(تۋىستارى ماسكەۋدە دەپ ويلاعان, ال ول ۆەتنامدا جۇرگەن)
وتكەن عاسىردىڭ 60 - 70 جىلدارى 1 مامىر, 7 قاراشا, تاعى باسقا دا «قىزىل مەرەكەلەرگە» بايلانىستى شەرۋدە ايتىلاتىن ۇراندار ءباسپاسوز بەتتەرىنە باسىلاتىن. كىلەڭ «جاساسىن!» دەگەن ۇراندارمەن قاتار, «اندجەلا دەۆيسكە بوستاندىق بەرىلسىن!», «تارت, قولىڭدى ۆەتنامنان!», «جويىلسىن يمپەرياليزم!» دەگەن سياقتى «جۇدىرىق تۇيۋگە» شاقىرعان ۇراندار دا قاپتاپ جۇرەتىن.
(تۋىستارى ماسكەۋدە دەپ ويلاعان, ال ول ۆەتنامدا جۇرگەن)
وتكەن عاسىردىڭ 60 - 70 جىلدارى 1 مامىر, 7 قاراشا, تاعى باسقا دا «قىزىل مەرەكەلەرگە» بايلانىستى شەرۋدە ايتىلاتىن ۇراندار ءباسپاسوز بەتتەرىنە باسىلاتىن. كىلەڭ «جاساسىن!» دەگەن ۇراندارمەن قاتار, «اندجەلا دەۆيسكە بوستاندىق بەرىلسىن!», «تارت, قولىڭدى ۆەتنامنان!», «جويىلسىن يمپەرياليزم!» دەگەن سياقتى «جۇدىرىق تۇيۋگە» شاقىرعان ۇراندار دا قاپتاپ جۇرەتىن.
بالا بولىپ بىلمەگەندىكتەن, ۇلكەندەردەن سۇراي قالساق, اۋىلداعى «ساياسي شولۋشىلار»: اندجەلا دەگەن اپاڭ امەريكاداعى جاۋىزدىقپەن كۇرەسۋدە, سول ءۇشىن تۇرمەگە قاماپ تاستادى, – دەپ تۇسىندىرەتىن. قايران بالالىق-اي, سول اپامىزعا قاتتى جانىمىز اشيتىن. وسى ءبىر قازاقى تىلمەن ايتقاندا «امريكا» دەگەن ەلدە كىل جاۋىزدار تۇراتىن بولار دەپ ويلايتىن ەدىك.
ال 80-جىلداردىڭ ورتاسىندا تاعى ءبىر «ساقالدى اتامىز» اق ءۇيدىڭ الدىنا اشتىق جاريالاپ جاتىپ الدى. اق ءۇيدىڭ سول كەزدەگى قوجاسى ر.رەيگان بۇل قارتقا «ولسەڭ ومىرەم قال» دەدى مە, ەشقانداي قارسىلىق جاسامادى. امەريكالىق دەموكراتيا دەگەن وسى. قازىرگى كۇندە سول «قارا اپامىزدىڭ» دا, اشتىقتان بۇراتىلعان «ساقالدى اتامىزدىڭ» دا تاعدىرىنان حابارسىزبىز. ەندى وي تارازىسىنا سالىپ قاراساق, مۇنىڭ ءوزى دە ەكى ساياسي جۇيەنىڭ اراسىنداعى يدەولوگيالىق مايدان ەكەن.
كەڭەس وداعى «ۇران» ايتىپ قاراپ جاتپاي, ساربازدارىن دا, قارۋ-جاراعىن دا جەتكىزەر جەرىنە اپارعان ەكەن. وسىناۋ «جاريالانباعان سوعىستا» ءبىزدىڭ ەل ساربازدارىنىڭ كەرزى ەتىگىنىڭ ءىزى دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىندا قالىپتى.
ال ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز ۆەتنامدا ارنايى اسكەري بورىشىن وتكىزگەن – ءۋاليحان جاعىپاروۆ.
ءاجىباي اۋىلىنىڭ تۋماسى ءۋاليحان 1984 جىلى قيىر شىعىستىڭ امۋر وبلىسىنداعى اسكەري اەرودرومدا اسكەري بورىشىن وتەپ جاتقان بولاتىن. ول وسىعان دەيىن حاباروۆسكىنىڭ ۆانينو قالاسىندا ارنايى وقۋ كۋرسىنان ءوتىپ, اسكەري يسترەبيتەلدىڭ مەحانيگى ماماندىعىن الىپ شىعادى.
سول كەزدى ءۋاليحان بىلاي دەپ اڭگىمەلەيدى:
– ءبىر كۇنى كەشتە ەسكادريليا ينجەنەرى ءار ماماندىق بويىنشا ارنايى دايىندىعى بار 4-5 ادامدى شاقىرىپ الىپ, ءبىر الىس شەتەلگە قىزمەتتىك ىسساپارعا شىعۋعا كەلىسىمىمىزدى سۇرادى. اسكەري قىزمەتتە بولعانمەن, ارنايى كەلىسىمگە قول قويۋ كەرەك بولدى.
ەرتەڭگى كۇنى پولك كومانديرىنىڭ ساياسي ىستەر جونىندەگى ورىنباسارى ءبىزدىڭ ارنايى ىسساپارمەن شەتەلگە شىعاتىنىمىزدى, بىراق ول تۋرالى ازىرشە ەلگە حابارلاماۋعا نۇسقاۋ بەردى. سودان كەيىن ءبىزدى سپاسسك دالنىي قالاسىنا اكەلىپ, اسكەري اۋە كۇشتەرىنەن اسكەري تەڭىز فلوتىنا اۋىستىرىپ, ەكى جۇما بويى ارنايى دايىندىقتان وتكىزدى.
دايىندىق كەزىندە ەرەكشە ءبولىم قىزمەتكەرلەرى كەلىپ, اسكەري قۇپيانى ساقتاۋ تۋرالى قولحات الدى. كليماتى ىسسى جانە ىلعالدى ەلگە باراتىنىمىزدى ايتىپ, نەشە ءتۇرلى ۆاكتسينالار ەكتى. ءبىر كۇنى كەشتە حاباروۆسك قالاسىنا اكەلدى. اسكەري كيىمدەرىمىز بەن قۇجاتتارىمىزدى قابىلداپ الىپ, ازاماتتىق كيىم جانە شەتەلگە شىعۋعا ۆيزا سوعىلعان ازاماتتىق تولقۇجات بەردى. سول قۇجات بويىنشا اۋەجايدا بولەك تەرمينالدان ءوتىپ, يل-62 اەروبۋسىنا وتىرعىزدى. سودان 10 ساعاتتاي ۇشىپ, وڭتۇستىك ۆەتنامداعى كامران تۇبەگىندە ورنالاسقان نىسانعا كەلىپ قوندىق. بۇل جەردە كۇن وتە ىستىق ءارى ىلعالدى بولادى ەكەن. مونشادا جۇرگەندەي سەزىنەسىڭ. وتتەگىنىڭ تاپشىلىعى بايقالادى, 10 كۇندەي كارانتيننەن وتتىك. وسى 10 كۇننىڭ ىشىندە بىرگە كەلگەن 90 ماتروستىڭ 30-ىن دارىگەرلەر ەلگە قايتارۋعا ءماجبۇر بولدى.
ال ءبىز قازاق جىگىتتەرى دالانىڭ اڭىزدىعى مەن اپتاپ ىستىعىنا ءپىسىپ وسكەسىن بە, كوپ قينالمادىق. ءبىز بارعان «كامران» گارنيزونى بۇرىن امەريكالىق اسكەري بازا بولعان ەكەن. ۇشاقتاردىڭ ۇشۋ – قونۋ ايلاقتارى, كوممۋنيكاتسيالىق جەلىلەرى, انگارلار سول قالپىندا ساقتالعان جانە ساپالى. مىقتىلىعىمەن ءتانتى قىلدى. ۆەتنام سوعىسىندا امەريكاندىق ۇشاقتار وسى اەرودرومنان كوتەرىلىپ, سولتۇستىك ۆەتنامعا اجال نوسەرىن سەۋىپ وتىرعان ەكەن.
ەندى مۇندا كەڭەستىك اسكەري تەڭىز ەسكادريلياسى, تەڭىز اۋە كۇشتەرىنىڭ پولكى جانە ۆەتنامدىق زەنيتتىك-راكەتالىق باتالون, ەكى اسكەري قىزمەت كورسەتۋ روتاسى, ەكى ەلدىڭ گوسپيتالى ورنالاستى.
