28 تامىز, 2013

ەلدىگىمىزدىڭ ارقاۋى

327 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

1995 جىلى 30 تامىزدا قازاق­ستان حالقى ءوزىنىڭ تاريحي تاڭداۋىن جاسادى. بۇل كۇنى بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋم ارقىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى قابىلداندى. بۇل شىن مانىندەگى حالىقتىق تاڭداۋ ەدى. ويتكەنى وسىعان دەيىنگى كونستيتۋتسيالار وكىلەتتى ورگانداردىڭ شەشىمىمەن قابىلدانعان بولاتىن. تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ اتا زاڭىندا تەك ادامنىڭ, ازاماتتىڭ, مەملەكەتتىك جانە قوعامدىق قۇرىلىستىڭ مارتەبەسى عانا ەمەس, ستراتەگيالىق قۇقىقتىق يدەيالار دا ايقىندالدى. اتاپ ايتقاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءوزىن دەموكراتيالىق, زايىرلى, قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك مەملەكەت دەپ, ال ونىڭ ەڭ باستى قۇندىلىعى – ادام جانە ادامنىڭ ءومىرى, قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى دەپ جاريالادى.

كونستيتۋتسيا-رك

مامراەۆ1995 جىلى 30 تامىزدا قازاق­ستان حالقى ءوزىنىڭ تاريحي تاڭداۋىن جاسادى. بۇل كۇنى بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋم ارقىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى قابىلداندى. بۇل شىن مانىندەگى حالىقتىق تاڭداۋ ەدى. ويتكەنى وسىعان دەيىنگى كونستيتۋتسيالار وكىلەتتى ورگانداردىڭ شەشىمىمەن قابىلدانعان بولاتىن. تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ اتا زاڭىندا تەك ادامنىڭ, ازاماتتىڭ, مەملەكەتتىك جانە قوعامدىق قۇرىلىستىڭ مارتەبەسى عانا ەمەس, ستراتەگيالىق قۇقىقتىق يدەيالار دا ايقىندالدى. اتاپ ايتقاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءوزىن دەموكراتيالىق, زايىرلى, قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك مەملەكەت دەپ, ال ونىڭ ەڭ باستى قۇندىلىعى – ادام جانە ادامنىڭ ءومىرى, قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى دەپ جاريالادى.

ەلىمىزدىڭ اتا زاڭى ادامزات بالاسىنىڭ جۇزدەگەن جىلدار بويى قالىپتاسقان جالپى قۇندىلىقتارىن ءوز بويىنا ءسىڭىردى. ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ كەپىلىنە اينالعان كونستيتۋتسيا – بابالاردىڭ دانالىعى مەن قازىرگى زاماننىڭ رۋحىن بىرلەستىرە ۇيلەستىرگەن, جۇزدەن اسا ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ تەڭدىگىن تەگىنە قاراماستان بەكىتكەن ۇلى قۇجات بولدى.

پرەزيدەنت نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلى نازارباەۆ ءوزىنىڭ «قازاق­ستان جولى» اتتى ەڭبەگىندە: «كونس­تي­تۋتسيانى قابىلداۋ قارساڭىندا ۇزاق مەرزىمدى قىزۋ جۇمىستار اتقارىلدى. كوپتەگەن كونستيتۋتسيالار, اسىرەسە, حح عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا قابىلدانعاندارى مۇقيات ساراپتاۋدان وتكىزىلدى. 1995 جىلعى كونستيتۋتسيا تاقىر جەردە پايدا بولعان جوق. ەگەمەن قازاقستاندا كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىس ورناتۋ ءۇشىن بۇرىننان جيناقتالعان تاجىريبەلەر, سونداي-اق ءبىزدىڭ جاعدايىمىزعا سايكەس كەلەتىن ەڭ پروگرەسشىل شەتەلدىك تاجىريبەلەر بارىنشا تولىق پايدالانىلعان ەدى», دەپ كورسەتتى.

اتا زاڭىمىز مەملەكەتتىلىكتىڭ بارلىق ارمان-مۇددەسىن تولىق قامتىعان, ەلىمىزدە جۇزەگە اسقان جانە جۇزەگە اساتىن ساياسي, ەكونو­­­ميكالىق جانە الەۋمەتتىك جاڭا­رۋلار مەن جەتىستىكتەردىڭ قۇقىقتىق تۇعىرى رەتىندە باعا­لاندى. ول قازاقستاننىڭ تاۋەل­سىزدىگىن تۇبەگەيلى ايقىنداپ, مەملەكەت پەن ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنىڭ قالىپتاسۋى مەن بەكۋىنىڭ نىق نەگىزىن قالادى. جاڭا كونستيتۋتسيا ءوز كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن كەڭەستىك سيپاتتاعى جالعان دەموكراتيا مەن جالاڭ بيلىكتىڭ بەلەڭ الۋىنا جول بەرىلمەي, الەمدىك وركەنيەتكە ءتان رۋحاني قۇندىلىقتار مەن ساياسي-الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق وزگەرىستەرگە جول اشىلدى. سونىمەن قاتار, ەركىندىك پەن تەڭدىك سەزىمدەرى تەرەڭ, تاريحي, مادەني, رۋحاني ءداستۇرى باي ەجەلگى قازاق حالقىنىڭ وزىندىك ۇلتتىق دامۋ ەرەكشەلىكتەرى دە ەسكەرىلدى.

ۇلتتىق رۋحىمىزدىڭ اداس­تىرماس تەمىرقازىعىنداي بولعان كونستيتۋتسيا اياسىندا 18 جىل ىشىندە قابىلدانعان 1800-دەن استام زاڭدار قوعامدىق ءومىردىڭ ءار سالاسىندا ءتيىمدى قولدانىلىپ, ەل تىنىشتىعى مەن ۇلت بىرلىگىنىڭ بەكۋىنە ىقپال ەتتى. سونىمەن بىرگە, ەكونوميكانىڭ ورلەۋى مەن حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ جاقسارۋىنا دا ىقپال ەتتى. توعىز بولىمنەن تۇراتىن كونستيتۋتسيادا «ادام جانە ازامات» دەپ اتالاتىن ءبولىم ەلدىڭ ەڭ اسىل قازىناسى – ادام جانە ونىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىعىن قورعاۋعا ارنالعان. اتاپ ايتقاندا, 30-باپ ادامنىڭ قۇقىعى مەن بوستاندىعى ومىرگە كەلگەن ساتىنەن باستاپ, وعان تيەسى­لى ەكەنىن جانە وعان ەشكىمنىڭ قول سۇعۋىنا جول بەرىلمەيتىنىن بەكىتەدى.

ءبىز ادام بولىپ ومىرگە كەلەمىز, ازامات بولىپ قالىپتاسامىز. مەملەكەتىمىزدىڭ مارتەبەسىنە, ونىڭ قورعاۋىندا بولاتىنىمىزعا سەنگەندە جانە ءوز قۇقىقتارىمىزدى ءبىلىپ قانا قويماي, ونى قورعاي بىلگەندە ازامات ەكەنىمىزدى سەزىنەمىز. ال, قازاقستان ازامات­تارىنىڭ كونستيتۋتسيامەن كەپىل­دەندىرىلگەن قۇقىقتارى مەن بوس­تاندىعىنىڭ اياسى كەڭ, اۋقىمى زور. تارقاتا ايتقاندا, ۇلتى, تەگى, ءتۇسى, ءتىلى, ءدىنى, الەۋمەتتىك جاعدايى, ساياسي كوزقاراسى بويىنشا ەشكىم قۋعىندالماۋى; ءسوز جانە شىعارماشىلىق بوستاندىعى; ەڭبەك ەتۋ, قىزمەت ءتۇرى مەن ماماندىق تاڭداۋ بوستاندىعى; ءبىلىم الۋ, وتباسى قۇندىلىقتارىن قورعاۋ, جەكە مەنشىگى

سوڭعى جاڭالىقتار

تۇتىنگە تۇنشىققان وسكەمەن

ايماقتار • بۇگىن, 08:50

ايرىقشا اكۆامادەنيەت

شارۋاشىلىق • بۇگىن, 08:45

ازاماتتىق ۇستانىم

ساياسات • بۇگىن, 08:43

ەل وركەندەۋىنىڭ جاڭا باعدارى

ساياسات • بۇگىن, 08:38

تاريحي تاڭداۋ

پىكىر • بۇگىن, 08:28

21 شەتەلدىك بايقاۋشى اككرەديتتەلدى

رەفەرەندۋم • بۇگىن, 08:17

جارىس كۇندەلىگى

سپورت • بۇگىن, 08:15