اقش پرەزيدەنتى بارا وباما كۇپەگەن جەردەن سيريا پرەزيدەنتى باشار اساد پەن ونىڭ ارمياسىنا قارسى جالعىز ءوزى قارسى شىعاتىن ءتۇرى بار. مۇنىڭ ءوزى 29 تامىز كۇنى بريتانيا پارلامەنتى «اسادقا قارسى اسكەري وپەراتسياعا قاتىسۋدان باس تارتۋعا» داۋىس بەرگەننەن كەيىن «اق ءۇي قوجاينىنىڭ باستى وداقتاسى» دەۆيد كەمەرون «حالىقتىڭ ەركىن قابىلداۋعا ءماجبۇر بولدى». بۇل تۋرالى بۇگىن «يزۆەستيا» گازەتى جازىپ وتىر.
بۇعان قوسا, ناتو-نىڭ 12 ەلى, بۇۇ-نىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى سانكتسيا بەرگەن جاعدايدا عانا امەريكالىقتارمەن تىزە قوسا وتىرىپ, ۇرىس قيمىلدارىنا قوسىلاتىنى بەلگىلى بولىپ وتىر. ناتيجەسىندە ۆاشينگتون ءوزى باستاعان وسى دۇربەلەڭنىڭ باسىندا ءبىر ءوزى قالىپ تۇر. اق ءۇيدىڭ يراك ستسەناريىن قايتالاماق بولعان (وندا حالىقارالىق كواليتسياعا 33 مەملەكەت بىرىككەن) ءۇمىتى اقتالعان جوق. ەندى اقش پرەزيدەنتىنە نە قالايدا ىمىراسىز قىسىم جاساۋعا كوشەتىن «ارنايى كوماندا» قۇرۋعا, نە اسادتى جازالاۋشى باستى دا جالعىز ەلدىڭ ءرولىن ءوز موينىنا الۋعا تۋرا كەلەدى.
ايتقانداي, وبامانىڭ ءوز شابۋىلداۋشى ەركى دە زاڭ جۇزىندە ءبىر جاعىنان «اقش-تىڭ اسكەري ۋاكىلەتتىك تۋرالى قارارىمەن» (War Powers Resolution) شەكتەلىپ قالعان. پرەزيدەنت ۇرىس قيمىلدارىن جاساۋعا كىرىسۋ ءۇشىن 48 ساعاتتىڭ ىشىندە پارلامەنت سپيكەرىنە ءوزىنىڭ ارەكەتتەرى مەن ونىڭ سەبەپتەرىن كەڭىنەن تالداپ كورسەتكەن جازباشا حاتىن تاپسىرۋى ءتيىس. بۇل جاعدايدا وپەراتسيا تاعى 60 كۇننەن ارتىققا سوزىلا المايدى.
تاعى ءبىر ماسەلە, ەگەر مۇنداي قادامعا ءبىر ءوزى بەل شەشىپ بارا قالسا, باراك وباما نوبەلدىڭ بەيبىتشىلىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى دەگەن مارتەبەسىنە دە ەداۋىر نۇقسان كەلتىرىپ الاتىن سياقتى. اقىرىندا, ول 4-6 قىركۇيەك ارالىعىندا نيۋ-يوركتە وتكەلى تۇرعان G20 سامميتىنە «بىردەن-ءبىر تىنىشتاندىرۋشى» رەتىندە اتتانا ما, الدە وسىندا جينالعانداردىڭ ارىپتەسى رەتىندە بارا ما؟ ەندى وعان وسىنىڭ جايىن دا ويلاماسا بولمايدى.
تاعى ءبى تالاستى ماسەلە ۋادە ەتىلگەن اۋەدەن ءدال سوققى بەرۋگە نەگىزدەلگەن ءۇش كۇندىك وپەراتسيا ءتيىمدى بولىپ شىعار-شىقپاسىنان تۋىندايدى. ازىرگە سيريا جاعالاۋىندا بورتىندا 400 قاناتتى زىمىراندارى بار ءتورت امەريكالىق اۆيتاسىعىش تۇر. كەيبىر مالىمەتتەرگە قاراعاندا, مۇندا تاعى 150 «توماگاۆك» زىمىرانىنا دەيىن شىعارا الاتىن ەكى اتوم سۇڭگۋىر قايىعى جۇرگەن سياقتى. قازىر بۇلارعا تاعى بەسىنشى ءبىر كورابلدىڭ قۇستاي ۇشىپ كەلە جاتقانى تۋرالى دا حابار تاراپ جاتىر. بىراق مۇنىڭ بريتانيالىقتاردىڭ سيريانى بومبىلاۋ ءۇشىن كيپردەگى اۋە بازاسىنان ءوز سوعىس ۇشاقتارىن ۇشىرۋدان باس تارتىپ وتىرعان ولقىلىعىنىڭ ورنىن باسا قوياتىنى ۇلكەن كۇمان تۋدىرادى.
وسى كەزدە لوندونداعى ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى (IISS) قازىر سيريا ارمياسىندا 178 مىڭ سولدات (2009 جىلى 325 مىڭعا دەيىن جەتكەن) بار ەكەنىن مالىمدەدى. ونىڭ قاراۋىندا 365 ۇشاق پەن 4,95 مىڭ تانك تۇر. البەتتە, سيريا ناسيحات قۇرالدارى ۇركىتە ايتىپ جاتقانداي, ولارعا «اۋەگە ءبىر مەزگىلدە وزدەرىن وزدەرى ولىمگە قياتىن 8 مىڭ ۇشقىشتى ۇشىرىپ شىعارۋدىڭ» ورايى كەلە قويمايتىن شىعار, الايدا, ولاردىڭ امەريكالىقتارعا ايتارلىقتاي تويتارىس بەرە الاتىنىنا ەش ءشۇبا كەلتىرۋگە بولماس. بۇعان قوسا, ونىڭ قول استىندا تاعى ەليتالى ارناۋلى قىزمەت بولىمدەرى, ميليتسيا بار ەكەنىن جانە ليۆاننىڭ «حەزبوللاح» كۇشتەرىنىڭ ارىپتەس بولىپ تابىلاتىنىن ۇمىتپاساق كەرەك.
رەسەي ساراپشىلارى سيريا ارمياسىندا قازىر ناعىز رەجىمگە بەرىلگەن وفيتسەرلەردىڭ جيناقتالعانىن ايىپ وتىر. ولاردا دا كەزىندە ساتقىن باسشىلار بولىپتى. ولار سوسىن تولىق جاڭارتىلعان. تاعى ءبىر ءجايت, داماسك ەش ۋاقىتتا قارۋ-جاراق پەن وق-دارىگە ءزارۋ بولعان ەمەس. ولاردا كەڭەس زامانىنان كەلە جاتقان وتە باي ارسەنال جينالعان. ال اقش-تىڭ شابۋىلىنا سيريا ارمياسى رەسەيدەن ساتىپ العان قازىرگى زامانعى ەڭ ۇزدىك قارۋلارى ارقىلى لايىقتى جاۋاپ بەرە الۋى ابدەن مۇمكىن. مۇنداي قارۋلاردىڭ اراسىندا «ياحونت» اتتى قاناتتى زىمىراندارى بار كەمەلەرگە قارسى «باستيون» كەشەنى, زەنيت-زىمىراندى «بۋك» جانە «پانتسير» كەشەندەرى اۋىزعا الىنادى.
سۇلتان بوزايعىر.
