تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تا سىن ساعاتتا ۇلتقا ۇندەۋىن جولداپ, وتانداستارىمىزدى جاسامپاز يدەيالارىمەن رۋحتاندىردى. ەلباسىنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن ارنايى قور قۇرىلىپ, كوروناۆيرۋستان جاپا شەككەندەرگە, اسىرەسە دارىگەرلەرگە, تۇرمىسى تومەن وتباسىلارىنا كومەكتەسۋ ءۇشىن قارجى جينالا باستادى. ەلىمىزدىڭ ءىرى كاسىپكەرلەرى حالىقتى قولداۋ شارالارىنا كوپتەپ اتسالىستى.
قازىرشە توتەنشە جاعدايعا جاۋاپتى مەملەكەتتىك قۇرىلىمدارعا ءمىن تاعىپ, سىن ايتا المايمىز. شەشىمدەر ۋاقتىلى, اتقارىلعان شارالار ناقتى. «تاس تۇسكەن جەرىنە اۋىر» دەگەندەيىن وسىناۋ الاپات سىننىڭ العى شەبىندە جۇرگەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ ماماندارى مەن قاتارداعى دارىگەر, مەدبيكەلەردىڭ ەڭبەگىنە ەلىمىز ءدان ريزا. كۇنى كەشە عانا «اقش-تىڭ اۋرۋدى باقىلاۋ جانە تاراتپاۋ ورتالىعىنىڭ (CDC) ورتالىق ازيا بويىنشا ءوفيسىنىڭ ديرەكتورى د.سينگەر ەلىمىزدە كوروناۆيرۋسقا قارسى ارەكەتكە, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن ۆەدومستۆو باسشىسى ەلجان ءبىرتانوۆتىڭ جۇمىسىنا جوعارى باعا بەردى» دەگەن حاباردى ەل گازەتى «Egemen Qazaqstan»-نىڭ بەتىنەن وقىپ, قۋانىپ قالدىق. «قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا ۆيرۋستىڭ تاراپ كەلە جاتقانىنا كۋا بولىپ وتىرمىز. ايتسە دە, ونىڭ قارقىنى باياۋ. كوپشىلىكتىڭ جينالۋىنا, سىرتقا شىعۋعا تىيىم سالۋ وڭ ناتيجە كورسەتىپ وتىر. ءدال قازىر ۆيرۋستىڭ تارالۋى باياۋ دەپ ايتا الامىن» دەگەن ەكەن د.سينگەر مىرزا. «جاقسى ءسوز – جارىم ىرىس». بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە, ماڭدايالدى ماماندارىمىزعا مۇنداي باعا بەرۋى كوڭىلگە مەدەت بەرىپ, جۇرەككە ءۇمىت ۇيالاتادى. USAID-ءتىڭ ورتالىق ازياداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ءبىلىم ءوفيسىنىڭ ديرەكتورى دجوشۋا كارنس مىرزا دا قازاقستان دارىگەرلەرىنىڭ كاسىبي دايىندىعىن جوعارى باعالاعان ەكەن.
«اۋىل» پارتياسىنىڭ بەلسەندىلەرى دە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى «اق قاناتتى پەرىشتەدەي اق حالاتتى ابزال جاندار» اتتى جىر چەلەندجىن جاريالاپ, ەلىمىزدىڭ وت اۋىزدى, وراق ءتىلدى اقىندارى دارىگەرلەر قاۋىمىنىڭ كوڭىلىنە مەدەت بولار ولەڭ-جىرلارىن ارنادى. ءاپ-ساتتە الەۋمەتتىك جەلىدە تاراعان اقىنداردىڭ جىرلارىن سازگەرلەر ءىلىپ اكەتىپ, كەيبىر ولەڭ ورنەكتەرى انگە اينالدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاۋلىسىمەن قۇرىلعان توتەنشە جاعداي جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيا دا موينىنا جۇكتەلگەن مىندەتتەردى مۇلتىكسىز اتقارۋدا. جەدەل قابىلدانعان شەشىمدەردىڭ شۇعىل ءارى ۋاقتىلى ورىندالۋىنىڭ ناتيجەسىندە ىندەتتىڭ العاشقى قارقىنى قايتارىلدى. الاپات ىندەتتىڭ العاشقى سوققىسىنا توتەپ بەرگەن مەملەكەتىمىزدىڭ باسقارۋ تەتىكتەرى بەرىك, قۇرىلىمدىق جۇيەسى ورنىقتى ەكەندىگىنە كوز جەتكىزىپ, ەلدىگىمىزدىڭ ىرگەتاسىنىڭ مىقتىلىعىن دا سەنىمدىلىكپەن سەزىنە بىلدىك.
ەل پرەزيدەنتى توتەنشە جاعداي جاريالانعاننان كەيىن ءۇش مارتە مالىمدەمە جاسادى. بۇل مالىمدەمەلەر ىندەت سالدارىنان كۇن وتكەن سايىن وزگەرىپ جاتقان ەلدەگى الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى ناقتى شەشۋگە باعىتتالدى. مەملەكەت باسشىسى مەن ۇكىمەت بۇگىنگى ەل ەكونوميكاسىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن سارالاپ, قالىپتاسقان جاعدايدى شىنايى باعالاپ, ناقتى الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق ناتيجەگە نەگىزدەلگەن قادامداردى ۇسىندى. ماسەلەن, مەديتسينا سالاسى ماماندارىن الەۋمەتتىك قولداۋ جانە ولارعا قوسىمشا وتەماقى تاعايىنداۋ تۋرالى قابىلدانعان شەشىمدى ەل تۇرعىندارى وتە ماڭىزدى قادام دەپ قابىلدادى. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىنا وراي ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان جانە رەسمي جۇمىسى جوق بولسا دا, تابىس كوزى بار ازاماتتار ساناتى دا ءبىر ايلىق تومەنگى جالاقى مولشەرىندەگى الەۋمەتتىك تولەماقىمەن (42 500 تگ ) قامتىلاتىن بولدى. ياعني ەلىمىز بويىنشا جالپى سانى
3 ملن-عا جۋىق ازامات اتالعان تولەماقىمەن قامتىلماق. بۇدان بولەك زەينەتاقى مەن مەملەكەتتىك جاردەماقىلاردىڭ ون پايىزعا ءوسىرىلۋى, مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە تىركەلمەگەن ازاماتتارعا 1 شىلدەگە دەيىن اتالعان جۇيە اياسىندا قىزمەت كورسەتۋ, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتار مەن بالالار, كوپ بالالى وتباسىلارعا تۇرمىسقا قاجەتتى زاتتار مەن ازىق-ت ۇلىك تۇرلەرىن تەگىن بەرۋ, ءىرى قالالاردىڭ توڭىرەگىندەگى جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋ ءۇشىن كوتەرمە تولەماقى تاعايىنداۋ سياقتى باستامالار – قوعامنىڭ الەۋمەتتىك تۇرعىدان ءالسىز توپتارىن قولداۋ بويىنشا وتە قاجەتتى جانە ناقتى شەشىمدەر.
ورتا جانە شاعىن بيزنەستى قولداۋعا باعىتتالعان سالىقتىق جەڭىلدىكتەر – قازىرگىدەي قيىن كەزەڭدە اسا قاجەتتى قادام. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىنا قوسىمشا قوماقتى قاراجات ءبولىنىپ, جانار-جاعارماي باعاسىنا جاسالاتىن جەڭىلدىكتەر دە داعدارىپ قالعان ديقاندار قاۋىمىنا سەنىم مەن قاجىر-قايرات سىيلارى انىق. بۇل ماقساتقا قوسىمشا 100 ميلليارد تەڭگە قارجى ءبولىنىپ, 6% مولشەرلەمەمەن نەسيە بەرىلمەك. «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى بويىنشا قاراستىرىلعان
300 ملرد تەڭگەلىك قاراجات تا داعدارىس كەزىندە ەكونوميكانىڭ تامىرىنا قان جۇگىرتەدى دەگەن ءۇمىت بار. كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارى شۇعىل شارالار مەن شاپشاڭ ارەكەتتى كەرەك ەتەدى. وكىنىشكە قاراي كەي جاعدايدا جوعارىدا قابىلدانعان پارمەندى شەشىمدەردىڭ جەكەلەگەن ۆەدومستۆولار مەن ايماقتاردا جۇزەگە اسىرىلۋى كوڭىل كونشىتپەي تۇر. كۇنى كەشە عانا ايماقتارداعى ديقانداردىڭ جانايقايى مەنىڭ پارتيا توراعاسى جانە سەنات دەپۋتاتى رەتىندە ۇكىمەتكە دەپۋتاتتىق ساۋال جولداۋىما سەبەپ بولدى.
كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنا قارالعان 170 ملرد تەڭگە قارجىنىڭ باسىم بولىگى اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى ارقىلى نەسيە سەرىكتەستىكتەرىنە, ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرگە بولىنەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە ءىرى تاۋار وندىرۋشىلەرگە باسىمدىق بەرىپ, ۇساق شارۋاشىلىقتاردى قارجىلىق قولداۋدان شەت قالدىرادى دەگەن ءسوز. مىسالى, وسى ۋاقىتقا دەيىن تاراتىلعان 51 ملرد تەڭگە نەسيەنى تەك 1822 اۋىل كاسىپورىنى پايدالانعان. بۇل بارلىق قوجالىقتىڭ 1%-ى عانا. ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر ارقىلى 77 تاۋار ءوندىرۋشى ورتا ەسەپپەن
288 ملن تەڭگەدەن قارجىلاندىرىلىپ, بارلىق نەسيە كولەمىنىڭ 41%-ىن پايدالانعان. ال شاعىن قوجالىقتارعا 3%-ى عانا بۇيىرعان. شارۋالار ءۇشىن نەسيە بەرۋدە ءالى كۇنگە دەيىن بانك تالاپتارى جوعارى. اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرۋشىلەرىنىڭ 70%-نىڭ قارجىلىق جاعدايى ناشار. جانار-جاعارماي, قوسالقى بولشەكتەر مەن مينەرالدى تىڭايتقىشتار باعاسىنىڭ شارىقتاپ ءوسۋى كوپ قوجالىقتى, اسىرەسە شاعىن شارۋاشىلىقتاردى تۇرالاتىپ, قارجى داعدارىسىنا ۇشىراتتى. بۇعان دەيىن كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنىڭ 80%-ىن شارۋالار ءوز قارجىسىمەن اتقارىپ كەلگەن. بيىل ول 50%-عا جەتپەۋى دە مۇمكىن. ونىڭ ۇستىنە, مەملەكەتتىك سۋبسيديالار كەشىكتىرىلۋدە. ەگىس ەگۋگە قاراستىرىلعان سۋبسيديالاردىڭ ءبىراز بولىگىن جەرگىلىكتى اكىمدىكتەردىڭ كەپىلدىگى بويىنشا الدىن الا تولەۋدىڭ جولدارىن قاراستىرۋ دا وتە ماڭىزدى. اگرارلىق سەكتوردا ۇساق شارۋاشىلىقتاردى قارجىلاندىرۋ ماقساتىندا اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ قورىن, ونىڭ جەرگىلىكتى فيليالدارىن وسى جۇمىستارعا تارتۋ, ميكرونەسيەلەر كولەمىن 2-3 ەسەگە ارتتىرۋ قاجەت. كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن ەرتە باستاعان وڭتۇستىك وڭىرلەردە العاشقى ءونىم دە جينالا باستادى.
قازىرگى تاڭدا تەك تۇركىستان وبلىسىنىڭ وزىندە 300 مىڭ توننا قىرىققابات, 70 مىڭ توننادان استام قيار مەن قىزاناق ءپىسىپ, دايىن تۇر. قىزىلوردا, جامبىل, الماتى وبلىستارىنداعى جىلىجايلار مەن دالا ەڭبەككەرلەرىنىڭ ونىمدەرى تاعى بار. وكىنىشكە قاراي بۇرىن ءوز ونىمدەرىن وبلىس ورتالىقتارىنا, ءىرى مەگاپوليستەرگە, ءتىپتى رەسەي قالالارىنا شىعارىپ جۇرگەن شارۋالار توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى قويىلعان بلوك-بەكەتتەردەن وتە الماي, كوپ قيىندىق كورۋدە ەكەن. وسى ءبىر قيىن-قىستاۋ ۋاقىتتا ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان جەدەل شارالار قابىلداناتىنىنا كامىل سەنەمىز.
ەلدى ەتپەن دە, سۇتپەن دە, نانمەن دە قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان – اۋىلدىڭ بەرەكەلى تىرلىگى. قازاقستاننىڭ اۋىلشارۋاشىلىق ءوندىرىس كەشەنىن دامىتۋعا الەۋەتى اسا جوعارى. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا سان جىلدار بويى ساپالى رەفورمالار جاسالدى دەسەك تە, جۇيەگە ەنگىزىلگەن جاڭاشىلدىقتار اياعىنا دەيىن جەتكىزىلمەگەن. مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ بىرەۋى اياقتالماي جاتىپ, ۇكىمەت اۋىسقان سايىن باسقا ءبىر باعدارلاما قابىلدانعان كەزدەر دە بولدى. بۇل سالاداعى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ تۇراقسىزدىعىن تۋعىزدى. سوندىقتان دا اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ بىرىڭعاي ۇلتتىق ستراتەگياسىن قابىلدايتىن كەز كەلگەن سىڭايلى. كەمىندە ون, ون بەس جىلدىق دامۋدى ماقسات ەتەتىن ستراتەگيالىق قۇجات ەڭ باستىسى ينۆەستورلار ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ساياساتتىڭ تۇراقتىلىعىنىڭ كەپىلىندەي بولار ەدى.
اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەۋ ماسەلەسىن تيىسىنشە جولعا قويا الماي كەلە جاتقانىمىز اقيقات. بۇل ەلدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە تىكەلەي قاتەر توندىرەتىن فاكتور.
كەيبىر يمپورتتىق تاۋارلاردىڭ تاپشىلىعى وتاندىق ونىمگە باسەكەلەستىك تۇرعىدان باسىمدىق تۋعىزادى. تەك بۇل جاعدايدى وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر وڭتايلى پايدالانىپ, جەدەل ارەكەت جاساپ, شاپشاڭ ىسكە كوشۋى ءتيىس. جەڭىل ونەركاسىبى مەن وڭدەۋ سالاسى جاقسى دامىعان ەلدەردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى ەكسپورتىنىڭ كولەمى وتە جوعارى ەكەنىن بايقايمىز. ماسەلەن, باۋىرلاس تۇركيا ەلىندە 2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ەكسپورت كولەمى 23,3 ميلليارد دوللاردى قۇراعان ەكەن. سالىستىرار بولساق, اتالعان كەزەڭدە ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ەكسپورت كولەمى 3,3 ملرد دوللاردىڭ جوباسىندا. جەر كولەمى جاعىنان قازاقستاننان 3,2 ەسە كىشى تۇركيانىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى الەۋەتى ءبىزدىڭ ەلدەن باسىم ەمەس ەكەنى ايدان انىق. ماسەلە سالاداعى مەملەكەتتىك ساياساتتا. بىرىنشىدەن, ول ەلدە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋشىلارعا كوپتەگەن جەڭىلدىك, ءتۇرلى ساقتاندىرۋ تەتىكتەرى قاراستىرىلىپ, بيۋروكراتيالىق بوگەتتەر الىنىپ تاستالعان. ديقاندارىنا ءونىمدى ەگىس الاڭىنان دەلدالسىز تىكەلەي ەكسپورتقا جىبەرەتىن مۇمكىندىكتەر جاسالعان. ال ءبىزدىڭ ەلدە اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىن ەكسپورتتاۋ باعىتىندا اتقارىلار شارۋالار ءالى جەتەرلىك. ەڭ الدىمەن ەكسپورتتاۋ سالاسىنداعى بيۋروكراتيالىق بوگەتتەردى ازايتىپ, مونوپوليالاندىرۋعا قارسى زاڭ جوبالارىن قابىلداۋ قاجەت.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ساياسي باعىتى ەلىمىزدى پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى ەلدەردىڭ الدىڭعى قاتارىنا شىعاردى. ءتىپتى قازىرگىدەي توتەنشە جاعدايدىڭ وزىندە ەلباسى قالىپتاستىرعان ۇلتتىق قوردىڭ قاراجاتىنا ارقا سۇيەپ جاتقانىمىزدىڭ ءوزى ءبىراز جايدى اڭعارتسا كەرەك. باسقاسىن ايتپاعاندا, پاندەميا جاعدايى تۋىنداعان كۇننەن باستاپ, قاراپايىم تۇرعىنداردىڭ ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشۋ ءۇشىن ەلىمىزدە بولىنگەن قاراجاتتىڭ كولەمى وتە اۋقىمدى. قازاقستاندا بارلىق ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك شارالارعا 5,9 ترلن تەڭگەنىڭ كولەمىندە قارجى ءبولىنىپ وتىر. بۇل – جالپى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ تەڭ جارتىسىنا پارا-پار قارجى. ەل تاريحىندا ءدال وسىنداي كولەمدە قوسىمشا قارجى ءبولۋ بۇرىن-سوڭدى بولماعان. بولىنگەن قارجىنى ءار تۇرعىنعا شاققاندا قازاقستاندا
347 مىڭ تەڭگەدەن كەلسە, ال رەسەيدە –
53 800, ارمەنيادا – 50 322, گرۋزيادا –
45 700, ۋكراينادا – 37 300, ازەربايجاندا – 25 900, وزبەكستاندا 13 800 تەڭگەدەن كەلىپ وتىر. قازاقستاننىڭ ءار تۇرعىنعا شاققاندا بولگەن قاراجات كولەمى جوعارىدا اتالعان التى مەملەكەتتىڭ ءار ادامعا بولگەندەگى قاراجاتىن قوسا العاندا 1,5 ەسە ارتىق.
قازىر بىزگە تۇرعىنداردىڭ كارانتيندىك جاعدايدى تيىسىنشە قابىلداپ, مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار تاراپىنان قويىلعان تالاپ, شارتتاردى بۇلجىتپاي ورىنداۋى وتە ماڭىزدى. «قۇقىعىمىزدىڭ قورعالۋى ءوز جاۋاپكەرشىلىگىمىزدىڭ دەڭگەيىنە بايلانىستى» دەگەن ەكەن دجون كەننەدي. دەمەك ءدال قازىرگىدەي ساتتە ءار ازامات مەملەكەت دەنساۋلىعىمدى قورعاپ, اماندىعىما كەپىل بولسىن دەسە, توتەنشە جاعدايدا قويىلعان تالاپتاردى بۇلجىتپاي ورىنداپ, تەمىردەي ءتارتىپتى ساقتاي ءبىلۋى ءتيىس.
قازىر نە كوپ, نەگىزسىز اقپارات كوپ. «جاۋ جوق دەمە, جار استىندا» دەگەن حالىق دانالىعى. جىمقىرعانىن جات جۇرتقا اسىرىپ, ەلدەن بەزىپ, تۋعاندارىنا تاسادان تاس اتۋدى ەرمەگىنە اينالدىرعان ەزدەر تاعى بار. تابەتى تاجال ۆيرۋسپەن ۇرىقتاس نەمەلەردىڭ بار نيەتتەرى ۇرىمتال ءساتتى پايدالانىپ, سۇتتەي ۇيىعان ەلدىڭ ىشىنە ىرىتكى سالىپ, زارداپ شەكتىرۋ. الايدا اق پەن قارانى اجىراتا الاتىن سانالى ەرلەرىمىزدىڭ ونداي قارا نيەتتىلەردىڭ قاڭقۋ سوزدەرى مەن قىسىر اڭگىمەلەرىنە ەرىپ كەتپەسىنە كامىل سەنەمىن. توتەنشە جاعدايدا ساۋلىعىمىز بەن اماندىعىمىزدىڭ كەپىلى بولىپ, بار جاۋاپكەرشىلىكتى موينىنا الاتىن جالعىز كۇش – مەملەكەت. سوندىقتان دا ەلىمىزدىڭ ازاماتتارىن تەك مەملەكەتتىك رەسمي ورگاندار تاراتقان اقپاراتقا عانا سەنۋگە شاقىرامىن.
تسيفرلاندىرۋ سالاسى عىلىمنىڭ نەگىزىنە عانا ەمەس, كۇندەلىكتى تىرلىگىمىزدىڭ كوزىنە دە اينالدى. ءبىر قىزىعى, كوروناۆيرۋسپەن كۇرەستە ەڭ ءتيىمدى جانە شاپشاڭ ادىستەر تاعى سول تسيفرلى تەحنولوگيالاردان كەلدى. پاندەميا كەزىندە قىتاي, سينگاپۋر, وڭتۇستىك كورەيا سياقتى ەلدەردەگى تۇرعىنداردىڭ دەنە قىزۋى مەن فيزيكالىق احۋالىن قوسا ايقىندايتىن بەينەكامەرالاردىڭ پايداسى كوپ بولىپتى. ال تسيفرلاندىرۋدىڭ بىزدەگى احۋالى سىن كوتەرمەيتىنىن توتەنشە جاعداي تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ كورسەتىپ بەردى. اتى دارداي مەملەكەتتىك باعدارلاما بار, بولىنگەن قارجى دا قوماقتى. بۇل سالادا دا ازىرگە يمپورتقا تاۋەلدى ەكەنىمىزدى مويىنداۋعا ءماجبۇرمىز. ەلدىڭ تسيفرلى جۇيەسىنە ەنگىزىلىپ جاتقان نوۋ-حاۋلاردىڭ قانشاسى شەتەلدىك, قانشاسى وتاندىق ەكەنىنە مونيتورينگ جاساعان كىم بار؟ جاۋاپتى مينيسترلىكتەردىڭ ەسەبىن تىڭداساڭ, ەشكىمگە ەسەمىز كەتىپ جاتپاعانداي كورىنەدى. الايدا الىسقا بارماي-اق Skype-تى ەستوندار, World of tanks-تى بەلورۋستەر, InDriver-ءدى ساحالار (ياكۋتتار) ويلاپ تاپقانىن بىلەتىن ادام ەشبىر ءمينيستردىڭ ەسەبىنە سەنگىسى كەلمەيدى. جالپى, بىزدەگى جۇيە ەندىگى جەردە قۇرعاق ەسەپكە ەمەس, ناقتى ناتيجەگە جۇمىس ىستەسە. ەسەپتىڭ كوزگە كورىنەر ناقتى ناتيجەسى مىناداي بولسا كەرەك: مەملەكەت قولداۋىمەن اشىلعان جوعارى تەحنولوگيالار پاركى بەلارۋستىڭ بيۋدجەتىنە جىلىنا 900 ملن دوللارعا جۋىق كىرىس كىرگىزەدى (بۇل ەلدەگى بارلىق جەكە كاسىپكەرلەردىڭ سالىق كولەمىنەن اسىپ تۇسەدى), InDriver ياكۋتيا بيۋدجەتىنە ءجۇز ميلليونداعان رۋبل سالىق تولەيدى. ءبىزدىڭ قوعام دا مينيسترلىكتەردىڭ قۇرعاق ەسەبىن ەمەس, ءدال وسىنداي ناقتى ناتيجەلەرىن كورگىسى كەلەدى.
ءار قيىندىقتىڭ ءبىر قايىرى دا بولاتىنىن ۇيرەتتى بىزگە بۇل ىندەت. ەلىمىزدىڭ سانالى ازاماتتارى ۇيلەرىندە وتىرىپ-اق ءبىرى جىلى سوزىمەن, ءبىرى ءان-جىرىمەن, ءبىرى نەبىر كرەاتيۆتى چەلەنجدەرىمەن قۇلازىعان كوڭىلدەرگە ءۇمىت, جابىرقاعان جاندارعا جىلىلىق سىيلاپ جاتىر.
ءيا, كوڭىل ەل جاقتاعى اعايىندى ويلاپ ەلەگىزيدى. قالالارىمىزدى تورلاعان ىندەتتىڭ قارا بۇلتى التىن ۇيا اۋىلىمىزدان اۋلاق بولسا ەكەن دەپ تىلەدىك. بۇل تىلەۋىمىز دە جىر بولىپ توگىلىپ, ءان بولىپ اۋەلەدى. «اۋىل» پارتياسىنىڭ بەلسەندىلەرى ەل باسىنا كۇن تۋعان ساتتە دە ەڭبەك مايدانىنىڭ قايناعان ورتاسىندا جۇرگەن اۋىل ەڭبەككەرلەرىنە «دالا قاھارماندارى» ءانىن ارنادى. ۇلىلارىمىز ايتقاندايىن ءان دە, جىر دا «جايشىلىقتا تۋمايدى, قايشىلىقتا تۋلايدى». مىنە, قيىندىقتىڭ قايىرى, سىننىڭ بىزگە بەرگەن ساباعى وسىنداي...
قانشاما جومارت جاندار تارشىلىق كورگەندەرگە قول ۇشىن بەرىپ, قايىرىمدىلىق قىلۋعا اسىعۋدا. ء«بىز بىرگەمىز!» دەگەن قاراپايىم حەشتەگ بۇل كۇندەرى ۇلتتىڭ ۇرانىنا اينالعانداي اسەر بەرەدى. بۇتىندەي ءبىر قالانىڭ تۇرعىندارى ءبىر ساتتە ءانۇرانىمىزدى اۋەلەتىپ, توتەدەن تونگەن قيىندىققا مۇقالمايتىن ۇلتتىڭ اسقاق رۋحىن ايعاقتادى. يمانى كامىل, رۋحى اسقاق, ءبىلىمى ىلگەرى, بىرلىگى بەرىك ەل قيىندىقتىڭ ءبارىن جەڭبەك. ءبىر بولايىق, بىرلىكتە بولايىق, باۋىرلار!
ءالي بەكتاەۆ,
پارلامەنت سەناتىنىڭ كوميتەت توراعاسى, «اۋىل» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پاتريوتتىق پارتياسىنىڭ توراعاسى
