحيرانىڭ كورپەلەرىنىڭ تىگىسىن ايتساڭشى بارىنەن دە! ماتاسىنىڭ مىڭ قۇبىلعان ءتۇسى ءوز الدىنا ءبىر توبە. قاراساڭ كوز تويمايدى. ونەرلىگە ەسىك قاي جەردە دە اشىق. اراعا كوپ ۋاقىت سالماي, تاراز قالاسىنان «جاساۋ» دەگەن جاڭا فيرما اشىلدى. جاساۋ ساتىپ الۋشىلار دا كوبەيدى. بۇگىندە زاحيرانىڭ ءۇيىنىڭ اۋلاسىنا بارا قالساڭىز جايىلعان كورپەلەردى, قىزدىڭ جيعان جۇگىندەي تەكشەلەنگەن قۇراق كورپەشەلەردى كورەسىز. كورەسىز دە: «اتا-بابالارىمىزدىڭ «كۇشىڭە سەنبە, ىسىڭە سەن», «قولى بىلگەن قۇم ۇستىنەن كەمە جۇرگىزەر» دەگەندەگى ايتپاعى وسى ەكەن-اۋ دەپ رازى بولاسىز.
زاحيرا بۇل ىستە, ارينە, جالعىز ەمەس. ءوزىنىڭ جانىن دا, ءىسىن دە تۇسىنەتىن, اقىل-پاراساتىمەن دە قولداپ, قورعاپ, كاسىبىنىڭ ورگە دومالاۋىنا تىلەكتەس بولىپ جۇرگەن جارى ومىرزاق بار. ۇلى دا قاسىندا. ال زاحيرا اپالارىنان ءىس تىگۋدى ۇيرەنەمىز دەپ كەلگەن قىز-كەلىنشەكتەردىڭ ءوزى ءبىر شوعىر. بويجەتكەندەر وسى شەبەرحانادان ۇيلەنىپ, وتاۋ قۇرىپ تا جاتىر. زاحيرانىڭ بەرگەن تاربيەسى مەن تاعىلىمى ولارعا قۇت بولىپ قونۋدا. نەگە دەسەڭىز, مۇندا ولار ۇلتتىق ناقىشقا سالىپ كورپە-جاستىق تىگۋمەن عانا اينالىسپايدى, سونىمەن بىرگە, وتباسىلىق تاربيەنىڭ الىپپەسىمەن دە تانىسادى. ول – سابىرلىلىق, ول – ىسكەرلىك, ول – پاراساتتىلىق. ال بۇل قاسيەتتەرسىز ولار وزدەرىنىڭ باقىتتى وتباسىن قۇرا المايتىنىن بىلەدى. سوندىقتان زاحيرانىڭ قىزدارى ۇستازدارىنا قاشاندا رازى.
– توقسانىنشى جىلدارى انامنان, اجەمنەن جانە ناعاشى اپامنان بويىما سىڭگەن ونەردىڭ قىزىعىن كورە باستادىم دەدىم عوي. اسىرەسە, ناۋرىز مەرەكەسى باستالعان كەزىندە باتاعا كەنەلەم دە قالام. شايقورىق اۋىلىنىڭ اقساقالدارى مەن اق جاۋلىقتى انالارى مەن تىككەن كيمەشەكتى, شىمىلدىقت ى, كورپە-جاستىقتى كورىپ, «اينالايىن قولىڭنىڭ ونەرى بار ەكەن, سەنى وسىلاي ەتىپ تاربيەلەگەن اناڭا مىڭ دا ءبىر راحمەت» دەپ تالاي رەت باتا بەردى, – دەيدى ول.
جاقىندا زاحيرانىڭ شەبەرحاناسىنا جولىم ءتۇستى. شەبەرحانا دەگەنىمىز ونىڭ ءۇيى. مەزگىل ەرتەڭگىلىك ەدى, ءبىر قىز بالا ازانمەن كورپە قابىپ وتىر, ال اۋلانىڭ ەسىگىن اشىپ تاستاعان. اۋلا تولى كوزدىڭ جاۋىن الاتىن سان ءتۇرى تاۋارلار.
– زاحيرا قايدا؟ – دەپ ەدىم, الگى قىز «كەلەسى ۇيدە, قازىر شاقىرىپ كەلەيىن», دەپ مەن وتىنبەي-اق جۇگىردى دە كەتتى. بۇرىن جايراڭداپ زاحيرانىڭ ءوزى قارسى شىعۋشى ەدى, ءىشىم ءبىر جاقسىلىقتى سەزدى. ول سەزىم «جاقىن جەردەن تاعى ءبىر ءۇي ساتىپ العان بولدى عوي» دەپ سىبىرلايدى. كوپ كەشىكپەي زاحيرا دا كەلدى. ويلاعانىمداي زاحيرا كۇيەۋى ومىرزاق ەكەۋى تۇركياعا كوشكەن ءبىر كورشىسىنىڭ ءۇيىن ساتىپ الىپتى. ەندى سول جەردەن ۇلكەن شەبەرحانانىڭ قابىرعاسىن كوتەرمەك. مىنە, «كاسىپ ءتۇبى ءناسىپ» دەگەننىڭ قاراپايىم مىسالى.
– قىزدارىڭىز تاربيەلى ەكەن, ءسىزدى سۇراۋىم مۇڭ, ماعان ايتقىزباي «قازىر شاقىرىپ كەلەيىن» دەپ تۇرا جۇگىردى, – دەپ جاتىرمىن.
– مەن انامنان, اجەلەرىمنەن ۇيرەنسەم, بۇلار مەنەن ۇيرەنەدى. قازاقى تاريبەنىڭ نەگىزى دە وسى ەلگەزەكتىك پەن سالەمدە ەمەس پە...
جاقىندا زاحيرا مىرزاحمەتوۆا «ەۋروپالىق عىلىمي-ونەركاسىپ پالاتاسى» دەگەن داپ-دارداي ۇيىمنىڭ التىن مەدالىمەن ماراپاتتالدى. ديپلومنىڭ بەتىنە اشەكەيلى ارىپتەرمەن «مىرزاحمەتوۆا زاحيرا مىرزاتاەۆنا ناگراجداەتسيا زولوتوي مەداليۋ زا ۆىسوكوكاچەستۆەننۋيۋ پروفەسسيونالنۋيۋ دەياتەلنوست» دەپ جازىلىپتى.
«ونەرلىگە ءورىس كەڭ» دەگەن, مىنە, وسى.
كوسەمالى ساتتىباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
جامبىل وبلىسى.
