قازاقستان • 09 ءساۋىر، 2020

كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينانى ازىرلەۋ تاۋلىك بويى ءجۇرىپ جاتىر

136 رەتكورسەتىلدى

بۇل تۋرالى قازاقستاندىق عالىمدار «قازاقپارات» حاا تىلشىسىنە ايتىپ بەردى.

- سالەمەتسىز بە، كۇنسۇلۋ دالتونقىزى! ەڭ الدىمەن جۇمىسباستىلىعىڭىزعا قاراماي، قازاقپاراتقا سۇحبات بەرۋگە ۋاقىت تاپقانىڭىز ءۇشىن العىس ايتامىز. ۆاكتسينانى ازىرلەۋ قازىر قانداي كەزەڭدە تۇر؟ ازىرلەۋگە قانشا ادام، قانداي رەجيمدە تارتىلىپ وتىر جانە ءدال قازىر قانداي ناتيجەلەر تۋرالى ايتا الاسىز؟

- مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2020 جىلدىڭ 25 ناۋرىزىندا ۇلتتىق بيوتەحنولوگيا ورتالىعىنا كەلگەن كەزدە COVID-19 كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى ۆاكتسينا ازىرلەۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋدى تاپسىرعان ەدى. بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى (وتار، جامبىل وبلىسى) ۇلتتىق بيوتەحنولوگيا ورتالىعىمەن بىرلەسىپ، كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى ۆاكتسينا ازىرلەۋگە كىرىستى. بۇل جۇمىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ۇيلەستىرەدى.

ددسۇ دەرەكتەرى بويىنشا، قازىرگى ۋاقىتتا بىرنەشە مەملەكەت 54 كانديدات ۆاكتسينا ازىرلەۋدە. ولاردىڭ ىشىنەن كلينيكالىق سىناقتار كەزەڭىنە ازىرگە ەكەۋى عانا ءوتتى. جاسالعان تالداۋدىڭ كورسەتۋىنشە، ازىرلەنەتىن ۆاكتسينالاردىڭ ەداۋىر بولىگى گەندىك-ينجەنەرلىك جولمەن جاسالاتىن ۆەكتورلىق نەمەسە سۋببىرلىكتىك ۆاكتسينالار. مۇنداي تەحنولوگيالاردى ۆاكتسينا ءوندىرۋ سالاسىنداعى الەمدىك كوشباسشىلار قولدانادى.

وسىنداي زاماناۋي تاسىلدەر مەن تەحنولوگيانى ءبىزدىڭ قازاقستاندىق عالىمدار دا قولدانادى. ولار بارلىعى 4 كانديداتتىق ۆاكتسينا ازىرلەۋدى جوسپارلاپ وتىر. ونىڭ ىشىندە 2-ءى ۆەكتورلىق جانە ۆيرۋستىڭ S-اقۋىزىنىڭ فراگمەنتتەرى نەگىزىندە 2-ءى سۋببىرلىكتىك. كلينيكاعا دەيىنگى جانە كلينيكالىق سىناقتاردان كەيىن ولاردىڭ ىشىنەن ەڭ ءتيىمدى جانە قاۋىپسىزى تاڭدالىپ الىنادى.

بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ عالىمدارى بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىگى 3-دەڭگەيلى BSL-3 زەرتحانالارىندا ناقتى SARS-CoV-2 كوروناۆيرۋس شتاممدارىمەن جۇمىس اتقارۋدا. ۆاكتسينانى ازىرلەۋ تاۋلىك بويى جۇرگىزىلۋدە.

دد

- ءوزىڭىز باسشىلىق جاسايتىن عزي تۋرالى ايتىپ بەرسەڭىز. ينستيتۋتتىڭ قانداي جەتىستىكتەرى بار جانە ءسىزدىڭ تىكەلەي باسشىلىعىڭىزبەن مەكەمە قابىرعاسىندا قانداي تابىستارعا قول جەتتى؟ بۇل مەكەمە نەسىمەن ەرەكشە؟

- بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ 60 جىلدان استام تاريحى بار. ينستيتۋت قاۋىپ-قاتەرلەردى انىقتاۋدىڭ قۇرالدارى مەن ادىستەرىن ازىرلەۋگە، بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى باعالاۋعا جانە دياگنوستيكالىق جانە الدىن الۋعا ارنالعان. ونىڭ ىشىندە ادامنىڭ، جانۋارلار مەن قۇستاردىڭ قاۋىپتى جانە اسا قاۋىپتى ۆيرۋستىق اۋرۋلارىنا قارسى پرەپاراتتاردى ازىرلەۋمەن اينالىسادى. مۇندا بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك، بيوتەحنولوگيا، ۆيرۋسولوگيا، ميكروبيولوگيا، يممۋنولوگيا سالالارى بويىنشا وراسان زور جۇمىس تاجىريبەسى جيناقتالعان.

ينستيتۋت - قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مەديتسينالىق يممۋنوبيولوگيالىق پرەپاراتتاردى دايىنداۋ، سىناۋ جانە قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىندە تىركەۋدىڭ وتاندىق تەحنولوگيالارىن ازىرلەۋ جونىندەگى مىندەتتەردى شەشەتىن جالعىز مەملەكەتتىك ۇيىم. ينستيتۋت ءبىرىنشى بولىپ ا/H5N1 (قۇس تۇماۋى) تۇماۋىنا قارسى Kazfluvac جانە A/H1N1 (شوشقا تۇماۋى) تۇماۋىنا قارسى Refluvac ۆاكتسينالارىن تىركەدى.

ينستيتۋتتا ماۋسىمدىق تۇماۋعا قارسى 3 ۆالەنتتى سپليت-ۆاكتسينا (كلينيكاعا دەيىنگى، كلينيكالىق سىناقتىڭ I جانە II فازالارى جۇرگىزىلدى)، سونداي-اق، ادام تۋبەركۋلەزىنە قارسى ۆاكتسينا (كلينيكاعا دەيىنگى، كلينيكالىق سىناقتىڭ I جانە II فازالارى جۇرگىزىلدى) ازىرلەنىپ، كلينيكالىق سىناقتار جۇرگىزىلدى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ تاجىريبەسىنە ەنگىزىلدى.

ينستيتۋت عالىمدارى 60-تان استام پرەپاراتتى، ونىڭ ىشىندە 30 ۆاكتسينانى، 16 تەست-جۇيەنى جانە 15-تەن استام ءتۇرلى بيوپرەپاراتتاردى ازىرلەپ، ەنگىزدى. جىل سايىن 27 ملن. دوزا ۆاكتسينا وندىرىلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا، ينستيتۋتتىڭ بيوپرەپاراتتاردى وتكىزەتىن تۇراقتى نارىعى بار. شەتەلگە ۆاكتسينا جەتكىزۋشى رەتىندە كەدەن وداعىنىڭ تىزىلىمىنە ەنگىزىلگەن. مەديتسينالىق جانە ۆەتەريناريالىق ۆاكتسينالاردى ازىرلەۋ جانە ءوندىرۋ ايتارلىقتاي ەكونوميكالىق اسەرگە دە يە. مىسالى، ينستيتۋتتا جاسالعان جانە وندىرىلگەن نودۋليارلىق دەرماتيتكە قارسى ۆاكتسينانى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ ساتىپ الۋى بيۋدجەتكە 2 ملرد تەڭگەنى ۇنەمدەدى. سونىمەن بىرگە، ينستيتۋتتا بىرەگەي دەپوزيتاري، ۆيرۋستاردىڭ گەنەتيكالىق كىتاپحاناسىنىڭ بازاسى بار.

ەە

- عزي-دىڭ قانداي ازىرلەمەلەرى ددسۇ نەمەسە باسقا شەتەلدىك عالىمدار تاراپىنان اتالىپ ءوتتى؟ قازاقستاندىق عالىمداردىڭ قىزمەتى عىلىمي الەم تاراپىنان جالپى قالاي باعالانادى؟

- بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىمەن (ددسۇ) دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ارنالعان اسا قاۋىپتى ينفەكتسيالارعا قارسى ۆاكتسينالاردى ازىرلەۋ جونىندە شارت جاساسقان. تۇماۋ عزي-مەن، رمعا ۆجس عزي، پريماتولوگيا عزي-مەن (رەسەي)، CDC، ARS USDA (اقش)، MUV (اۆستريا) جانە الەمنىڭ باسقا دا جەتەكشى عىلىمي ورتالىقتارىمەن جانە ينستيتۋتتارىمەن بىرلەسكەن زەرتتەۋلەر جۇرگىزەدى. ينستيتۋت يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنا (يىۇ) مۇشە ەلدەردىڭ ۆاكتسينا وندىرۋشىلەر توبىنىڭ مۇشەسى بولىپ تابىلادى.

ۆاكتسينا ءوندىرۋ ءۇشىن ينستيتۋت بازاسىندا بيوفارماتسەۆتيكالىق زاۋىت قۇرىلىسى جوسپارلانۋدا. زاۋىت GMP حالىقارالىق تالاپتارىنا سايكەس كەلەتىن ۆاكتسينالاردى شىعارۋ ءۇشىن قاجەت.

- كۇنسۇلۋ دالتونقىزى، ۋاقىت تاۋىپ سۇحبات بەرگەنىڭىز ءۇشىن كوپ راقمەت!

پار

سمۆم

 

سوڭعى جاڭالىقتار

Covid-19: تاعى 3 ادام كوز جۇمدى

كوروناۆيرۋس • كەشە

Covid-19: 184 ادام جازىلىپ شىقتى

كوروناۆيرۋس • كەشە

نۇكتە فيلوسوفياسى

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار