بەيبىتشىلىكتى قالايتىن دۇنيە ءجۇزى حالىقتارى كوك بايراعى جەلبىرەگەن قازاقستانعا قۇلاق ءتۇرىپ, «يادرولىق سىناقتارعا تىيىم سالۋدان – يادرولىق قارۋسىز الەمگە» اتتى استانادا ءداستۇرلى تۇردە وتەتىن حالىقارالىق كونفەرەنتسيا جاڭالىعىن ەستىگەنشە اسىعاتىن بولدى. قىرىق جىل بويى يادرولىق جارىلىستاردان كوز اشپاي كەلگەن قازاق جەرىندەگى سىناقتاردىڭ ءبىر كۇندە توقتاتىلۋى الەمدى ءدۇر سىلكىندىرگەن تاريحي وقيعا بولعانىن ەشكىم جوققا شىعارا المايدى.
بەيبىتشىلىكتى قالايتىن دۇنيە ءجۇزى حالىقتارى كوك بايراعى جەلبىرەگەن قازاقستانعا قۇلاق ءتۇرىپ, «يادرولىق سىناقتارعا تىيىم سالۋدان – يادرولىق قارۋسىز الەمگە» اتتى استانادا ءداستۇرلى تۇردە وتەتىن حالىقارالىق كونفەرەنتسيا جاڭالىعىن ەستىگەنشە اسىعاتىن بولدى. قىرىق جىل بويى يادرولىق جارىلىستاردان كوز اشپاي كەلگەن قازاق جەرىندەگى سىناقتاردىڭ ءبىر كۇندە توقتاتىلۋى الەمدى ءدۇر سىلكىندىرگەن تاريحي وقيعا بولعانىن ەشكىم جوققا شىعارا المايدى.
يادرولىق جارىلىسقا الەم ەلدەرى اراسىنان العاشقى بولىپ قازاقستاننىڭ باتىل قادام جاساۋىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ساياساتكەرلىك كورەگەندىگى, حالقىنىڭ قامىن ويلاعان كوسەمدىگى دەۋ ورىندى. قيىن دا كۇردەلى كەزەڭدە سەمەي يادرولىق سىناق الاڭىن جابۋ تۋرالى جارلىققا قول قويعان مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇل قادامى ەرلىككە پارا-پار ەدى. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان يادرولىق قارۋعا قارسى قوزعالىستىڭ دۇنيەجۇزىلىك كوشباسشىسى بولىپ قالىپتاستى.
قازاقستاندىق بەيبىتشىلىك قادامدار 2011 جىلى اقش-تا ءوتكىزىلگەن «يادرولىق قارۋلار تاراتپاۋ» اتتى ساميتتە, 2012 جىلى وڭتۇستىك كورەيا استاناسى سەۋلدە وتكەن ساميتتە دۇنيەجۇزىلىك قولداۋعا يە بولدى. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس اسسامبلەياسى استانادا باستاۋ العان ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ 29 تامىزدى يادرولىق سىناقتارعا قارسى حالىقارالىق ءىس-قيمىل كۇنى رەتىندە بەلگىلەۋ ۇسىنىسىن تولىق قولداپ, بەكىتتى. وسى بەيبىتشىلىك قادام قازاقستاننىڭ ابىرويىن جوعارى كوتەرۋدە. وسى بەيبىت قادامداردى قولداۋدا اقىن, الاشتىڭ اسىل ازاماتى ولجاس سۇلەيمەنوۆ باستاعان قازاقستانداعى حالىقارالىق سىناققا قارسى «نەۆادا-سەمەي» قوزعالىسى دۇنيەجۇزىلىك «بەيبىتشىلىك ەستەلىگى» رەەسترىنە كىرگىزىلدى. بۇگىندە ەلباسىنىڭ بەيبىتشىلىك قادامدارىن قازاقستانداعى ازاماتتىق قوعام اياسىندا قۇرىلعان ەڭ العاشقى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم – «نەۆادا-سەمەي» تولىققاندى قولداپ كەلەدى.
مەن ءوزىم دە وسى قوزعالىستىڭ قۇرامىندا ءجۇرىپ باتىس ايماعى فيليالىن قۇرۋعا ۇيىتقى بولدىم. جارىلىستاردىڭ زارداپتارىن اشكەرەلەۋگە, سىناق الاڭدارىن جابۋعا اتسالىسقانىمدى ءوزىمنىڭ ازاماتتىق ۇستانىمىم دەپ ەسەپتەيمىن. سەمەي سىناق پوليگونىنىڭ جابىلۋىنا دەلەگات بولىپ قاتىسقانىمدى ماقتان تۇتامىن. ازۋى التى قارىس ءىرى مەملەكەتتەردىڭ وزدەرى ءالىپتىڭ ارتىن باعىپ وتىرعاندا, ەلباسىنىڭ سەمەي سىناق الاڭىن جابۋى تاريحي وقيعا ەكەنى ءسوزسىز. قازاقستان يادرولىق جارىلىستار بولعان جەرلەرگە الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋدى جىلما-جىل بەلسەندى قولداپ كەلەدى. ولاردىڭ ىشىندە كاپۋستين-يار, ازعىر, ەمبى-5, نارىن, تايسويعان سەكىلدى ەلدى مەكەندەر بار. ماسەلەن, 2012 جىلدىڭ قازان جانە 2013 جىلدىڭ ناۋرىز ايلارىندا قورشاعان ورتانى قورعاۋ مينيسترلىگى مۇرىندىق بولىپ, كاپۋستين-يار, ازعىر, تايسويعان, نارىن ەلدى مەكەندەرىنىڭ حالقىنا الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ ماسەلەسىن بەس مينيسترلىك وكىلدەرى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار تالقىلادى. ارنايى ۇكىمەت قاۋلىسى شىقتى. بۇگىنگى كۇندە ناقتىلى كومەك شارالارى ورىندالۋدا.
پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ وسى بەيبىتشىلىك ساياساتىن قولداۋدا جەرگىلىكتى جەرلەردە دە جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. بۇقارا حالىق وڭدى جۇمىستارعا كۋا بولۋدا. حالىقارالىق انتيادرولىق «نەۆادا-سەمەي» قوزعالىسىنىڭ باتىس ايماقتىق فيليالى سوڭعى ەكى جىلدا عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا, 12 وقۋ ورنىندا «بەيبىتشىلىك ساباعىن» وتكىزىپ, «تازا تابيعات پەن يادرولىق قارۋسىز عاسىرعا», «قاسىرەت پەن سەنىم» كىتاپتارىن شىعارىپ, «اقيقات-تاعدىر» تەلەفيلمىن ءتۇسىردى. اقتوبە وبلىسى, بايعانين اۋدانى, جارقامىس ەلدى مەكەنىندە 2012 جىلدىڭ 3 قازانىندا «يادرولىق سىناق قۇرباندارىنا» ارنالعان ستەللا-ەسكەرتكىش اشىلدى. بۇل شارا ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ بەيبىتشىلىك ساياساتىن قولداۋ ماقساتىندا جانە اقتوبە جەرىندەگى سوڭعى اتومدىق جارىلىستىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالدى. استانادان, الماتىدان, سەمەيدەن, ورال, اتىراۋ, اقتاۋ, قوستانايدان كەلگەن انتيادرولىق قوزعالىس بەلسەندىلەرى ءوز ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى. جەرگىلىكتى اكىمدەر مەن قوعامدىق ۇيىمدار بەلسەندىلىك كورسەتتى. ال, بيىلعى جىلدىڭ 29 تامىزى كۇنى سەمەيدەگى تۇيەمويناق ارالىندا «بەيبىتشىلىك مۇراجايى» كەشەنى اشىلدى. ياعني, «جۇمىلا كوتەرگەن جۇك جەڭىل» دەمەكشى, ءبىزدىڭ قوزعالىسىمىز تاۋەلسىز قازاقستانىمىزدىڭ جالپى ەكولوگيالىق جاعدايىنىڭ جاقسارۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى.
بىلتىر 29 تامىز كۇنى سەمەي قالاسىندا وتكەن دۇنيەجۇزىلىك عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيادا ا
