رۋحانيات • 08 ءساۋىر، 2020

باراات ءتۇنى 8 ساۋىردەن 9 ساۋىرگە قاراعان تۇنگە سايكەس كەلىپ تۇر

3426 رەتكورسەتىلدى

اللا قالاسا، بۇگىن قازاقستان جۇرتى باراات ءتۇنىن قارسى الادى. كەشەلى بەرى بۇل قاسيەتتى ءتۇننىڭ ۋاقىتى تۋرالى ءبىراز پىكىرتالاس بولىپ جاتىر. كەيبىر ادامدار باراات ءتۇنى ءساۋىردىڭ 7-ىنەن 8-ىنە قاراعان ءتۇنى كەلەدى دەگەن پىكىر ايتۋدا. بىراق قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ رەسمي سايتىندا بيىل باراات ءتۇنى ءبىزدىڭ ەلدە 8 ساۋىردەن 9 ساۋىرگە قاراعان تۇنگە سايكەس كەلەتىنى جازىلعان. مۋفتياتتىڭ شاريعات جانە ءپاتۋا ءبولىمى وسىنداي ءپاتۋا جاساپتى. ەندەشە قازاقستاندىق مۇسىلماندار بۇل قاسيەتتى ءتۇندى بۇگىن قارسى الادى دەگەن ءسوز. ەندەشە باراات ءتۇنى دەگەنىمىز نە؟

باراات – كۇنالاردان تازارىپ، وتتان قۇتىلۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن، دۇعالار قابىل بولاتىن، كەرى قايتارىلمايتىن بەرەكەلى ءتۇن.

باراات ءتۇنى جايىندا ايشا انامىز (ودان اللا رازى بولسىن) بىلاي ايتقان. «پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «بۇل ءتۇننىڭ نە ءتۇن ەكەنىن بىلەسىڭ بە؟» – دەپ سۇرادى. مەن: «اللا جانە ونىڭ ەلشىسى جاقسى بىلەدى»، – دەپ جاۋاپ بەردىم. سوندا ول (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «بۇل – شاعبان ايىنىڭ ون بەسىنشى ءتۇنى. اللا تاعالا بۇل ءتۇنى قۇلدارىنا مەيىرىممەن قارايدى، كەشىرىم ىزدەۋشىلەرگە كەشىرىم بەرەدى، كەشىرىم سۇراۋشىلارعا ءوزىنىڭ مەيىرىمىن توگەدى. بىراق جۇرەگىندە اشۋ-ىزاسى بار كىسىلەردى مەيىرىمسىز قالدىرادى ءارى ولار ز ۇلىمدىقتان ارىلماسا، ولاردى جارىلقامايدى دا»، – دەدى (بايھاقي).

سونداي-اق، پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) ايشا انامىزعا: «بۇل تۇندە نە بولاتىنىن بىلەسىڭ بە؟» – دەدى. ايشا انامىز (ودان اللا رازى بولسىن): «ۋا، اللا ەلشىسى! بۇل تۇندە نە بولادى؟» – دەدى. ول (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «وندا ادام بالالارىنىڭ وسى جىلدا تۋىلاتىنى جانە وسى جىلى دۇنيەدەن وتەتىندەرى جازىلادى. وندا ولاردىڭ امالدارى (اللانىڭ قۇزىرىنا) كوتەرىلىپ، ريزىقتارى (پەندەلەرىنە) تۇسەدى (بەلگىلەنەدى)»، – دەدى («ميشكات ءال-ءماسابيح»، 115).

ءيا، بۇل تۇندە اللا تاعالا كەيبىر ادامداردى باقىتقا كەنەلتىپ، كەيبىرەۋىن مەيىرىمىنەن ۇزاقتاتادى، بىرەۋدىڭ دارەجەسىن كوتەرىپ، بىرەۋدىكىن تۇسىرەدى، بىرەۋىن سىيلىققا جەتەلەيدى، تاعى بىرەۋىن ودان قۇر قالدىرادى.

پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «بەس ءتۇندى ۇيىقتاماي قۇلشىلىقپەن وتكىزگەن ادام مىندەتتى تۇردە جانناتقا كىرەدى. ولار – ءتارۋيا، اراپا، قۇربان ايت، ورازا ايت جانە شاعباننىڭ ون بەسىنشى تۇندەرى»، – دەگەن ء(«ات-تارعيب ءۋات-ءتارھيب»، 2/98).

بۇل تۇندەردى قۇلشىلىقپەن وياۋ وتكىزۋ – مۇستاحاب. سوندىقتان مۇنداي ىستەردى جالعىز وتكىزگەن جاقسىراق. فيقھ عالىمدارى قاسيەتتى تۇندەردە، مىسالى باراات تۇنىندە مەشىتكە جينالۋدى ماكرۋھ ساناعان. حاسان يبن اممار ءشۋرۋنبۋلالي (ونى اللا راحمەت ەتسىن) بۇل تۋرالى: «جوعارىدا ايتىلعان جانە باسقا دا قاسيەتتى تۇندەردى ارنايى عيباداتپەن وتكىزۋ ماقساتىندا مەشىتكە جينالۋ – ماكرۋھ. ويتكەنى، پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) دا، ساحابالار دا ولاي ىستەمەگەن»، – دەپ ايتقان («حاشيات ات-تاحتاۋي»، 326).

«ساحابالار، تابيعيندەر جانە ودان كەيىنگى عاسىردا وتكەن عالىمدار بۇل ءتۇندى ۇلىقتاعان جانە وعان ەرەكشە دايىندىق كورگەن.  باراات ءتۇنىنىڭ بەرەكەسىنە قول جەتكىزۋ ءۇشىن عالىمدار تومەندەگى ىستەرگە ءمان بەرۋدى ايتقان» دەيدى بۇل جونىندە شاريعات جانە ءپاتۋا ءبولىمى مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى حاسان امانقۇل.

  1. قۇپتان مەن تاڭ نامازىن جاماعات بولىپ وقۋ.

پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «بۇل ءتۇنى كوكتەردىڭ ەسىكتەرى اشىلادى، پەرىشتەلەر مۇسىلماندارعا ءسۇيىنشى ايتادى، عيباداتقا شاقىرادى. باراات تۇنىندە كوپ عيبادات جاساڭدار! ايتپەسە، قيامەتتە وكىنەسىڭدەر»، – دەلىنگەن ء(ناساي). ەڭ الدىمەن ءبىز پارىز نامازداردى وقۋ، سوسىن سۇننەت جانە مۇستاحاب عيباداتتاردى ورىنداۋ ارقىلى قۇدايدىڭ وسى بۇيرىعىنا قۇلاق تۇرگەنىمىز ءجون.

  1. قۇلشىلىق ەتۋگە شاماسى كەلمەسە، جوق دەگەندە كۇنا ىستەردەن ارىلۋ.

پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «بۇل ءتۇنى مۇسىلمان تۋىسىمەن بايلانىسىن ۇزگەندەر، ءوزىن جوعارى ساناعاندار جانە اتا-اناسىنا قارسى شىققاندار كەشىرىلمەيدى»، – دەگەن (بايھاقي).

انا-انانى قۇرمەتتەۋ، تۋىستارمەن حابارلاسىپ، حال-جاعداي سۇراسۋ، اۋرۋلاردىڭ كوڭىلىن سۇراۋ، بالا-شاعاعا ونەگە بولۋ ارقىلى دا كۇنالار كەشىرىلۋى مۇمكىن. سونداي-اق، ءبىز كەز-كەلگەن قاستاندىقتان، ارامدىقتان، اشۋدان، ماقتانشاقتىق پەن وركوكىرەكتىكتەن باس تارتۋىمىز قاجەت. ايتپەسە، اللا تاعالا ءبىزدى تازارۋدان الىستاتادى.

  1. تاۋبە ەتۋ جانە يستيعفار ايتۋعا كوڭىل ءبولىپ، ءتۇرلى بيدعاتتاردان ساقتانۋ.

بۇل ءتۇنى مۇسىلمان ادام جىل بويى ىستەگەن ىستەرىن، ءوز ءومىرىن ءبىر ويلاپ كورۋ كەرەك. ەگەر ءوزىنىڭ ءىس-ارەكەتتەرىندە ءبىر كەمشىلىك بار ەكەنىن بايقاسا، قۇدايدان كەشىرىم سۇراپ، ونى تەز تۇزەتۋگە تىرىسۋى كەرەك. ەگەر بىرەۋدى رەنجىتكەن نەمەسە بىرەۋدەن اراز بولسا، ءبىر-بىرىنەن كەشىرىم سۇراپ، باۋىرلار سەكىلدى دوستاسۋ كەرەك. ەگەر بىرەۋدەن قارىز الىپ، سەبەپسىز قايتارماي جۇرگەن بولسا، دەرەۋ قارىزىن قايتارۋ جولدارىن قاراستىرۋ كەرەك. قايتسە دە، جاراتقان يەمىزگە تاۋبە ەتىپ، تۋرا جولعا ءتۇسۋىمىز قاجەت.

  1. ءوزى جانە مۇسىلمان ۇممەتى ءۇشىن قايىرلى دۇعالار جاساۋ.

دۇعا – عيباداتتىڭ مايىەگى. اللا تاعالا پەندەسىنە ءاردايىم دۇعا جاساۋدى بۇيىرادى. وسى ءتۇنى دۇعالاردىڭ قابىل بولۋى ابدەن مۇمكىن. ەندەشە، ءاربىر مۇسىلمان بۇل ءتۇندى باعالاي ءبىلۋى كەرەك. بۇل ءتۇنى ءمۇمىننىڭ جۇرەگىندە وزگە ادامدارعا دەگەن اشۋ-ىزاسى بولماۋى قاجەت، وزگەلەردى كەشىرىپ، ولارعا جاقسىلىق تىلەۋى ءتيىس.

  1. شاماسىنا قاراي زىكىر ايتۋ، ءناپىل ناماز وقۋ، قۇران ءتيلاۋات ەتۋ.

بۇل ءتۇندى زىكىرگە ارناعان وتە جاقسى. اسىرەسە، پايعامبارىمىزعا (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) سالاۋات ايتۋ. تاھاجۋد نەمەسە باسقا دا ءناپىل نامازداردى وقۋ قۇپتالادى. ءناپىل ناماز جاماعاتپەن وقىلمايدى، اركىم ءوزى جەكە وقيدى. ال قۇران وقۋ – وسى ءتۇنى اتقارىلار پايدالى قۇلشىلىقتىڭ تۇرىنە جاتادى.

  1. مۇمكىندىك بولسا، شاعبان ايىنىڭ ون بەسىنشى كۇنى ورازا تۇتۋ.

پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) بىلاي دەگەن: «شاعبان ايىنىڭ جارتىسى تولعان ءتۇندى قۇلشىلىقپەن وتكىزىڭدەر. كۇندىز ورازا ۇستاڭدار. ويتكەنى، اللا تاعالا كۇن ۇياسىنا باتقان شاقتا: «كەشىرىم تىلەۋشى بار ما، كەشىرەيىن. ريزىق سۇراۋشى بار ما، ريزىق بەرەيىن. اۋرۋ-سىرقاۋعا ۇشىراعان بار ما، شيپاسىن بەرەيىن»، – دەپ، تاڭ شاپاعى اتقانعا دەيىن راقىمىن توگەدى» (يبن ءماجا). بۇل كۇنى ورازا تۇتۋ – مۇستاحاب. ورازا ۇستاماعان ادام كۇناھار بولمايدى.

بۇل قاسيەتتى تۇندە ورىنداعان بارشا قۇلشىلىقتارىمىزدى، دۇعا – تىلەكتەرىمىزدى اللا قابىل ەتكەي. بارشا كۇنامىزدەن تازارتىپ، رامازان ايىنا امان-ەسەن جەتكىزگەي! ءامين!

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىكتى دارىپتەيتىن قوماقتى قور

رۋحانيات • بۇگىن، 20:12

ەكى قىلمىستىق توپ ۇستالدى

ايماقتار • بۇگىن، 17:45

بالالار ۇيىندەگى ىزگىلىك شاراسى

ايماقتار • بۇگىن، 15:47

ەلتاڭبا تاريحى تالقىلاندى

رۋحانيات • بۇگىن، 14:54

ۇقساس جاڭالىقتار