سۇحبات • 03 ءساۋىر، 2020

التىناي نوگەربەك: ومىردە دە، ونەردە دە انا ءرولىن ويناعان ۇنايدى

181 رەتكورسەتىلدى

التىناي نوگەربەك! قازىرگى قازاق ساحناسى مەن ەكرانىنىڭ جارىق جۇلدىزى. ونەردە انالار بەينەسىنىڭ ادەمى گالەرەياسىن جاساپ كەلە جاتقان تالانتتى اكتريسا. ول سومداعان كەيىپكەرلەر ءوزىنىڭ كۇندەي نۇرلى جىلۋىمەن، تەرەڭدىگىمەن، شىنايىلىعىمەن كوڭىل تۇكپىرىنەن ورىن الادى. التىنايدىڭ رولدەرىنەن بۇرىن ەڭ اۋەلى جانى سۇلۋ. سوندىقتان بولسا كەرەك، ءار ءرولى بىرىنەن ءبىرى وتەر ەرەكشەلىككە يە، جۇرەككە جاقىن. ءوز زامانداستارىنىڭ ىشىنەن ءبىرىنشى بولىپ وزا شىعىپ، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋ­رەاتى اتانعان ونەر يەسىمەن تەاتر جانە كينو الەمىنىڭ قىزىعى مەن قيىندىعى تۋراسىندا اڭگىمە وربىتكەن ەدىك.

– ءسىزدىڭ ونەردەگى ۇلكەن بە­لەسىڭىز، ومىربايانىڭىزداعى بۇ­گىنگە دەيىن سومداعان انالار بەي­نەسىنىڭ شىڭى – اقان سا­تاەۆ­­تىڭ «اناعا اپارار جول» فيل­مىندەگى ءرولىڭىز بولدى دەسەك، قاتەلەسپەيمىز. ايتى­ڭىز­شى، جالپى شىعارما­شى­لى­عى­ڭىز­داعى انالار رولىنە اپارعان جول قالاي باستالعان ەدى؟

– 9 سىنىپتا وقىپ جۇرگەن كەزىمدە قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى گۇلتاس قۇر­مانباي دەگەن اپايىمىز مەك­تەپ­­­ىشىلىك مەرەكەلىك كەش ۇيىم­داستىردى. سوندا ماعان م.گور­كيدىڭ ء«ولىمدى جەڭگەن انا» اڭگى­مەسى بويىنشا دايىندالعان شاعىن ساحنالىق قويىلىمدا انا ءرولىن بەردى. سول ارقىلى العاش رەت ساحنا الەمىنىڭ ءدامىن، سىرىن سەزىندىم. تەاترعا عاشىق بولدىم. ودان ءسال كەيىنىرەك جەزقازعان تەاترىنىڭ «قوزى كورپەش – بايان سۇلۋ» تراگەدياسىن كورىپ، سونداعى اكتەرلەردىڭ ويىنىنا ءتانتى بولعانىم سونشالىق: «بو­لاشاقتا ءومىرىمدى ونەرمەن بايلانىستىرامىن، اكتريسا بولامىن» دەگەن شەشىمگە تۇبەگەيلى بەكىندىم. شۇكىر، اللا ارمانىما جەتكىزىپ، ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىن تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ شەبەرحاناسىندا وقىپ، ءتامامدادىم. اشىربەك سىعاي، مايرا ومارباەۆا سىندى ۇستازداردان ءدارىس الدىم. كەيىن ەلورداداعى ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى اكادەميالىق قازاق مۋ­زىكالىق دراما تەاترىنا جۇ­مىسقا قابىلدانىپ، ۇلى رەجيسسەر ءازىربايجان مامبەتوۆتىڭ ءتا­لىمىن كوردىك. جاس مامان ءۇشىن بۇل ۇلكەن تاجىريبە، تاعىلىم مەك­­تەبى بولعانى انىق. كوپ نار­سە ۇيرەندىم. ساحنا الەمىنىڭ قىر-سىرىنا قانىقتىم. مەنىڭ ۇلكەن باقىتىم – ساحنا مەنى جاتىر­قامادى. تەاترعا كەلگەننەن باستى رولدەرگە بەكىتىلىپ، ناعىز اكتريسا بولۋدىڭ قۋانىشىن سەزىندىم. بۇگىندە وتكەنگە كوز جۇگىرتىپ قا­راسام، شىنىمەن دە سول مەكتەپ قابىرعاسىندا ءجۇرىپ ويناعان انا بەينەسى مەنىڭ الداعى اكتريسالىق جولىما بەرىلگەن جولداما، اق باتا بولدى دەسە دە بولادى. سودان بەرى، مىنە، كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءتۇرلى پلانداعى كوپتەگەن انا بەينەسىن كەيىپتەپ كەلەدى ەكەنمىن. ول، اسى­­رەسە، كينو سالاسىنداعى ءىرى­لى-ۇساق­تى جۇمىستارىمنان انىق كو­رىنەدى. جوعارىدا جاقسى ايتىپ كەتتىڭىز، راسىمەن دە «انا­عا اپارار جول» فيلمىندەگى ءما­ريام انانىڭ بەينەسى مەن ءۇشىن قاي جاعىنان دا قىمبات. جاۋاپ­كەرشىلىك جۇگى دە جەڭىل ەمەس. ءماريام بەينەسىنە دەيىن كوبىنەسە ەپيزودتىق رولدەردە كورىنسەم، بۇل ءرول باستى كەيىپكەر، سالماعى دا، جاۋاپكەرشىلىگى دە زور بولدى. ءوزىمدى اكتريسا رەتىندە دالەلدەۋ جولىنداعى ۇلكەن سىناق بولدى دەسەم دە ارتىق ايتقاندىق ەمەس. قاتتى تولقىدىم، قوبالجىدىم. «اناعا اپارار جول» ارقىلى انا، ايەل الەمىنە شىنداپ دەندەپ ەنگەندەي بولدىم. جانە سول الەم­گە شەكسىز عاشىق بولدىم. ىشكى الە­مىممەن ۇندەس تاڭعاجايىپ كو­ڭىل كۇيدى باستان كەشتىم. رۋحا­ني ءلاززات الدىم. جالپى، ماعان ومىردە دە، ونەردە دە انا ءرولىن ويناعان ۇنايدى.

– ونەر – باقىت. سول ۇلكەن باقىتتى ءسىز تەاتر ساحناسىنا كو­تەرىلمەستەن بۇرىن-اق، ومىرگە كەلىپ، ەسىڭىزدى بىلگەلى بە­رى اكەنىڭ قانى، انانىڭ ءسۇتى ار­­قى­لى بويىڭىزعا دارىتىپ ءوستىڭىز. اكەڭىز بەلگىلى كينوتانۋشى، قازاقستانداعى كاسىبي كي­نوتانۋدىڭ نەگىزىن قالاۋشى، ءبىزدىڭ ۇستازىمىز باۋىرجان نو­گەر­بەك بولسا، اناڭىز دا كاسى­بي تەاترتانۋشى. قوس بىردەي ونەر وكى­لىنىڭ وتباسىندا دۇنيەگە كە­لۋ­دىڭ ارتىقشىلىعى مەن قي­ىن­­دىعى قانداي؟

– راسىمەن دە، مەنى ومىردە دە، ونەردە دە جولى بولعان ادام دەپ ايتۋعا بولاتىن شىعار. ويت­كەنى ونەر ماعان ءومىر ەسىگىن اشقاننان-اق تاڭسىق الەم بولعان جوق. اكەم باۋىرجان نوگەربەك كاسىبي كينوتانۋشى بولسا، انام گۇلجاحان قاليجانقىزى – تەاتر­تانۋشى، بەلگىلى اقىن، دراماتۋرگ قاليجان بەكحوجيننىڭ قىزى. اكەم مەن انام ماسكەۋدە وقىپ جۇرگەندە تانىسىپ، كەيىن وتباسىن قۇرادى. سوندىقتان ءبىز دە بالا كۇنىمىزدەن ونەر دەپ وس­تىك. ءالى ەسىمدە، كىشكەنتاي كە­­­زىمىزدە ەرتەگىنى كوپ وقىپ، اني­ماتسيالىق فيلمدەردى تاماشالاپ، تاڭعاجايىپقا شىن سەنەتىنبىز. سوندا انامىز دا بىزبەن بىرگە ءجۇ­رىپ، سول عاجايىپتاردىڭ ورىن­دالاتىندىعىنا يلاندىراتىن. ماسەلەن، «كارلسون شاتىردا تۇ­رادى، تۇندە ۇيىمىزگە كەلەدى» دەپ اسىعا كۇتەتىنبىز. ءسويتىپ، انا­مىزعا ايتىپ 3 ليترلىك بانكاعا توساپ دايىنداتىپ، تەرەزەنىڭ الدىنا قويىپ، كارلسوننىڭ كەلۋىن كۇتىپ-كۇتىپ، ۇيىقتاپ قالاتىنبىز. تاڭەرتەڭ ويانساق، تەرەزەنىڭ الدىندا بوس ىدىس پەن كارلسوننىڭ اتىنان جازىلعان حات جاتاتىن. كارلسوننان حات العان كەزدەگى ءبىزدىڭ قۋانىشىمىزدى كورسەڭىز. ارينە، ونىڭ بارلىعىن انامىز ۇيىمداستىرىپ جۇرگەنىن ءبىز ول كەزدە بىلگەن جوقپىز. بىراق ءبىز ءۇشىن سول ءبىر ساتتەر بالا­لى­عىمىزدىڭ ەڭ ءبىر قىزىق شاقتارى بولىپ جادىمىزدا جاتتالدى. مىنە، ءبىز وسىنداي ادەمى الەمگە سەنىپ وستىك. سونىڭ اسەرى شىعار، ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ بالالارىنىڭ ءبارى دە ونەردەن الىس كەتپەدى.

ال مۇنداي وتباسىندا ءوسۋدىڭ قيىندىعىنا كەلسەك، ارينە، ول ەڭ ءبىرىنشى جاۋاپكەرشىلىك دەپ ويلايمىن. اكەڭنىڭ اتىنا كىر كەلتىرمەۋ كەرەك قوي. بالكىم، ونەرگە قاتىسى جوق، باسقا سالادا قىزمەت ەتسەك، بۇل جاۋاپكەرشىلىكتىڭ سالماعى الدەقايدا جەڭىل بولار ما ەدى. ءبىر سالادا جۇرگەننەن كەيىن دە، ونىڭ ۇستىنە اكەم كينو سىنشىسى بولعان سوڭ، «باۋىرجان نوگەربەكتىڭ قىزى» دەگەن اتقا لايىق بولۋ ءۇشىن بارىنشا تىرىستىم. ءالى دە تىرىسىپ كەلەمىن. ونەردەگى ورنىمدى، ەسىمىمدى ءوز تالانت-ەڭ­بەگىممەن قالىپتاستىرعىم كەلەدى.

– اكە دەگەندە ويىڭىزعا نە ورالادى؟

– ونەر جولىن تاڭداعىم كەلە­تىنىن العاش ەستىگەندە، اكەم دە، انام دا اسا قۇپ كورە قويمادى. ويتكەنى ەكەۋى دە وسى جولدان وتكەندىكتەن، ونىڭ ۇستىنە بالانىڭ ىشىندە جالعىز قىز ەكەنىم دە اسەر ەتكەن بولار، اكتريسا بولۋ تىلەگىمدى ونشا جاقسى قابىلداعان جوق. بىراق كەيىن مەنىڭ ماقسا­تىمنىڭ ايقىن ەكەنىن كورگەن سوڭ، باتالارىن بەردى. قازىر ويلاپ قاراسام، ول كىسىلەردىڭ قوبالجۋى، مەنىڭ كەلەشەگىمە الاڭداۋى ورىندى ەكەن. بۇگىندە ءوزىمنىڭ دە ۇلدارىم مەن قىزدارىم ءوسىپ كەلە جاتقاننان كەيىن مەن ول كىسىلەردى جاقسى تۇسىنەمىن. ەگەر كەلەشەكتە بالالارىم ونەر جولىن تاڭدايتىنىن ايتىپ جاتسا، مەن دە ءدال سولاي قوبالجىپ، الاڭ­دار ەدىم. ويتكەنى ول جولدان مەن دە ءوتىپ كوردىم. ءالى ەسىمدە، وقۋ بىتىرگەننەن كەيىنگى العاشقى جىلداردا كوڭىلىم تولمايتىن، قينالعان ساتتەر بولدى. سوندا اكەم ايتتى: «التىناي، سەنىڭ باس­تى ماماندىعىڭ – ول سەنىڭ انا بولعاندىعىڭ» دەدى. وسى ءبىر-اق اۋىز سوزبەن-اق مەنىڭ بارلىق ىشكى تولعانىسىما جاۋاپ بەرگەندەي ەدى. اكەمنىڭ وسى اقىلىن ەشقاشان جادىمنان شىعارعان ەمەسپىن. جالپى، ءبىز اكەم ەكەۋمىز رۋحاني وتە جاقىن، سىرلاس بولدىق. بىرگە كينو كورىپ، تالقىلايتىنبىز. ول كىسى مەنىڭ باستامالارىما ۇنە­مى قولداۋ ءبىلدىرىپ، جول سىلتەپ وتى­راتىن. مەنىڭ ەڭ ۇلكەن سىنشىم – اكەم بولدى دەسەم، ارتىق ايتقاندىعىم ەمەس. ءبىر جولى اكەم ەكەۋىمىز عانا ۇيدە قالىپپىز. ول كەز­دە مەن مەكتەپ وقۋشىسى بولسام كەرەك. كەشكىلىك بىرگە وتىرىپ «لەتيات جۋراۆلي» ءفيلمىن كوردىك. فيلم اياقتالعان سوڭ، بولمەمە كەتتىم. بىراق دوڭبەكشىپ ۇيىقتاي ال­مادىم. اكەمنىڭ دە ۇيىقتاي الماي جاتقانىن بايقادىم. ويتكەنى ءاسۇيدىڭ شامى جانا بەردى. سوسىن قاسىنا باردىم. تاڭ اتىپ قالعان كەز بولاتىن. «نە بولدى، قىزىم؟ ۇيىقتاي المادىڭ با؟» دەپ سۇرادى. ء«يا، ۇيىقتاي المادىم. ءتۇنى بويى كينونى تۇسىمدە كورىپ شىقتىم. مەن انا قىزدى (باس كەيىپكەردى) ايادىم» دەدىم. سوندا اكەمنىڭ دە كوزىنە جاس كەلىپ: «ال مەن ونىڭ اكەسىن ايادىم» دەپ ەدى. مىنە، اكەم وسىلاي ءبىر-اق اۋىز سوزبەن كوپ نارسە ايتىپ، كوپ نار­سە ۇيرەتەتىن ماعان. ءبىز ءۇنسىز تۇسىنىسەتىنبىز.

– «اكە – بالاعا سىنشى» دەي­دى. كينوداعى رولدەرىڭىزدى ەكراننان كورگەن كەزدە ول كىسى قالاي باعالاۋشى ەدى؟ اكە رە­تىندە مە، الدە كاسىبي سىنشى رە­تىندە قارايتىن با ەدى؟ جال­پى، اكەڭىزدىڭ سىنىن قالاي قابىل­دايتىن ەدىڭىز؟

– ول كىسىنىڭ باعاسى، نۇسقاعان باعىتى، ايتقان اقىلى مەن ءۇشىن ءاردايىم تەمىرقازىق بولاتىن. سوعان قاراپ، كەمشىلىكتەرىممەن جۇمىس ىستەپ، ءساتتى شىققان جۇ­مىس­­تارىمدى ساراپتاپ، ۇنەمى قو­رىتىندى جاساپ جۇرەتىنمىن. سو­لاردىڭ ىشىندە، اسىرەسە، «اناعا اپارار جول» فيلمىندە باسقا­لار­دىڭ پىكىرىنەن بۇرىن، ەڭ اۋە­لى اكەمنىڭ باعاسى ماڭىزدى بولدى. ويتكەنى كاستينگكە قاتىس­قانىمنان باستاپ اكەم مەن ءۇشىن ۇلكەن جاناشىر، جانكۇيەر بولدى. بىراق ءفيلمنىڭ پرەمەراسى وتكەن كۇنى مەن اۋرۋحاناعا ءتۇسىپ قالىپ، قاتىسا المادىم. ەم­­حانادا جاتىپ «كورسەتىلىم اياق­­­تالدى-اۋ» دەگەن ۋاقىتتى تا­عات­­سىزدانا كۇتتىم. «كورەرمەن قالاي قابىلدادى ەكەن؟» دەگەن قورقىنىش پەن قوبالجۋ دا بار ىشىمدە. ءبىر ۋاقىتتا اكەم حابار­لاستى: «التىناي، ءبارى جاقسى بولدى. قۇتتىقتايمىن!» دەدى قۋا­نىشى قوينىنا سىيماي. ۇنىنەن ماقتانىش لەبىن سەزدىم. مىنە، وسى ءبىر اۋىز لەبىز مەن ءۇشىن ەڭ جوعارى باعا بولدى. جالپى، اكەم جاقسى مامان عانا ەمەس، كەرەمەت ادام ەدى. ونى بۇگىندە كوزىن كورگەن دوس­تارى، زامانداستارى، ارىپتەستەرى ءجيى ەسكە الىپ ايتىپ وتىرادى. مەن دە اكەمنىڭ بارلىق ىسىمەن ماقتانامىن.

– «اناعا اپارار جولعا» قا­لاي كەلدىڭىز؟ ۇلكەن ءرول. قو­بال­جۋ بولمادى ما؟

– البەتتە. قوبالجىدىم. ويت­­­كەنى بۇل مەنىڭ فيلمو­گرا­فيامداعى العاشقى باستى ءرول. «اناعا اپارار جولعا» دەيىن دە كوپتەگەن كينودا وينا­دىم عوي. بىراق بۇل ءفيلمنىڭ شى­عارماشىلىق جولىمداعى ءرولى ۇل­كەن. ءتىپتى بۇعان دەيىن وي­نا­عان رولدەرىم وسى فيلمدەگى ءما­ريام رولىنە دايىندىق بولدى دەسەم دە بولادى. تەاترداعى شى­عارماشىلىق جولىم 1997 جىلى باستالعانىمەن، كينوعا ءسال كەيىنىرەك كەلدىم عوي. ال اقان سا­تاەۆپەن تاندەمىمىز «جاۋجۇرەك مىڭ بالا» فيلمىنەن باستالعان. وندا سارتايدىڭ اناسىن وينادىم. كەيىن اراعا تاعى ءبىرشاما ۋاقىت سالىپ «اناعا اپارار جولعا» شا­قىرتۋ الدىم. كاستينگتەن وت­كەن سوڭ بىردەن تۇسىرىلىمگە كى­رىسىپ كەت­­تىك. سول كەزدە مەن رەجيس­سەر­دىڭ قولداۋىن سەزىندىم. ۇنە­مى اقىل­داسىپ، ۇندەسىپ جۇمىس ىس­تەدىك. اقان اعا دا بۇل فيلم­گە ۇلكەن دايىندىقپەن كەلدى. ويت­كەنى اكە­سى مەن شەشەسىنەن قا­تار ايىرى­لىپ، كوڭىلى جابىرقاپ جۇرگەن رەجيسسەر وسىلايشا ونەر ارقىلى اتا-اناسىنا ەسكەرتكىش قويعىسى كەلىپتى. ونى ءتۇسىرىلىم بارىسىن­دا ءوزى ەرەكشە تولقىپ ايتىپ بەر­دى: «اكەم مەن انامنىڭ كوزى تى­رىسىندە «جاۋجۇرەك مىڭ بالادان» باسقا اۋقىمدى جۇمىسىمدى كورسەتە المادىم، ۇلگەرمەدىم. بۇل ءفيلمدى اتا-انامنىڭ رۋحىنا ارناعىم كەلەدى» دەپ ەدى سوندا. جالپى، «اناعا اپارار جول» ءفيلمىنىڭ ءتۇسىرىلىمى شىنىمەن ەرەك­شە وتكەن سەكىلدى. ءار ادامعا اتا-اناسى قىمبات قوي. سوندىقتان بولار، كينو تۇسىرىلىمىنە قاتىسقان بارلىق شىعارماشىلىق توپتىڭ بۇل فيلمگە دەگەن قۇرمەتى ەرەكشە سەزىلىپ تۇردى. «اناعا اپارار جولدىڭ» باستى تابىسىنىڭ كىلتى وسىندا شىعار، بالكىم.

– ال تەاتردا شە؟ قانداي جانر­داعى قويىلىمدا ويناۋ تابيعاتىڭىزعا جاقىن؟

– راس، كينودا نەگىزىنەن انا بەينەسىن كوپ ويناسام، تەاترداعى رولدەرىمنىڭ جانرى دا، امپلۋاسى دا سان الۋان. مەن جانر تاڭداپ، تالعايتىن اكتريسالاردىڭ قاتا­رىنان ەمەسپىن. «مىنا ءرول تا­بيعاتىما جاقىن نەمەسە مىنا بەينەگە بولمىسىم مۇلدەم كەرە­عار ەكەن» دەپ ويلانىپ وتىرمايمىن. «بالۋانعا وڭ-سولى ءبىر» دەيدى عوي. سول سياقتى جاقسى اكتريسا دا ءرول تاڭداسىن، بىراق جانر تاڭداماۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. قاي جانرعا سالسا دا ءوزىن ەركىن سەزىنىپ، جارقىراي كورىنە الاتىن اكتريسا – ناعىز اكتريسا. ول ەڭ اۋەلى ءوزى ءۇشىن قىزىقتى عوي. سوندىقتان مەن ەكسپەريمەنتتەن قورىقپايمىن. كەرىسىنشە، ىزدە­نەتىن، اۋقىمى كەڭ رولدەر بولسا، قۋانا قابىلدايمىن. راحاتتانىپ وينايمىن. مەنىڭ رولدەرىم كىل كومەديا نەمەسە بىرىڭعاي تراگەديا، دراما دەپ بولىنبەيدى. ما­عان بارلىعىندا ويناۋ قىزىق. دەسە دە، تابيعاتىما ليريكالىق قويىلىمدار وتە جاقىن. ونداي سپەكتاكلدەردە ويناۋدان جانىما ەرەكشە رۋحاني ءلاززات الامىن.

– اكتەرلىك ونەرىڭىزدى كەيدە ومىردەگى ءتۇرلى جاعدايلاردا پايدالانىپ، تىعىرىقتان شىققان كەزدەرىڭىز بولدى ما؟

– جوق. ونداي جاعداي ەشقاشان بولماپتى. جالپى، مەن ءاۋ باستان-اق جەكە ءومىرىم مەن ونەردىڭ ارا­جىگىن اجىراتىپ، شەكاراسىن بەلگىلەپ قويعانمىن. وعان با­لا كۇنىمنەن بويىما ءسىڭىرىپ وسكەن اتا-انامنىڭ اقىلى دا اسەر ەتكەن بولار. سوندىقتان تەاتر – مەن ءۇشىن تەك جۇمىس ور­نىم، رۋحاني قۋانىش سىيلاي­تىن كيەلى مەكەن. ال ءومىرىم جە­كە ادام رەتىندەگى باقىتتى ساتتەرىممەن، اتا-انا، وتباسى، بالا-شاعامنىڭ اماندىعى، قۋا­نىشىمەن ولشەنەدى. مەنىڭ باستى تىرەگىم – وتباسىم. ونى نەگە ايتىپ وتىرمىن؟ ويتكەنى كوپ­شىلىك ارىپتەستەرىم: «تەاتر – مەنىڭ ءومىرىم» دەپ جاتادى. سول ارقىلى ونەردىڭ، ساحنانىڭ ما­ڭىزىن ۇعىندىرعىسى كەلەتىن دە شىعار، بالكىم. راس، ارتىستەردىڭ بارلىعى تەاترمەن ءومىر سۇرەدى. بىراق تەك قانا تەاترعا بايلانىپ، وزگە ەشتەڭەنى كورمەي قالۋ ادامدى باقىتتى ەتە المايدى. ادامنىڭ تولىق باقىتقا قول جەت­كىزۋى ءۇشىن جەكە ءومىرى، وتباسى، وزگە دە قىزىعۋشىلىقتارى بولۋى كەرەك. جاستىق شاقتا بۋىر­قانعان شىعارماشىلىق تىر­شىلىك، ىزدەنىسپەن كوپ نارسە بىلىنبەۋى مۇمكىن. الايدا ونەر زاڭى قاتال عوي. جاس ۇلعايعان سايىن ساحناداعى رولدەرىڭ ازايىپ، ورنىڭدى جاس اكتريسا، اكتەرلەر باسقاندا، ادام داعدا­رىسقا ءتۇسىپ، ءومىردىڭ ءمانىن جو­عال­تىپ الۋى مۇمكىن. سونداي سات­تە ادامدى ءوزىنىڭ جەكە ءومى­رى، قىزىعۋشىلىقتارى الىپ شى­عادى. مىنە، وسىنداي نارسەلەر بول­ماۋى ءۇشىن، مەنىڭشە، ادام ەڭ اۋەلى ءوزىنىڭ باقىتتى جەكە ءومى­رىن قالىپتاستىرۋعا ءمان بەر­گەنى، ونەر مەن ءومىردىڭ اراجىگىن اجىراتىپ العانى دۇرىس دەپ ويلايمىن. جالپى، ادام ۇنەمى قىزىعۋشىلىقتا، ءوزىن جە­تىل­دىرىپ، دامىتۋدا ءجۇرۋى كەرەك قوي. ەگەر ول بولماسا، ءومىرىڭنىڭ دە، جۇمىسىڭنىڭ دا ەشقانداي ما­عىناسى بولماي قالادى.

– قانداي ارمانىڭىز بار؟

– ادامدا ارمان تاۋسىلعان با؟! شىعارماشىلىق ادامى بول­عاننان كەيىن كوپ ارماندايمىز. ونىڭ كوپشىلىگى، ارينە، ونەرمەن بايلانىس­تى. الدا تاعى دا جاقسى كينولارعا تۇسسەم دەگەن ارمانىم بار. ودان كەيىن تاجىريبە رە­تىندە شەتەلدىك مىقتى رەجيسسەر­لەرمەن جۇمىس ىستەپ كورگىم كە­لە­دى. وسىعان دەيىنگى جۇمىس تا­جى­ريبەمدە تەك رەسەيلىك رەجيسسەرلەرمەن شىعارماشىلىق بايلانىس­تا بولعان ەكەنمىن. بو­لا­شاقتا فرانتسۋز كينولارىندا باق سىناپ كورۋدى ارماندايمىن. ونداي فيلمدەردىڭ وزىندىك قولتاڭباسى، ءستيلى بار. اكتەردىڭ ءوزىن، ىشكى ور­گانيكاسىن تولىقتاي اشىپ كور­سە­تۋگە تاماشا مۇمكىندىك بە­رەدى دەپ ويلايمىن. قالاي دەسەك تە، فرانتسۋز كينو مەكتەبى – ۇلى مەكتەپ قوي. ال ەندى باستى ار­مانىما كەلسەم – ول، ارينە، ەڭ اۋەلى ەلى­مىز­دىڭ اماندىعى، تىنىش­تىعى، وتباسى مەن اتا-انا­مىزدىڭ باقىتى، قۋانىشى.

– قازىرگى قازاق تەاترى دەگەندە ويىڭىزعا نە ورالادى؟

– تەاترعا ەڭ كەرەك نارسە ءتىل دەپ ويلايمىن. بۇگىندە قازاق ساحناسىندا كلاسسيكالىق ءۇن جو­عالىپ بارا جاتقان سياقتى كورى­نەدى. ۇلتتىق قوڭىر ءۇنى­مىز اسسي­ميلياتسياعا ءتۇسىپ، تابيعا­تى­مىزدان تىم الشاقتاپ كەتكەندەي اسەر بەرەدى. راس، ءبىز رەسەيدىڭ تەاتر مەكتەبىنە قىزىعامىز، ولاردان ۇيرەنەرىمىز وتە كوپ. ول دۇرىس تا شىعار. بىراق دەگەنمەن، ۇلتتىق مەكتەبىمىزدى قالىپتاستىرماي قازاق ونەرىنىڭ كەلەشەگىن ەلەستەتۋ قيىنداۋ. ۇلتتىق مەكتەپ ەڭ اۋەلى ءتول اۋىز ادەبيەتىمىزدەن باستالسا كەرەك. ماسەلەن، ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكا­دەمياسىندا وقىعان كەزدە ۇستازدارىمىز بىزگە ەڭ اۋەلى اۋىز ادەبيەتىن وقىتاتىن. سونىمەن اۋىزداندىق. قازىرگى تەاترعا قادام باسقان جاستاردىڭ ءسوز ساپتاۋىن، ساحنالىق سويلەۋ مانەرىن، ءۇنىن تىڭداپ مەن ازداپ توسىرقايمىن. دۇرىسى، قارنىم اشادى دەۋگە بولاتىن شىعار. ۇلتتىق ءۇنىمىز جوعالىپ بارا جاتقان سەكىلدى كورىنەدى. مەن جالپى ساحنا ءتىلىنىڭ سونداي ءبىر جاقسى مەكتەبى بولسا ەكەن دەپ ارماندايمىن. ءوزىم دە سوعان ۇلەسىمدى قوسقىم كەلەدى. ويتكەنى قالاي دەسەك تە، ۇلتتىڭ دا، ونەردىڭ دە جانى – ءتىل. وسىنى ۇمىتپاساق ەكەن.

– اكتريسا رەتىندە بۇگىنگى كورەرمەنگە كوڭىلىڭىز تولا ما؟

– بەس ساۋساقتىڭ دا بىردەي ەمەستىگى سەكىلدى، كورەرمەننىڭ ساپاسى دا، دەڭگەيى دە ءارتۇرلى عوي. اراسىندا ويلى كورەرمەن دە، ونەردى جەڭىل قابىلدايتىن دا كورەرمەن بار. بىراق قالاي بولسا دا، تەاتر ەشۋاقىتتا كورەرمەننىڭ دەڭگەيىنە تۇسپەۋى ءتيىس. كەرىسىنشە، ساحنا – كورەرمەنگە وي سالىپ، تالعامىن قالىپتاستىرۋ، كوركەم ويلاۋعا جەتەلەۋى قاجەت دەپ ويلايمىن. سوندا عانا ونەردىڭ باس­تى ميسسياسىنىڭ ورىندالعانى.

– ادەتتە ساحنا سىرتىندا نەمەسە قويىلىم ۇستىندە اكتەرلەر ءتۇرلى قىزىقتى جايتتارعا تاپ بولىپ جاتادى. ەسىڭىزدە قالعان سونداي ءبىر ەرەكشە جاعداي بار ما؟

– قىزىقتى جايتتار وتە كوپ. ەسىمدە ەرەكشە ساقتالعان سونداي جاعدايدىڭ ءبىرى مەن وقۋ ءبىتى­رىپ، ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى اكا­دەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىنا جۇمىسقا قابىل­دانعان كەزدە بولدى. تەاترعا كەلە سالا بىردەن رەجيسسەر جاقىپ وماروۆتىڭ رەجيسسەرلىگىمەن قويىلعان شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ «انا – جەر-انا» سپەكتاكلىنىڭ كوپ­شىلىك ساحناسىنا كىرىپ كەتتىم. تولعاناي ءرولىن تەاترىمىزدىڭ اك­تريساسى، قازاقستاننىڭ ەڭ­بەك سىڭىرگەن ءارتىسى رىمكەش ومار­حانوۆا وينايدى. ءلاززات دەگەن ارىپتەسىم ەكەۋمىز ەپيزودتىق رول­­دەمىز. ۇلىنان قارالى قاعاز كەلىپ، تولعاناي – رىمكەش اپانىڭ پەرزەنتىن جوقتاپ جىلايتىن ساح­ناسى بار. زارلى مۋزىكا وينايتىن تۇستا ءلاززات ەكەۋمىز تولعانايدى ەكى قولىنان دەمەپ، ساحنا سىرتىنا الىپ كەتۋىمىز كەرەك. بىزگە جۇكتەلگەن باستى مىندەت سول. بىراق ۇلكەن ساحناعا العاش شىعىپ تۇرعاننان كەيىن قاتتى تولقىدىم. كۇنى بويى دايىن­دالدىم. شاماسى، قاتتى دايىن­دالىپ قويسام كەرەك، ساحناعا شىعىپ، مۋزىكا ويناعان كەزدە ۇلىن جوقتاعان انانى قولتىعىنان دەمەپ كوتەرەيىن دەسەم، رىمكەش اپا ورنىنان تۇرمايدى. ءالى ويى­نى اياقتالماعان ەكەن دەپ ءتۇيىپ، ازداپ كىدىرىس جاسادىق تا، ەكىنشى مارتە كوتەرۋگە تالپىنىپ كوردىك. بۇل جولى دا ارەكەتىمىز ناتيجەسىز. سودان امال جوق، ساحنادا ۇزاق تۇ­را بەرۋگە بولمايدى، ءۇشىنشى رەت قاتتىراق كوتەردىك. سويتسەم، وتىرعان كەزدە جەرگە توگىلە كەتكەن رىمكەش اپانىڭ ۇزىن بۇرىمىن باسىپ قالىپپىن. كوتەرەيىن دەسەك، شاشى ج ۇلىنىپ، جانى شىعارداي بولعان اپامىز زارلى مۋزىكا اۋەنمەن بىرگە ۇلىنىڭ قازاسى ءبىر، ج ۇلىنعان شاشى جانىن ەكى سىرقىراتىپ، قولتىعىنان دەمەگەن ارىپتەسىم ەكەۋمىزگە كەزەك قاراپ، لاززاتقا «قاسىىىىم» دەسە، مەن جاققا قاراپ «شاشىىىىم» دەپ جىلاپ وتىر. ءمان-جايدى تۇسىنە سالىسىمەن، ورنىمنان اتىپ تۇرىپ، اپامىزدى ساحنانىڭ سىرتىنا جەتەلەپ الىپ شىقتىق. سودان سپەكتاكل اياقتالعانشا جانىمدى قويارعا جەر تاپپاي قورقىپ ءجۇردىم. سوڭىندا ايتەۋىر باتىلدىق جيناپ، رىمكەش اپايدان كەشىرىم سۇرادىم. اپاي ەكەۋمىز ءبىر-ءبىرىمىزدى كورسەك ءالى كۇنگە دەيىن وسى جاعدايدى ەسكە الىپ، ك ۇلىپ جۇرەمىز.

– تەاتر مەن كينو الەمىندە انا بەينەسىن كەمەلىنە كەل­تىرە كەيىپتەگەن ەڭبەگىڭىز، شىنايى­لىعىڭىز بەن شەبەرلىگىڭىز ماماندار تاراپىنان اسا جوعارى با­عالانىپ ءجۇر. ال ومىردە قان­داي اناسىز؟

– بىلەسىز بە، مەن تەاتر مەن كينودا قانداي انامىن، ومىردە دە ءدال سونداي جاقسى انا بولعىم كەلەدى. سوعان تىرىسامىن. شۇكىر، بالالارىم جاقسى. ءبىزدى قاتتى سىيلايدى. قاس-قاباعىمىزعا قارايدى. رەنجىتكىسى كەلمەيدى. جانە ەڭ باس­تىسى بارلىعى مەنىمەن سىرلاسادى. بالا تاربيەسىندەگى ەڭ ۇتىمدى، ناتيجەلى ءتاسىل سىرلاسۋ دەپ ويلايمىن. ويتكەنى مەن دە بالا كۇنىمدە اتا-اناممەن، ونىڭ ىشىندە اسىرەسە اكەممەن سىرلاس بولدىم. بارلىق ويىمدى ىرىكپەي ايتىپ، ەركىن سىر­لاساتىنبىز. اكەم ماعان اقى­لىن ايتىپ، ۇنەمى قولداپ وتىراتىن. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، اكەم مەن ءۇشىن باعىت تۇزەر الىپ باع­دارشام بولدى دەسەم، تيتتەي دە ارتىق ايتقاندىعىم ەمەس. ول كىسىنىڭ ومىرلىك ۇستانىمى بولسىن، جۇمىسقا دەگەن ىقىلاسى بولسىن، بارلىعى ماعان ساباق، ۇلگى بولدى. كەيىن تۇرمىسقا شىعىپ، انا بولىپ، ۇلكەن ءبىر اۋلەتتىڭ كەلىنى اتانعاننان كەيىن، ءومىردىڭ زاڭدىلىعى شىعار، اناممەن كوپ سىرلاساتىن بولدىم. بۇگىندە مەنەن «ومىردە قانداي اناسىز؟» دەپ سۇراسا، ەڭ اۋەلى كوز الدىما اكەمدى ەلەستەتەمىن. اكەم ماعان قانداي جاقسى تالىمگەر بولسا، مەن بالالا­رىم ءۇشىن سونداي جاقسى انا بولعىم كەلەدى.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

 

اڭگىمەلەسكەن

نازەركە جۇماباي،

«Egemen Qazaqstan»

 

سوڭعى جاڭالىقتار

Covid-19: تاعى 3 ادام كوز جۇمدى

كوروناۆيرۋس • كەشە

Covid-19: 184 ادام جازىلىپ شىقتى

كوروناۆيرۋس • كەشە

نۇكتە فيلوسوفياسى

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار